Örgütsel dışlanma ve psikolojik sağlamlık ilişkisinde mesleki öz yeterliliğin aracı rolü
Öz
Bu çalışmada, hemşirelerde örgütsel dışlanma ile psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide mesleki öz yeterliliğin aracılık rolü incelenmiştir. Örgütsel dışlanmanın olumsuz sonuçları literatürde yaygın olarak ele alınmasına karşın, mesleki öz yeterliliğin bu ilişkide koruyucu bir mekanizma olarak işlevine ilişkin kanıtlar sınırlıdır. Bu doğrultuda çalışma, mesleki öz yeterliliğin aracılık rolünü ortaya koyarak örgütsel davranış literatürüne teorik katkı sunmayı ve sağlık kurumlarında çalışan hemşirelere yönelik uygulamalara kanıt sağlamayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında kolayda örnekleme yöntemiyle 177 hemşireden veri toplanmıştır. Analiz sonuçları, örgütsel dışlanma ile mesleki öz yeterlilik ve psikolojik sağlamlık arasında anlamlı ve negatif yönlü, mesleki öz yeterlilik ile psikolojik sağlamlık arasında ise anlamlı ve pozitif yönlü ilişkiler bulunduğunu göstermiştir. Aracılık analizi Hayes’in SPSS Process Macro Model 4 yaklaşımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bulgular, örgütsel dışlanmanın psikolojik sağlamlık üzerinde anlamlı ve negatif yönlü doğrudan etkisinin bulunduğunu (b = −0,401) ve mesleki öz yeterliliğin örgütsel dışlanma ile psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide anlamlı bir aracılık rolü üstlendiğini (b = −0,070) göstermiştir. Sonuç olarak, örgütsel dışlanmanın hemşirelerin mesleki öz yeterlilik düzeyini azaltarak psikolojik sağlamlıklarını olumsuz etkilediği, mesleki öz yeterliliğin ise bu olumsuz etkinin azaltılmasında koruyucu bir mekanizma olarak işlev gördüğü belirlenmiştir. Bu bulgular, hemşirelerde örgütsel dışlanmanın psikolojik sonuçlarını açıklayan mekanizmalara ilişkin literatüre katkı sağlamakta ve sağlık kurumlarında mesleki öz yeterliliği güçlendirmeye yönelik uygulamaların psikolojik sağlamlığın desteklenmesinde etkili olabileceğine işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Kaynakça
- Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Worth Publishers.
- Baron, M. ve Kenny, D. (1986). The moderator-mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173- 1182. Doi: https://doi.org/10.1037/0022-3514.51.6.1173
- Cabrera-Aguilar, E., Zevallos-Francia, M., Morales-Garcia, M., Ramirez-Coronel, A., Morales Garcia, S., Sairitupa-Sanchez, L. ve Morales Garcia, W. (2023). Resilience and stress as predictors of work engagement: the mediating role of self-efficacy in nurses. Frontiers in Psychiatry, 15(14). Doi: https://doi.org/10.3389/fpsyt.2023.1202048.
- Caruso, R., Pittella, F., Zaghini, F., Fida, R., ve Sili, A. (2016). Development and validation of the nursing profession self‐efficacy scale. International Nursing Review, 63(3), 455-464. Doi: https://doi.org/10.1111/inr.12291
- Doğan, T. (2015). Kısa psikolojik sağlamlık ölçeği’nin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Happiness & Well-Being, 3(1), 93-102.
- Dimitriou L., Drakontaides M. ve Demetris H. (2020). Psychological resilience, hope, and adaptability as protective factors in times of crisis: A study in Greek and Cypriot society during the covid-19 pandemic. Social Education Research, 2(1), 20-34. Doi: https://doi.org/10.37256/ser.212021618
- Ebrahim, A. ve Eldeep, N. (2020). Workplace ostracism and counterproductive work behaviors among nurses. Egyptian Journal of Health Care, 11(3), 641-649. Doi: https://doi.org/10.21608/ejhc.2020.166531
- El-Guindy, A., Mohamed Rashed, H., Ahmed, N. ve El Salam, M. (2022). Incivility and ostracism in the workplace among staff nurses and its relation to the quality of care. Egyptian Journal of Health Care, 13(1), 1406-1420. Doi: https://doi.org/10.21608/ejhc.2022.227160
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Hastane İşletmeciliği
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
29 Ekim 2026
Gönderilme Tarihi
5 Eylül 2025
Kabul Tarihi
13 Temmuz 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 3