Araştırma Makalesi

Örgütsel dışlanma ve psikolojik sağlamlık ilişkisinde mesleki öz yeterliliğin aracı rolü

Cilt: 12 Sayı: 3 29 Ekim 2026
PDF İndir
EN TR

Örgütsel dışlanma ve psikolojik sağlamlık ilişkisinde mesleki öz yeterliliğin aracı rolü

Öz

Bu çalışmada, hemşirelerde örgütsel dışlanma ile psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide mesleki öz yeterliliğin aracılık rolü incelenmiştir. Örgütsel dışlanmanın olumsuz sonuçları literatürde yaygın olarak ele alınmasına karşın, mesleki öz yeterliliğin bu ilişkide koruyucu bir mekanizma olarak işlevine ilişkin kanıtlar sınırlıdır. Bu doğrultuda çalışma, mesleki öz yeterliliğin aracılık rolünü ortaya koyarak örgütsel davranış literatürüne teorik katkı sunmayı ve sağlık kurumlarında çalışan hemşirelere yönelik uygulamalara kanıt sağlamayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında kolayda örnekleme yöntemiyle 177 hemşireden veri toplanmıştır. Analiz sonuçları, örgütsel dışlanma ile mesleki öz yeterlilik ve psikolojik sağlamlık arasında anlamlı ve negatif yönlü, mesleki öz yeterlilik ile psikolojik sağlamlık arasında ise anlamlı ve pozitif yönlü ilişkiler bulunduğunu göstermiştir. Aracılık analizi Hayes’in SPSS Process Macro Model 4 yaklaşımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bulgular, örgütsel dışlanmanın psikolojik sağlamlık üzerinde anlamlı ve negatif yönlü doğrudan etkisinin bulunduğunu (b = −0,401) ve mesleki öz yeterliliğin örgütsel dışlanma ile psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide anlamlı bir aracılık rolü üstlendiğini (b = −0,070) göstermiştir. Sonuç olarak, örgütsel dışlanmanın hemşirelerin mesleki öz yeterlilik düzeyini azaltarak psikolojik sağlamlıklarını olumsuz etkilediği, mesleki öz yeterliliğin ise bu olumsuz etkinin azaltılmasında koruyucu bir mekanizma olarak işlev gördüğü belirlenmiştir. Bu bulgular, hemşirelerde örgütsel dışlanmanın psikolojik sonuçlarını açıklayan mekanizmalara ilişkin literatüre katkı sağlamakta ve sağlık kurumlarında mesleki öz yeterliliği güçlendirmeye yönelik uygulamaların psikolojik sağlamlığın desteklenmesinde etkili olabileceğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu araştırma için gerekli etik onay, Çankırı Karatekin Sağlık Bilimleri Etik Kurulu'ndan alınmıştır. Ayrıca, araştırmanın gerçekleştirilebilmesi için ilgili hastane yönetiminden gerekli izinler temin edilmiştir.

Kaynakça

  1. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Worth Publishers.
  2. Baron, M. ve Kenny, D. (1986). The moderator-mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173- 1182. Doi: https://doi.org/10.1037/0022-3514.51.6.1173
  3. Cabrera-Aguilar, E., Zevallos-Francia, M., Morales-Garcia, M., Ramirez-Coronel, A., Morales Garcia, S., Sairitupa-Sanchez, L. ve Morales Garcia, W. (2023). Resilience and stress as predictors of work engagement: the mediating role of self-efficacy in nurses. Frontiers in Psychiatry, 15(14). Doi: https://doi.org/10.3389/fpsyt.2023.1202048.
  4. Caruso, R., Pittella, F., Zaghini, F., Fida, R., ve Sili, A. (2016). Development and validation of the nursing profession self‐efficacy scale. International Nursing Review, 63(3), 455-464. Doi: https://doi.org/10.1111/inr.12291
  5. Doğan, T. (2015). Kısa psikolojik sağlamlık ölçeği’nin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Happiness & Well-Being, 3(1), 93-102.
  6. Dimitriou L., Drakontaides M. ve Demetris H. (2020). Psychological resilience, hope, and adaptability as protective factors in times of crisis: A study in Greek and Cypriot society during the covid-19 pandemic. Social Education Research, 2(1), 20-34. Doi: https://doi.org/10.37256/ser.212021618
  7. Ebrahim, A. ve Eldeep, N. (2020). Workplace ostracism and counterproductive work behaviors among nurses. Egyptian Journal of Health Care, 11(3), 641-649. Doi: https://doi.org/10.21608/ejhc.2020.166531
  8. El-Guindy, A., Mohamed Rashed, H., Ahmed, N. ve El Salam, M. (2022). Incivility and ostracism in the workplace among staff nurses and its relation to the quality of care. Egyptian Journal of Health Care, 13(1), 1406-1420. Doi: https://doi.org/10.21608/ejhc.2022.227160

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hastane İşletmeciliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

5 Eylül 2025

Kabul Tarihi

13 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Şeremet, G. G. (2026). Örgütsel dışlanma ve psikolojik sağlamlık ilişkisinde mesleki öz yeterliliğin aracı rolü. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, 12(3), 626-640. https://doi.org/10.30855/gjeb.2026.12.3.002
AMA
1.Şeremet GG. Örgütsel dışlanma ve psikolojik sağlamlık ilişkisinde mesleki öz yeterliliğin aracı rolü. GJEB. 2026;12(3):626-640. doi:10.30855/gjeb.2026.12.3.002
Chicago
Şeremet, Gülizar Gülcan. 2026. “Örgütsel dışlanma ve psikolojik sağlamlık ilişkisinde mesleki öz yeterliliğin aracı rolü”. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi 12 (3): 626-40. https://doi.org/10.30855/gjeb.2026.12.3.002.
EndNote
Şeremet GG (01 Ekim 2026) Örgütsel dışlanma ve psikolojik sağlamlık ilişkisinde mesleki öz yeterliliğin aracı rolü. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi 12 3 626–640.
IEEE
[1]G. G. Şeremet, “Örgütsel dışlanma ve psikolojik sağlamlık ilişkisinde mesleki öz yeterliliğin aracı rolü”, GJEB, c. 12, sy 3, ss. 626–640, Eki. 2026, doi: 10.30855/gjeb.2026.12.3.002.
ISNAD
Şeremet, Gülizar Gülcan. “Örgütsel dışlanma ve psikolojik sağlamlık ilişkisinde mesleki öz yeterliliğin aracı rolü”. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi 12/3 (01 Ekim 2026): 626-640. https://doi.org/10.30855/gjeb.2026.12.3.002.
JAMA
1.Şeremet GG. Örgütsel dışlanma ve psikolojik sağlamlık ilişkisinde mesleki öz yeterliliğin aracı rolü. GJEB. 2026;12:626–640.
MLA
Şeremet, Gülizar Gülcan. “Örgütsel dışlanma ve psikolojik sağlamlık ilişkisinde mesleki öz yeterliliğin aracı rolü”. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, c. 12, sy 3, Ekim 2026, ss. 626-40, doi:10.30855/gjeb.2026.12.3.002.
Vancouver
1.Gülizar Gülcan Şeremet. Örgütsel dışlanma ve psikolojik sağlamlık ilişkisinde mesleki öz yeterliliğin aracı rolü. GJEB. 01 Ekim 2026;12(3):626-40. doi:10.30855/gjeb.2026.12.3.002
22273
Gazi İktisat ve İşletme Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.