Belirsizlik dönemlerinin finansal raporlama kalitesine etkisi: Borsa İstanbul’da bir uygulama

Öz

Bu çalışma, belirsizlik dönemlerinin firmaların finansal raporlama kalitesi üzerindeki etkisini Türkiye örneği üzerinden ampirik olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada ekonomik krizler, pandemi süreci ve siyasi belirsizliklerin raporlama davranışları üzerindeki etkileri karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Bu kapsamda 2001, 2008, 2012 ve 2020 yılları ekonomik belirsizlik dönemleri; 2002, 2015 ve 2018 yılları ise siyasi belirsizlik dönemleri olarak değerlendirilmiştir. Analizlerde, 2000–2022 döneminde Borsa İstanbul’da hizmet, sanayi ve teknoloji sektörlerinde faaliyet gösteren 375 firmaya ait toplam 3.465 firma-yılı gözlemden oluşan bir veri seti kullanılmıştır. Finansal raporlama kalitesi, performans uyumlu modifiye edilmiş Jones modeli ile ölçülmüş ve panel veri analiz yöntemleri uygulanmıştır. Model belirleme testleri sonucunda sabit etkiler yaklaşımının uygun olduğu belirlenmiş; değişen varyans, otokorelasyon ve yatay kesitsel bağımlılık sorunları tespit edilmiştir. Bu nedenle tahminler Driscoll–Kraay dirençli standart hatalar yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçları, ekonomik belirsizliklerin finansal raporlama kalitesini genel olarak artırdığını ve bu etkinin özellikle 2012 krizinde anlamlı olduğunu göstermektedir. Buna karşılık, siyasi belirsizliklerin etkisi sınırlı olup yalnızca 2002 seçim yılında finansal raporlama kalitesi üzerinde negatif ve anlamlı bir etki gözlenmiştir. Elde edilen bulgular, ekonomik belirsizliklerin finansal raporlama kalitesini artırdığını, siyasi belirsizliklerin ise çoğunlukla anlamlı bir etki yaratmadığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• finansal raporlama kalitesi
• ekonomik belirsizlik
• siyasi belirsizlik
• pandemi krizi
• panel veri analizi

The impact of periods of uncertainty on financial reporting quality: An application in Borsa İstanbul

Öz

This study aims to empirically examine the impact of periods of uncertainty on firms’ financial reporting quality using evidence from Türkiye. The study comparatively analyzes the effects of economic crises, the pandemic period, and political uncertainty on financial reporting quality. In this context, the years 2001, 2008, 2012, and 2020 are considered periods of economic uncertainty, while the years 2002, 2015, and 2018 are classified as periods of political uncertainty. The analysis is based on a dataset comprising 3,465 firm-year observations from 375 firms operating in the service, manufacturing, and technology sectors listed on Borsa İstanbul over the period 2000–2022. Financial reporting quality is measured using the performance-matched modified Jones model, and panel data analysis methods are employed. Model selection tests indicate that the fixed effects approach is appropriate, while heteroskedasticity, autocorrelation, and cross-sectional dependence are detected. Therefore, the estimations are conducted using Driscoll–Kraay robust standard errors. The results indicate that economic uncertainty generally enhances financial reporting quality, with the effect being statistically significant particularly during the 2012 crisis. In contrast, the impact of political uncertainty is limited, as only the 2002 election year exhibits a negative and statistically significant effect on financial reporting quality.

Anahtar Kelimeler

• Financial Reporting Quality
• Economic Uncertainty
• Political Uncertainty
• Pandemic Crisis
• Panel Data Analysis

Kaynakça

1. Alptürk, Y., ve Bekçi, İ. (2023). Finansal krizler ve finansal raporlama kalitesi. Eğitim Yayınevi.
2. Arthur, N., Tang, Q. ve Lin, Z. (2015). Taxation corporate accruals quality during the 2008–2010 global financial crisis. Journal of International Accounting, Auditing and Taxation, 25 (2015) 1–15. https://doi.org/10.1016/j.intaccaudtax.2015.10.004.
3. Baltagi, B. H., (2005), “Econometric analysis of panel data”, Third Edition, John Wiley & Sons Ltd.
4. Bauman, Z. (2000). Living in the era of liquid modernity. Cambridge Anthropology, 1-19.
5. Bermpei, T., Kalyvas, A. N., Neri, L., ve Russo, A. (2022). Does economic policy uncertainty matter for financial reporting quality? evidence from the United States. Review of Quantitative Finance and Accounting, 58(2), 795-845. Doi: https://doi.org/10.1007/s11156-021-01010-2
6. Bloom, N. (2014). Fluctuations in uncertainty. Journal of Economic Perspectives, 28(2), 153-176. Doi: https://doi.org/10.1257/jep.28.2.153
7. Bresser-Pereira, L. C. (2010). The 2008 financial crisis and neoclassical economics. Brazilian Journal of Political Economy, 30, 03-26.
8. Breusch, T. S., ve Pagan, A. R. (1980). The Lagrange multiplier test and its applications to model specification in econometrics. The review of economic studies, 47(1), 239-253. Doi: https://doi.org/10.2307/2297111

9. Caggiano, G., Castelnuovo, E., ve Nodari, G. (2017). Uncertainty and monetary policy in good and bad times (No. 6630). CESifo Working Paper. Doi: https://doi.org/10.1002/jae.2861
10. Cavlak, H. (2020). Covid-19 pandemisinin finansal raporlama üzerindeki olası etkileri: BİST 100 Endeksi’ndeki işletmelerin ara dönem finansal raporlarının incelenmesi. Gaziantep University Journal of Social Sciences 2020 Special Issue, 143-168. https://doi.org/10.21547/jss.755865
11. Chen, F., Hope, O.-K., Li, Q., ve Wang, X. (2011). Financial reporting quality and ınvestment efficiency of private firms in emerging markets. the accounting review, 86(4), 1255–1288. doi: https://doi.org/10.2308/accr-10040
12. Chen, K., Nie, H., ve Ge, Z. (2018). Policy uncertainty and FDI: evidence from national elections. The Journal of International Trade & Economic Development, 28(4), 419-428. Doi: https://doi.org/10.1080/09638199.2018.1545860
13. Çam, İ. (2023). Covid-19 pandemisinin BIST'te işlem gören firmaların finansal performansları üzerindeki etkisi: çevresel, sosyal ve kurumsal yönetim faktörlerinin düzenleyici rolü. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (77), 102-118. Doi: https://doi.org/10.51290/dpusbe.1258982
14. Çam, İ., Özer, G., Kocaman, M., ve Çerez, S. (2023). Petrol fiyatı volatilitesi ve kurumsal nakit bulundurma politikası: BIST’te ampirik bir uygulama. Maliye Dergisi, 184, 74-91.
15. Dechow, P. M., Sloan, R. G., ve Sweeney, A. P. (1995). Detecting earnings management. Accounting review, 193-225. Doi: https://doi.org/10.1111/j.1475-679X.2012.00449.x
16. Durak, G., ve Gürel, E. (2014). Finansal raporların kalitesine etki eden ülkeye özgü faktörler. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (64), 95-110. Doi: https://doi.org/10.25095/mufad.396492
17. Erdogan Cosar, E. ve Sahinoz, S. (2018). Quantifying uncertainty and identifying its impacts on the turkish economy. Central Bank of The Republic of Turkey Working Paper, No: 18/6.
18. Evlimoğlu, U. ve Yenipazarlı, A. (2015). Dünyada yaşanan son ekonomik krizlerin ortak paydası: yayılma etkisi ve belirleyicileri üzerine bir değerlendirme. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi KAÜ İİBF Dergisi, 6 (10), 91-112. Doi: https://doi.org/10.18025/kauiibf.6.10.2015.14365
19. Gaynor, L. M., Kelton, A. S., Mercer, M. ve Yohn, T. L. (2016). Understanding the relation between financial reporting quality and audit quality. Auditing a Journal of Practice &Theory, 35(4), 1-22. Doi: https://doi.org/10.2308/ajpt-51453
20. Hsu, Y.L. ve Yang, Y. C. (2022). Corporate governance and financial reporting quality during the Covid-19 pandemic, Finance Research Letters, 47 (2022), 102778, 1-13. Doi: https://doi.org/10.1016/j.frl.2022.102778
21. Hübler, O. (2005). Panel Data Econometrics: Modelling and Estimation, Diskussionsbeitrag, No. 319, Universität Hannover, Wirtschaftswissenschaftliche Fakultät, Hannover.