Türkiye ekonomisinde büyüme ile sanayileşme arasındaki ilişkinin birinci Kaldor kanunu kapsamında incelenmesi

Öz

Ekonomik büyüme, ulusal refah düzeyini artırmak ve iyileştirmek için kritik öneme sahiptir. Çeşitli faktörlerin ekonomik büyüme üzerinde önemli bir etkisi vardır. Sanayileşme, ekonomik büyümenin en önemli itici güçlerinden biridir. Bu çalışma, sanayinin ekonomik büyümenin lokomotifi olduğunu vurgulayan Kaldor'un birinci yasasının Türkiye için geçerliliğini 2007Q1-2021Q4 dönemine ilişkin üçer aylık verilerle incelemektedir. Çalışmada önce serinin birim kökleri kontrol edilmiş ve Lee ve Strazicich (LM)'nin birim kök testi kullanılarak yapısal kırılmanın etkileri incelenmiştir. Otoregresif dağıtılmış gecikme (ARDL) yöntemi ile yapılan analizde seriler arasındaki eşbütünleşme ilişkisi araştırılmıştır. Ampirik sonuçlar, uzun vadeli kapasite kullanım katsayısının (RCM) negatif ve önemsiz olduğunu göstermektedir. Kısa vadede, üretim kapasitesi kullanımının artırılmasının ekonomik büyüme üzerinde olumlu etkisi olduğu tespit edilmiştir. Sonuçlar, politika yapıcıların üretimi kısa vadeden uzun vadeli kalkınmaya taşımak için planlamaya önem vermeleri gerektiğini göstermektedir. Sektörün sorunlarının çözülmesi, teknolojik altyapının geliştirilmesi ve üretim kapasitesinin artırılması için düzenlemelerin yapılması ve uygulanması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kaldor yasası
• ekonomik büyüme
• imalat sanayi
• ARDL analizi

Examination of the relationship between growth and industrialisation in the Turkish economy under the first Kaldor law

Öz

Economic growth is critical to increasing and improving the national level of prosperity. A variety of factors have a major influence on economic growth. Industrialization is one of the most important drivers of economic growth. This study examines the validity of Kaldor's first law for Turkey, which emphasizes that industry is the locomotive of economic growth, with quarterly data for the period of 2007Q1-2021Q4. The study first checked the unit roots of the series and examined the effects of a structural break using the unit-root test of Lee and Strazicich (LM). In the analysis performed with the autoregressive distributed lag (ARDL) method, the cointegration relationship between the series was investigated. The empirical results show that the long-term capacity utilization coefficient (RCM) is negative and insignificant. In the short term, it was found that increasing the utilization of production capacity has a positive effect on economic growth. The results suggest that policymakers should give importance to planning to move manufacturing from short-run to long-run development. It is necessary to enact and implement regulations to solve the sector's problems, develop technological infrastructure, and increase production capacity.

Anahtar Kelimeler

• Kaldor's law
• economic growth
• manufacturing industry
• ARDL analysis

Kaynakça

1. Akgündüz, K. (2020). Kaldor büyüme yasası’nın analizi: Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri ve Güney Kore örneği (1985-2018). Uluslararası İlişkiler ve Diplomasi Dergisi, 3(2), 24-34. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/uid/issue/58739/689848
2. Almosabbeh, I.A. and Almoree, M.A. (2018). The relationship between manufacturing production and economic growth in the Kingdom of Saudi Arabia. Journal of Economic Studies, 45(4), 674–690. Doi: 10.1108/JES-02-2017-0029
3. Astar, M. (2021). Orta gelir tuzağı riski yaşayan üst orta gelirli ülkelerde Kaldor büyüme modellerinin ekonometrik analizi. FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 17, 257-278. Doi: 10.16947/fsmia.957081
4. Atasever, G. (2021). Türkiye ekonomisine Kaldoryan bakış (1980-2020). İstanbul İktisat Dergisi, 71(1), 59-80. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/istjecon/issue/64179/886478
5. Bozkurt, B. (2011). Türkiye’de 1960 – 1980 müdahale dönemi ekonomileri: iktisat politikaları ve makro ekonomik göstergeler açısından bir analiz. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hatay.
6. Canbay, Ş. ve Kırca, M. (2020). Türkiye’de sanayi ve tarım sektörü faaliyetleri ile iktisadi büyüme arasındaki ilişkiler: Kaldor büyüme yasasının analizi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9(1), 143-170. Doi: https://doi.org/10.15869/itobiad.663654
7. Cantore, N., Clara, M., Lavopa, A. and Soare, C. (2017). Manufacturing as an engine of growth: which ıs the best fuel?. Structural Change and Economic Dynamics, 42, 56-66. Doi: 10.1016/j.strueco.2017.04.004
8. Çeçen, A. A., Doğruel, A. S. ve Doğruel, F. (1990). Türkiye'de ekonomik büyüme yapısal dönüșüm ve kriz (2. baskı). İstanbul: Egemen Yayınları.

9. Çetin, M. (2009). Kaldor büyüme yasasının ampirik analizi: Türkiye ve AB ülkeleri örneği (1981-2007). Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 11(1), 355-373. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/akuiibfd/issue/1627/20395
10. Demir, Y. (2021). Eğitim, sağlık ve ar-ge harcamaları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin Ardl sınır testi ile belirlenmesi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(3), 1758-1770. Doi: https://doi.org/10.33206/mjss.918786
11. Doğruel, F. ve Doğruel, F. S. (2005). Türkiye’de enflasyonun tarihi. Ankara: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ve Türkiye Tarih Vakfı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası.
12. Doruk, Ö. T. (2019). Kaldor büyüme modelinin gelişmekte olan ülkeler için sınanması: panel veri analizlerinden bulgular. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 20(2), 31-50. Erşim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/doujournal/issue/66664/1042990
13. Gabrisch, H. (2019). The long-run properties of the Kaldor–Verdoorn law: a bounds test approach to a panel of Central and East European (CEE) countries. Empirica, 48, 101-121. Doi: 10.1007/s10663-019-09467-0
14. Gölhan, M. (2012). Türkiye'de sanayileşme ve istihdam. Journal of Social Policy Conferences, 0(39), 9-20. Erşim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/iusskd/issue/936/10555
15. Has, B. ve Çınar, S. (2022). Türkiye’de imalat sanayi ve ekonomik büyüme ilişkisi. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, 5(1), 7-22. Doi: https://doi.org/10.38057/bifd.999364
16. Kaldor, N. (1957). A model of economic growth. The Economic Journal, 67(268), 591-624. Doi: https://doi.org/10.2307/2227704
17. Kaldor, N. (1966). Causes of the slow rate of economic growth of the United Kingdom. Cambridge University Press, Cambridge.
18. Keho, Y. (2018). Economic growth of ECOWAS countries and the validity of Kaldor’s first law. Journal of Global Economics, 6(2), 2375-4389. Doi: 10.4172/2375-4389.1000291
19. Kopuk, E. (2021). Kaldor yasasının geçerliliği: Türkiye ve Almanya’ nın karşılaştırılması. International Anatolia Academic Online Journal / Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 1-12. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/iaaoj/issue/60800/848575
20. Korkmaz, S. ve Şahin Ş. (2017). Türkiye’de sanayi üretimi ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. Sosyal Bilimler Metinleri, 2017 Temmuz ICOMEP Özel Sayısı, 162-170.
21. Küreş, O. (2019). Zaman serileri analizinde yapısal kırılma testleri ve bir uygulama. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
22. Lee, J., and Strazicizh, M.C. (2003). Minimum lagrange multiplier unit root test with two structial breaks. The Review of Economics and Statistics, 85(4), 1082-1089. Doi: 10.1162/003465303772815961
23. Mercan, M. ve Kızılkaya, O. (2014). Türkiye’de sanayi sektörü ekonomik büyüme ve verimlilik ilişkisinin Kaldor yasaları çerçevesinde sınanması: ekonometrik bir analiz. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 36(1), 137-160. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/muiibd/issue/493/4380
24. Moyo, C., and Jeke, L. (2019). Manufacturing sector and economic growth: a panel study of selected African countries. Journal of Business and Economics Review, 4(3), 114-128. Doi: 10.35609/jber.2019.4.3(1)
25. Narayan, P. K. and Narayan, S. (2005). Estimating income and price elasticities of imports for Fiji in a cointegration framework. Economic Modelling, 22(3), 423-438. Doi: https://doi.org/10.1016/j.econmod.2004.06.004 Ndaguba, E. A. and Hlotywa, A. (2021). Public health expenditure and economic development: The case of South Africa between 1996 and 2016. Cogent Economics and Finance, 9(1), 1-14. Doi: https://doi.org/10.1080/23322039.2021.1905932
26. OECD (2022). Quarterly GDP. Erişim, 3 Ağustos 2022, https://data.oecd.org/gdp/quarterly-gdp.htm.
27. Özyurt, M. (2020). Sağlık harcamaları ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Türkiye üzerine ekonometrik bir çalışma. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
28. Pata, U. K. ve Zengin H. (2020). Testing Kaldor’s growth laws for turkey: new evidence from symmetric and asymmetric causality methods. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(2), 713-729. Doi: https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.625455
29. Pesaran, M. H., Y. Shin and R. J. Smith (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289-326. Doi: https://doi.org/10.1002/jae.616
30. Polat, H. (2011). Türkiye ekonomisinde imalat sanayi. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(2), 24-39. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/duiibfd/issue/32248/357883
31. Sarıdoğan, H. Ö. (2020). Kaldor’un birinci yasası çerçevesinde sanayileşme ve büyüme ilişkisi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(5), 1489–1496. Doi: https://doi.org/10.18506/anemon.647362
32. Tunalı, H. ve Erbelet, E. (2017). Ekonomik büyüme ve sanayileşme ilişkisinde Kaldor yasasının Türkiye’deki geçerliliğinin analizi. Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 1-15. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/klujfeas/issue/31074/331200
33. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. Ekonomik ve Sosyal Göstergeler. Erişim, 27 Ağustos 2022, https://www.sbb.gov.tr/ekonomik-ve-sosyal-gostergeler/#1540021349004-1497d2c6-7edf.
34. T.C. Merkez Bankası. EVDS. Erişim, 3 Ağustos 2022, https://evds2.tcmb.gov.tr/index.php?/evds/serieMarket.
35. TÜSİAD. (2008). Türkiye Sanayiine Sektörel Bakış. Erişim, https://tusiad.org/tr/yayinlar/raporlar/item/3659-turkiye-sanayiine-sektorel-bakis.