Türkiye’de enflasyon ve konut fiyat ilişkisi üzerine uygulamalı bir çalışma

Öz

Türkiye’de son dönemde enflasyonda yaşanan artışlardan korunmak için tercih edilen konut yatırımlarının konut fiyatlarını artırması konut yatırımlarına olan ilgiyi artırmıştır. Bu nedenle çalışmada 2011:06-2023:10 dönemi için Türkiye’de konut fiyatlarındaki artışta enflasyonun etkisi yapısal kırılmaların daha iyi modellenmesine imkân veren Fourier fonksiyonlarına dayalı birim kök, eş bütünleşme ve nedensellik testleri ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarından Fourier birim kök testine göre, her iki serinin de birinci derece durağan olduğu görülmektedir. Birim kök testi sonrası yapılan Fourier eş bütünleşme test sonuçlarına göre, seriler yapısal kırılmasız veya yapısal kırılmalar altında uzun dönemde eş bütünleşiktir. Eş bütünleşme sonuçlarına göre, yapısal kırılmalar ihmal edildiğinde uzun dönemde enflasyon oranında ortalama %1’lik bir artış, konut fiyatlarında yaklaşık %2,2’lik bir artışa neden olurken; yapısal kırılmaların dâhil edilmesi durumunda ise yaklaşık %3,9 düzeyinde bir artışa neden olmaktadır. Seriler arasındaki nedenselliğin yönünü belirlemek için yapılan Fourier nedensellik test sonuçlarına göre, hem enflasyondan konut fiyatlarına doğru hem de konut fiyatlarından enflasyona doğru çift yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Enflasyonun konut fiyatları üzerindeki belirgin etkisi, varlık fiyatlarının enflasyona duyarlı olduğunu göstermektedir. Bu bulgu, nominal varlıkların enflasyon oranındaki değişikliklere paralel olarak hareket ettiğini öne süren Fisher Hipotezi’ni destekler niteliktedir.

Anahtar Kelimeler

• enflasyon
• konut fiyatları
• gayrimenkul yatırımları
• fourier fonksiyonları
• nedensellik testleri

An applied study on the relationship between inflation and housing prices in Türkiye

Öz

In recent times, the preference for real estate investments in Türkiye as a hedge against rising inflation has increased housing prices and heightened interest in this subject. Therefore, this study analyzes the impact of inflation on the rise in housing prices in Türkiye from June 2011 to October 2023 using unit root, cointegration, and causality tests based on Fourier functions, which allow for better modeling of structural breaks. According to the results of the Fourier unit root test, both series are stationary at the first order. The results of the Fourier cointegration test conducted after the unit root test indicate that the series are cointegrated in the long run, either without structural breaks or under structural breaks. According to the cointegration results, when structural breaks are neglected, an average 1% increase in the inflation rate causes approximately a 2.2% increase in housing prices in the long term; when structural breaks are included, it causes approximately a 3.9% increase. According to the results of the Fourier causality test, which determines the direction of causality between the series, there is a bidirectional causality relationship from inflation to housing prices and from housing prices to inflation. The significant impact of inflation on housing prices indicates that asset prices are sensitive to inflation. This finding supports the Fisher Hypothesis, which suggests that nominal assets move in parallel with changes in the inflation rate.

Anahtar Kelimeler

• Inflation
• Housing Prices
• Real Estate Investments
• Fourier Functions
• Causality Tests

Kaynakça

1. Akça, T. (2023). House price dynamics and relations with the macroeconomic ındicators in Turkey. International Journal of Housing Markets and Analysis, 16(4), 812-827. Doi: https://dx.doi.org/10.1108/IJHMA-04-2022-0059
2. Anari, A. ve Kolari, J. (2002). House prices and ınflation. Real Estate Economics, 30(1), 67-84. Doi: https://doi.org/10.1111/1540-6229.00030
3. Apergis, N. ve Rezitis, A. (2003). Housing prices and macroeconomic factors in Greece: prospects within the EMU. Applied Economics Letters, (10), 561-565. Doi: https://doi.org/10.1080/1350485032000100260
4. Becker, R., Enders, W. ve Lee, J. (2006). A stationarity test in the presence of an unknown number of smooth breaks. Journal of Time Series Analysis, 27(3), 381-409. Doi: https://doi.org/10.1111/j.1467-9892.2006.00478.x
5. Breitung, J. ve Candelon, B. (2006). Testing for short-and long-run causality: a frequency-domain approach. Journal of Econometrics, 132(2), 363-378. Doi: https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2005.02.004
6. Çetin, A. C. (2021). Türkiye’de konut fiyatlarına etki eden faktörlerin analizi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Dergisi, 5(1), 1-30. Doi: https://doi.org/10.31200/makuubd.846667
7. Christopoulos, D. K. ve León-Ledesma, M. A. (2010). Smooth breaks and non-linear mean reversion: Post-Bretton Woods real exchange rates. Journal of International Money and Finance, 29(6), 1076-1093. Doi: https://doi.org/10.1016/j.jimonfin.2010.02.003
8. Çınar, M. (2023). Yenilenebilir ve yenilenemez enerji kaynakları ile ekonomik büyüme arasındaki nedensel ilişkinin araştırılması. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(1), 24-56. Doi: https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1146332

9. Deng, Y. (2010). Appreciation of RMB, surge of housing price and ınflation-does surge of housing price promote inflation? Journal of Shanxi Finance and Economics University, 10, 1-10.
10. Demirgil B. ve Şimşek, M. H. (2023). Türkiye’de enflasyon ve konut fiyatları arasında granger nedensellik analizi. 5. Internatıonal Harran Congress OnScıentıfıc Research. December 8-10, 2023 Şanlıurfa, Türkiye, 351-358.
11. Dickey, D. A. ve Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American statistical association, 74(366a), 427-431. Doi: https://doi.org/10.1080/01621459.1979.10482531
12. Diebold, F. X. ve Mariano, R. S. (1995). Comparing predictive accu racy. Journal of Business and Economic Statistics, 13(3), 253-263. Doi: https://doi.org/10.1198/073500102753410444
13. Elliott, G., Rothenberg, T. J. ve Stock, J. H. (1996). Efficient tests for an autoregressive unit root. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 64(4), 813-836. Doi: https://doi.org/10.3386/t0130
14. Enders, W. ve Lee, J. (2012). A unit root test using a Fourier series to approximate smooth breaks. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 74(4), 574-599. Doi: https://doi.org/10.1111/j.1468-0084.2011.00662.x
15. Engle, R. F., ve Granger, C. W. (1987). Co-integration and error correction: representation, estimation, and testing. Econometrica: journal of the Econometric Society, 55(2), 251-276.
16. Geng, N. (2018). Fundamental drivers of house prices in advanced economies. International Monetary Fund Working Paper. No. 2018/164. Erişim, 23 Ocak 2024, https://www.imf.org/en/Publications/WP/Issues/2018/07/13/Fundamental-Drivers-of-House-Prices-in-Advanced-Economies-46053.
17. Granger, C. W., ve Newbold, P. (1974). Spurious regressions in econometrics. Journal of econometrics, 2(2), 111-120.
18. Hacker, R. S. ve Hatemi-J, A. (2006). Tests for causality between integrated variables using asymptotic and bootstrap distributions: theory and application. Applied Economics, 38(13), 1489-1500. Doi: https://doi.org/10.1080/00036840500405763
19. Hatipoğlu, M. (2021). Neden konut fiyatları ile enflasyon arasında nedensellik ilişkisi yoktur. Sakarya İktisat Dergisi, 10(2), 159-166. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1583531
20. Hülagü, T., Kızılkaya, E., Özbekler, A. G. ve Tunar, P. (2016). Türkiye konut fiyat endeksinin kalite değişimi etkisinden arındırılması: hedonik konut fiyat endeksi (No. 1602). Research and Monetary Policy Department, Central Bank of the Republic of Turkey. Erişim, 23 Ocak 2024, https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/fbb9fbe5-d357-4e43-bf2d-4f1da4153614/en1602eng.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=ROOTWORKSPACE-fbb9fbe5-d357-4e43-bf2d-4f1da4153614-m3fw5q3.
21. Im, K.S., Lee, J. ve Tieslau, M.A. (2014). More powerful unit root tests with non-normal errors. In (pp 315-342) Sickles R. and Horrace, W. (Eds.), Festschrift in Honor of Peter Schmidt. New York: Springer. Doi: https://doi.org/10.1007/978-1-4899-8008-3_10
22. İslamoğlu, B. ve Nazlıoğlu, Ş. (2019). Enflasyon ve konut fiyatları: İstanbul, Ankara ve İzmir için panel veri analizi. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 7(1), 93-99. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1021175
23. Karadaş, H. A. ve Salihoğlu, E. (2020). Seçili makroekonomik değişkenlerin konut fiyatlarına etkisi: Türkiye örneği. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 16(1), 63-80. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1082895
24. Korkmaz, Ö. (2019). The relationship between housing prices and ınflation rate in Turkey: evidence from panel Konya causality test. International Journal of Housing Markets and Analysis, 13(3), 427-452. Doi: https://doi.org/10.1108/IJHMA-05-2019-0051
25. Kwiatkowski, D., Phillips, P. C., Schmidt, P. ve Shin, Y. (1992). Testing the null hypothesis of stationarity against the alternative of a unit root: How sure are we that economic time series have a unit root?. Journal of econometrics, 54(1-3), 159-178. Doi: https://doi.org/10.1016/0304-4076(92)90104-Y
26. Meng, M., Im, K. S., Lee, J. ve Tieslau, M. A. (2014). More powerful LM unit root tests with non-normal errors. In (pp 343-357) Sickles R. and Horrace, W. (Eds.), Festschrift in Honor of Peter Schmidt. New York: Springer. Doi: https://doi.org/10.1007/978-1-4899-8008-3_11
27. Nazlioglu, S., Gormus, N. A. ve Soytas, U. (2016). Oil prices and real estate investment trusts (REITs): Gradual-shift causality and volatility transmission analysis. Energy economics, 60, 168-175. Doi: https://doi.org/10.1016/j.eneco.2016.09.009
28. Newell, G. (1996), The inflation-hedging characteristics of Australian Commercial Property: 1984–1995. Journal of Property Finance, 7(1), 6–20. Doi: https://doi.org/10.1108/09588689610111593
29. Ovalı, M. ve Çayırlı, Ö. (2023). Enflasyon ve döviz kuru beklentilerindeki belirsizlik ve konut fiyatları: Türkiye örneği. İzmir İktisat Dergisi, 38(2), 550-569. Doi: https://doi.org/10.24988/ije.1202472
30. Öztürk, N. ve Doğan, A. (2010). Konut sektörünün sorunları ve çözüm önerileri, Bütçe Dünyası Dergisi, 33(1), 139-154. Erişim adresi: https://scholar.google.com/scholar?hl=tr&as_sdt=0%2C5&q=Konut+sekt%C3%B6r%C3%BCn%C3%BCn+sorunlar%C4%B1+ve+%C3%A7%C3%B6z%C3%BCm+%C3%B6nerileri&btnG=
31. Öztürk, N. ve Fitöz, E. (2009). Türkiye’de konut piyasasının belirleyicileri: Ampirik bir uygulama. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 5(10), 21-46. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1144994
32. Paksoy, S., Yöntem, T. ve Büyükçelebi, B. (2014). Konut fiyat endeksi ve enflasyon arasındaki ilişki (TRC1, TRC2 ve TRC3 düzey bölgeleri üzerine ampirik bir çalışma). ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, 1(2), 54-69. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/371703
33. Pata, U. K. ve Yilanci, V. (2020). Financial development, globalization and ecological footprint in G7: further evidence from threshold cointegration and fractional frequency causality tests. Environmental and Ecological Statistics, 27(4), 803-825. Doi: https://doi.org/10.1007/s10651-020-00467-z
34. Perron, P. ve Rodrı́guez, G. (2003). GLS detrending, efficient unit root tests and structural change. Journal of Econometrics, 115(1), 1-27. Doi: https://doi.org/10.1016/S0304-4076(03)00090-3
35. Rodrigues, P. M. ve Robert Taylor, A. M. (2012). The flexible fourier form and local generalised least squares de‐trended unit root tests. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 74(5), 736-759. Doi: https://doi.org/10.1111/j.1468-0084.2011.00665.x
36. Sağlam, C. ve Abdioğlu, Z. (2020). Türkiye’de tüketici fiyatları ile hedonik konut fiyatları arasındaki ilişki: Panel veri analizi. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 15(57), 117-128. Doi: https://doi.org/10.19168/jyasar.591572
37. Schmidt, P. ve Phillips, P. C. (1992). LM tests for a unit root in the presence of deterministic trends. Oxford bulletin of economics and statistics, 54(3), 257-287. Erişim adresi: http://korora.econ.yale.edu/phillips/pubs/art/a087.pdf
38. Shin, Y. (1994). A residual-based test of the null of cointegration against the alternative of no cointegration. Econometric theory, 10(1), 91-115. Doi: https://doi.org/10.1017/S0266466600008240
39. Shin, Y., Greenwood-Nimmo, M ve Nguyen, V. (2018). Quantifying informational linkages in a global model of currency spot markets. In Advances in Applied Financial Econometrics. UK: Routledge. Doi: https://www.doi.org/10.4324/9781315162775
40. Spellman, L. J. (1981), Inflation and housing prices. Real Estate Economics, 9, 205-222. Doi: https://doi.org/10.1111/1540-6229.00240
41. Stock, J. H. ve Watson, M. W. (1993). A simple estimator of cointegrating vectors in higher order integrated systems. Econometrica, 61(4), 783-820. Doi: https://doi.org/10.2307/2951763
42. Teke İlhan, S. ve Gökçe, A. (2023). Türkiye’de bölgelere göre konut fiyatları ve enflasyon ilişkisi. International Social Sciences Studies Journal, 9(113), 7611-7615. Doi: http://dx.doi.org/10.29228/sssj.70884
43. Titman, S. (1982). The effects of anticipated ınflation on housing market equilibrium. The Journal Of Finance, 37(3), 827-842. Doi: https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.1982.tb02226.x
44. Toda, H. Y. ve Yamamoto, T. (1995). Statistical inference in vector autoregressions with possibly integrated processes. Journal of econometrics, 66(1-2), 225-250. Doi: https://doi.org/10.1016/0304-4076(94)01616-8
45. Tsong, C. C., Lee, C. F., Tsai, L. J. ve Hu, T. C. (2016). The Fourier approximation and testing for the null of cointegration. Empirical Economics, 51, 1085-1113. Doi: https://doi.org/10.1007/s00181-015-1028-6
46. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, (2024, 5 Ocak). Erişim adresi: https://evds2.tcmb.gov.tr/
47. Zhang, C. (2013). Money, housing, and inflation in China. Journal of Policy Modeling, 35(1), 75-87. Doi: https://doi.org/10.1142/S0217590821500168