İLKOKUL BİRİNCİ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN OKUMA VE YAZMAYA YÜKLEDİKLERİ ANLAMLAR: BİR METAFOR ANALİZİ ÇALIŞMASI
Öz
Çalışmada ilkokul birinci sınıf öğrencilerinin “okuma-yazma” kavramına ilişkin metaforlarının ortaya konulması amaçlanmış ve çalışmanın yöntemi nitel olarak desenlenmiştir. Araştırmanın örneklemini maksimum çeşitliliğe dayalı örneklem yoluyla seçilen 112 birinci sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında görüşme formu kullanılmıştır. Görüşme formunda katılımcıların okuma yazmaya yönelik oluşturdukları metaforları belirlemeye yönelik; “Okuma yazmayı neye benzetirsin, Neden?, Okuma yazma bilen bir insan sence neye benzer, Neden?, Okuma yazma bilmeyen bir insan sence neye benzer, Neden?” şeklinde 3 adet soru yöneltilmiştir. Görüşme formlarıyla elde edilen verilere, sırasıyla; verilerin kodlanması, temaların bulunması, verilerin kodlara ve temalara göre düzenlenmesi ve tanımlanması, verilerin yüzdelerle ifade edilmesi, metafor veya yüklenen anlam sıklığının hesaplanması ve tablolaştırılması, bulguların yorumlanması, sonuç ve önerilerin sunulması işlemleri yapılmıştır. Araştırma sonucunda birinci sınıf öğrencilerinin okuma yazmaya ve okuma yazma bilen insanlara karşı olumlu metaforlar geliştirdikleri; okuma yazma bilmeyen insanlara ise olumsuz metaforlar geliştirdikleri görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahioğlu, Ş. (2006). Öğretmen ve Veli Görüşlerine Göre Farklı Sosyoekonomik Düzeydeki Ailelerin İlköğretim Birinci Sınıf Öğrencilerinin Okuma Yazma Sürecini Etkileme Biçiminin Değerlendirilmesi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
- Akyol, H. (2001). Türkçe İlkokuma Yazma Öğretimi, Gündüz Eğitim ve Yayıncılık, Ankara.
- Arslan, M. M. & Bayrakçı, M. (2006). Metaforik Düşünme ve Öğrenme Yaklaşımının Eğitim-Öğretim Açısından İncelenmesi, Milli Eğitim, 35 (171): 100–108.
- Aşıcı, M. (2009). Kişisel ve Sosyal Bir Değer Olarak Okuryazarlık, Değerler Eğitimi Dergisi, 7(17), 9-26.
- Balcı, A. (1999). Metaphorical Images of School: School Perceptions of Students, Teachers and Parents from Four Selected School (in Ankara), Unpublished Doctoral Dissertations, Middle East Technical University, Department of Educational Sciences, Ankara.
- Bar, R. & Johnson, B. (1997). Teaching and Reading and Writing in Elementary Classroom. NY: Longman.
- Beydoğan, H. Ö. (2009). Okuma-Anlama Sürecinde İşe Koşulan Stratejiler ve Bu Stratejiler Kapsamında Kullanılan Taktikler, Milli Eğitim, 38 (181): 65-81.
- Cerit, Y. (2008). Öğretmen Kavramı İle İlgili Metaforlara İlişkin Öğrenci, Öğretmen ve Yöneticilerin Görüşleri, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6 (4): 693-712.
- Clarken, R. H. (1997). Five Metaphors for educators, Paper Presented at the Annual Meeting of the American Educational Research Association, 24-28 March, Chicago.
- Çelenk, S. (2008). “Türkçe Öğretiminde Yararlanılabilecek Öğretim Yöntem ve Teknikleri”, Çelenk, S., Tazebay, A. (2008), Türkçe Öğretimi İlke- Yöntem- Teknikler (s: 17–48, 2. Bölüm İçinde) Maya Akademi Yayın Dağıtım, Ankara.
