Araştırma Makalesi

İşlem Adaletsizliğinin Mesleki Tükenmişlik Üzerine Etkisi: Örgütsel Sessizliğin Aracı Rolü

Cilt: 20 Sayı: 2 27 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

İşlem Adaletsizliğinin Mesleki Tükenmişlik Üzerine Etkisi: Örgütsel Sessizliğin Aracı Rolü

Öz

Günümüz örgütlerini farklı kılan en önemli özelliklerden biri, geleneksel paternalist yaklaşımlardan demokratik yönetime geçiş sürecinin daha da hızlı bir hale gelmesi ile işveren ve işgören ilişkisinin işgören lehine değişim göstermesidir. Çağdaş örgütlerde işgörenlerin, “algıladıkları” ile algılamayı umdukları” arasındaki negatif farkı, rasyonel bir gerekçeye dayandırılmadığı sürece adaletsizlik olarak algılamaları söz konusudur. Örgüt literatürü örgütsel adaletsizlik algısının işgörenlerin sağlığını negatif yönde etkilediğine ilişkin geniş bir araştırma geçmişine sahiptir. Çalışma, örgüt çalışanlarının işlemsel adalet algısının mesleki tükenmişlik üzerine etkisinde örgütsel sessizliğin aracı rolünü belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın veri seti, mobilya sektöründe faaliyet gösteren büyük ölçekli bir işletmede görev yapan 450 mavi yakalı çalışandan toplanmıştır. Verilerin güvenilir ve geçerli olduklarının belirlenmesi sonrasında aracılık analizi yürütülmüştür. Bulgular, işlemsel adalet ile mesleki tükenmişlik arasında pozitif yönde ve anlamlı bir ilişkinin bulunduğunu ve bu ilişkide işgören sessizliğinin destekleyici aracılık rolünün varlığını ortaya koymuştur. Araştırma sonuçları, çalışmanın kuramsal temelini oluşturan kaynakların korunması teorisi ile uyumludur. Buna göre, işgörenlerin işlem adaletsizliği algıları arttığında, örgütsel sessizliğin artış gösterdiği ve çalışanların mesleki tükenmişlik düzeylerinin yükseldiği görülmektedir. Sonuç olarak, bireyler öz kaynaklarını koruyabilmek için işten geri çekilme ve işe karşı duyarsızlaşma gibi davranışlar geliştirebilmektedirler. Literatürde, çalışmada ele alınan değişkenlerin bir arada çalışıldığı bir yayına rastlanılmamış olup, bulguların değişkenler arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunacağı öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler

İşlem Adaletsizliği, Mesleki Tükenmişlik, Örgütsel Sessizlik

Etik Beyan

Çalışma için Samsun Üniversitesi Etik Kurulu’ndan 11.01.2023 tarihli ve E-59760180-050.02.04-46366 sayılı Etik Kurul Onayı alınmıştır.

Kaynakça

  1. Aksakal, K., Şengün, H., & Bayram, A. (2024). The regulatory role of life satisfaction on the effect of burnout syndrome on organizational silence. Acción Psicológica, 21(1-2), 19–32. https://doi.org/10.5944/ap.21.1-2.39829
  2. Ambrose, M.L. (2002). Contemporary justice research: A new look at familiar questions. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 89(1), 803–812. https://doi.org/10.1016/s0749-5978(02)00030-4
  3. Avanzi, L., Balducci, C., & Fraccaroli, F. (2013). Contribution to the italian validation of the Copenhagen Burnout Inventory (CBI). Psicologia Della Salute, 2: 120-135. https://doi.org/ 10.3280/PDS2013-002008
  4. Bakoğlu-Deliorman, R., Taştan-Boz, İ., Yiğit, İ., & Yıldız, S. (2009). Tükenmişliği ölçmede alternatif bir araç: Kopenhag Tükenmişlik Envanterinin Marmara Üniversitesi akademik personeli üzerine uyarlaması. İstanbul Üniversitesi Yönetim Dergisi, 20(63), 77-98.
  5. Baransel, A. (1979). Çağdaş Yönetim Düşüncesinin Evrimi: Klasik, Neo-Klasik Yönetim ve Örgüt Teorileri, (Cilt 1). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları.
  6. Başar, U., & Sığrı, Ü. (2015). Effects of teachers’ organizational justice perceptions on intention to quit: Mediation role of organizational identification. Educational Sciences: Theory & Practice, 15(1), 45–59. https://doi.org/10.12738/estp.2015.1.2326
  7. Belay, A.A., Gasheya, K.A., Engdaw, G.T., Kabito, G.G., & Tesfaye, A.H. (2023). Work-related burnout among public secondary school teachers is significantly influenced by the psychosocial work factors: a cross-sectional study from Ethiopia. Frontiers in Psychology, 14:1215421. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1215421
  8. Bernd, D. & Beuren, I. (2021). Self-perceptions of organizational justice and burnout in attitudes and behaviors in the work of internal auditors. Revista Brasileira de Gestao de Negocios. 23: 422-438. https://doi.org/10.7819/rbgn.v23i3.4110.
  9. Bies, R.J., & Moag, J.S. (1986). Interactional justice: Communication criteria of fairness. In R. J. Lewicki, B.H. Sheppard ve M.H. Bazerman (Eds.), Research on negotiation inorganizations (pp. 43-55). New York, JAI Press.
  10. Borritz, M., Rugulies, R., Christensen, K.B., Villadsen, E., & Kristensen, T.S. (2006). Burnout as a predictor of self-reported sickness absence among human service workers: prospective findings from three year follow up of the PUMA study. Occupational and Environmental Medicine, 63(2), 98-106. https://doi.org/10.1136/oem.2004.019364

Kaynak Göster

APA
Kobanoğlu, M. S., Bayram, A., & Bekiş, T. (2025). İşlem Adaletsizliğinin Mesleki Tükenmişlik Üzerine Etkisi: Örgütsel Sessizliğin Aracı Rolü. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 20(2), 733-753. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1752420
AMA
1.Kobanoğlu MS, Bayram A, Bekiş T. İşlem Adaletsizliğinin Mesleki Tükenmişlik Üzerine Etkisi: Örgütsel Sessizliğin Aracı Rolü. SBAD. 2025;20(2):733-753. doi:10.48145/gopsbad.1752420
Chicago
Kobanoğlu, Mehmet Selman, Ali Bayram, ve Tuba Bekiş. 2025. “İşlem Adaletsizliğinin Mesleki Tükenmişlik Üzerine Etkisi: Örgütsel Sessizliğin Aracı Rolü”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 20 (2): 733-53. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1752420.
EndNote
Kobanoğlu MS, Bayram A, Bekiş T (01 Aralık 2025) İşlem Adaletsizliğinin Mesleki Tükenmişlik Üzerine Etkisi: Örgütsel Sessizliğin Aracı Rolü. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 20 2 733–753.
IEEE
[1]M. S. Kobanoğlu, A. Bayram, ve T. Bekiş, “İşlem Adaletsizliğinin Mesleki Tükenmişlik Üzerine Etkisi: Örgütsel Sessizliğin Aracı Rolü”, SBAD, c. 20, sy 2, ss. 733–753, Ara. 2025, doi: 10.48145/gopsbad.1752420.
ISNAD
Kobanoğlu, Mehmet Selman - Bayram, Ali - Bekiş, Tuba. “İşlem Adaletsizliğinin Mesleki Tükenmişlik Üzerine Etkisi: Örgütsel Sessizliğin Aracı Rolü”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 20/2 (01 Aralık 2025): 733-753. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1752420.
JAMA
1.Kobanoğlu MS, Bayram A, Bekiş T. İşlem Adaletsizliğinin Mesleki Tükenmişlik Üzerine Etkisi: Örgütsel Sessizliğin Aracı Rolü. SBAD. 2025;20:733–753.
MLA
Kobanoğlu, Mehmet Selman, vd. “İşlem Adaletsizliğinin Mesleki Tükenmişlik Üzerine Etkisi: Örgütsel Sessizliğin Aracı Rolü”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, c. 20, sy 2, Aralık 2025, ss. 733-5, doi:10.48145/gopsbad.1752420.
Vancouver
1.Mehmet Selman Kobanoğlu, Ali Bayram, Tuba Bekiş. İşlem Adaletsizliğinin Mesleki Tükenmişlik Üzerine Etkisi: Örgütsel Sessizliğin Aracı Rolü. SBAD. 01 Aralık 2025;20(2):733-5. doi:10.48145/gopsbad.1752420