1699/1700 YILINDA NAZİLLİ KAZÂSI’NIN NÜFUS YAPISI

Özet: Nazilli erken dönemlerden beri bulunduğu bölgede ticarî malların pazarlanmasında önemli toplanma yerleri arasında sayılmaktaydı. Osmanlı Devleti döneminde Kestel olarak da anılan Nazilli, bu ticarî özelliğinden dolayı sürekli bir yerleşime sahne olmuştur.

Yıldırım Bayezid döneminde Osmanlı idaresine geçen Nazilli, XVI. yüzyılın ilk yarısına ait tahrir defterlerinde yer almaya başlamıştır. Bu kaynaklarda Kestel kazâsına bağlı bir nefs olan şehir, çok geçmeden gelişerek kazâ statüsünde yer almıştır. İncelenen tarihte ise “Kestel nâm-ı diğer Nazilli” şeklinde Kestel isminin diğer adı olmuştur.

XVI. yüzyılın sonlarından itibaren tutulmaya başlanan avârız defterlerinin Osmanlı demografi alanındaki çalışmalarda önemli arşiv malzemeleri arasında olduğu tartışılmaz bir gerçektir. Bu defterlerden biri olan Nazilli avârız defteri, 1699/1700 yılında Nazilli Kazâsı’na bağlı mahalleler ve köylere ait nüfus bilgilerini ihtiva etmektedir. Söz konusu çalışmada belirtilen zamanda Nazilli’deki yerleşim birimleri ve isimleri, burada yaşayan reaya ile muafların nüfusu ve bunların sosyal statülerine dair bilgiler ortaya konulmaya çalışılacaktır. Bölgesel bir özelliğe sahip olan bu çalışma ile özel anlamda Nazilli, genel anlamda ise Osmanlı demografi çalışmalarına bir katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Ayrıca avârız defteri esas alınarak yapılan bu çalışma ile Nazilli’nin bu alana ait bir boşluğunun nâçizane doldurulması hedeflenmektedir.