Çimento Sektöründe Özelleştirmelerin İşletme Performansına Etkileri (Türkiye Uygulaması)

In this study, performance change caused by privatization in cement industry was analyzed using two different methods; one static and the other dynamic, and company performance was investigated in three different periods as pre-privatization privatization year and post-privatization. 23 cement companies were chosen and their changing profitability during the privatization period was studied. As a result of the static analysis which compares profitability means of the periods, it was found that in most of the companies profitability increased in post-privatization period when compared to that of pre-privatization period. Dynamic analysis provided more detailed results about the effects of privatization on profitability, and with the threshold effect caused by privatization, profitability increase was found in 10 companies out of 16 that were found to be statistically meaningful. However, in post-privatization period profitability in 9 of these companies lost its stability and showed a decrease. Despite the decrease in the profitability, the profitability rates did not go back to pre-privatization levels but remained quite above these levels. Profitability that increased with the privatization can show a decrease depending on some other factors in later periods. Thus, property change is not the only factor that affects profitability; whether it is enough or not what the companies did in privatization preparation period, the administration and organization structure of the company after the privatization, present economic conjuncture, crisis etc. can also affect the profitability of a company.

Bu çalışmada Türkiye’de, çimento sektöründe özelleştirmelerle ortaya çıkan performans değişimi, biri statik diğeri dinamik olmak üzere iki ayrı yöntemle analiz edilmiş, işletme performansı özelleştirme öncesi, özelleştirme yılı ve özelleştirme sonrası olmak üzere üç ayrı dönem haline incelenmiştir. Bu amaçla 23 çimento şirketi seçilerek bunların özelleştirilme sürecinde değişen kârlılıkları araştırılmıştır. Kârlılık ortalamalarını dönemlere göre karşılaştıran statik analizde işletmelerin çoğunda özelleştirme sonrası döneme ait kârlılığın, özelleştirme öncesi döneme göre arttığı tespit edilmiştir. Dinamik analiz, özelleştirmenin kârlılığa etkisine ilişkin daha detaylı sonuçların ortaya çıkmasını sağlamış, özelleştirmeyle birlikte oluşan eşik etkisiyle, istatiksel olarak anlamlı bulunan 16 şirketten 10’unda kârlılık artışı tespit edilmiştir. Ancak, özelleştirme sonrası dönemde bu şirketlerden 9’unda kârlılık istikrarını kaybederek düşme eğilimi göstermiştir. Kârlılıktaki bu düşüşe rağmen kârlılık oranları özelleştirme öncesi döneme ait seviyelere gerilememiş, bu seviyelerin bir hayli üzerinde kalmıştır. Özelleştirmeyle birlikte artan kârlılık daha sonraki süreçte birtakım başka faktörlere bağlı olarak azalma eğilimi gösterebilmektedir. Nitekim, kârlılığı etkileyen tek faktör mülkiyet değişimi olmayıp, işletmelerin özelleştirmeye hazırlanma sürecinde yapılanların yeterliliği; özelleştirme sonrasında işletmenin yönetim ve organizasyon yapısı, mevcut iktisadi konjonktür, krizler vb. faktörler işletme kârlılığını etkileyebilmektedir