Araştırma Makalesi

TEBÂREKE KELİMESİNİN SEMANTİK ANALİZİ

Cilt: 15 Sayı: 1 24 Haziran 2020
PDF İndir
EN TR

TEBÂREKE KELİMESİNİN SEMANTİK ANALİZİ

Öz

Tebâreke ifadesi İslâmî literatürde lafz-ı celâlle birlikte ‘Allah Tebâreke’ ve ‘Teâlâ, ‘Tebârakellah’ şeklinde sıkça kullanılan bir kelimedir. Araştırma sonucunda bu kelimeyi İslâmî literatüre kazandıran üç kaynak olduğu tespit edilmiştir. Bu kaynakların birincisi İslam öncesi Cahiliye folklorudur. Elde edilen bulgulara göre söz konusu kelime İslam öncesi dönemde de İslâmî dönemdeki manada kullanılmıştır. Bu kelimeyi literatüre kazandıran diğer iki kaynak ise Kur’ân-ı Kerîm ve hadis-i şeriflerdir. Ulaşılması istenen bir diğer sonuç ‘Tebâreke’ ifadesinin Yüce Allah’a sıfat olma dışında normal bir kelime şeklinde kullanılıp kullanılmaması olmuştur. Bu hususta elde edilen bulgular, şaz örneklerinin bulunduğu ancak esas kullanım şeklinin Yüce Yaratıcıya sıfat olarak kullanılması yönündedir. Tebâreke kelimesinin anlamı hususunda dört farklı, ama arka planda birbiriyle irtibatlı sayıla bilecek manalar verilmiştir. Bunlar: 1) Sonsuz bereket sahibi, bitmeyen hayır ve lütuf sahibi olan; 2) Sabit olup değişmeyen, ebedî ve ezelî olan; 3) Çok yüce, azamet sahibi olan; 4) Münezzeh, temiz ve mukaddes olan. Tebâreke ifadesinin Türkçe karşılığını vermeye çalışanlar, aşkın, cömert, şanı yüce, pek kutlu, feyiz ve bereket sahibi gibi kelimeleri tercih etmişlerse de kelimenin üstlendiği kutsiyet sebebiyle çoğu kere tercüme edilmeyip ‘tebâreke’ şeklinde orijinal halinin kullanılması tercih edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Tebâreke,İslâmî Terminolojiler

Kaynakça

  1. el-Alûsî, Şihâbuddîn Mahmud b. Abdullah. (1415). Rûhu’l-meʿânî fî tefsîri’l-Kur’âni’l-ʿazîm. thk. Ali A. ʿA. 16 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye.
  2. el-Beyhakî, Ahmed b. el-Husyn. (1993).el-Esmâu va’s-sıfât li’l-Beyhkî. thk. Abdullah b. Muhammed el-Hâşidî. Cidde: Mektebetu’s-Sevâdî.
  3. el-Cevherî, İsmâîl b. Hammâd. (1990). es-Sıhâh: tâcü’l-luğa ve ṣıhâhu’l-ʿArabiyye. thk. Muhammed Z. Y. Beyrut: Dâru’l-ʿİlm li’l-Melâyîn.
  4. Çantay, H. B. (1979). Kur’an-ı Hakîm ve Meâl-i Kerim. nşr. M. Ç. İstanbul: y.y.
  5. Derviş, Muhyiddin d. Ahmed Mustafa,(h. 1415). İʿrabu’l-Kur’ân ve beyânuh, 10 Cilt, Beyrut: Dâru İbn Kesîr.
  6. Ebû Hayyân, Muhammed b. Yusuf el-Endülüsî. (2001). Tefsîru’l-Bahr’il-Muhît. 10 Cilt. Beyrut: Dâr’ul-Kutubi’l-İlmiyye.
  7. Ebû Hilâl el-ʿAskerî, el-Hasan b. Abdullah. (h.1419). Sirru’s-sınâʿateyn. thk. Ali M. el-Becâvî ve M. Ebu’l-Fazl İ. Beyrut: el-Mektebetu’l-Unsuriyye.
  8. Ebû Mûsâ el-Medînî, M. b. Ömer. (1986). el-Mecmûʿu’l -muğîs fî ğarîbeyi’l-Kurʾân ve’l-hadîs, thk. A. el-ʿAzbâvî, 3 Cilt, Cidde: Dâru’l-Medenî.
  9. Ebu Şâme, Şihabuddîn A. b. İsmail ed-Dimeşkî, (t.y.). İbrâzu’l-meâni min hırzi’l-emânî, thk. İbrahim Atuh Avaz, b.y.: Dâru’l-Kutubi’l-ʿİlmiyye.
  10. Ebu’l-Hasan el-Vâhidî, Ali b. Ahmed b. Ali b. Mütteveyh en-Nîsâbûrî eş-Şafiʿî. (1994). el-Vasît fî tefsîri’l-Kur’âni’l-mecîd. thk. Adil Ahmed Abdulmavcud vd.. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-ʿİlmiyye.

Kaynak Göster

APA
Kayagil, S. M. (2020). TEBÂREKE KELİMESİNİN SEMANTİK ANALİZİ. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 15(1), 257-269. https://izlik.org/JA29YU93UW
AMA
1.Kayagil SM. TEBÂREKE KELİMESİNİN SEMANTİK ANALİZİ. SBAD. 2020;15(1):257-269. https://izlik.org/JA29YU93UW
Chicago
Kayagil, Süleyman Mahmut. 2020. “TEBÂREKE KELİMESİNİN SEMANTİK ANALİZİ”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 15 (1): 257-69. https://izlik.org/JA29YU93UW.
EndNote
Kayagil SM (01 Haziran 2020) TEBÂREKE KELİMESİNİN SEMANTİK ANALİZİ. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 15 1 257–269.
IEEE
[1]S. M. Kayagil, “TEBÂREKE KELİMESİNİN SEMANTİK ANALİZİ”, SBAD, c. 15, sy 1, ss. 257–269, Haz. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA29YU93UW
ISNAD
Kayagil, Süleyman Mahmut. “TEBÂREKE KELİMESİNİN SEMANTİK ANALİZİ”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 15/1 (01 Haziran 2020): 257-269. https://izlik.org/JA29YU93UW.
JAMA
1.Kayagil SM. TEBÂREKE KELİMESİNİN SEMANTİK ANALİZİ. SBAD. 2020;15:257–269.
MLA
Kayagil, Süleyman Mahmut. “TEBÂREKE KELİMESİNİN SEMANTİK ANALİZİ”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, c. 15, sy 1, Haziran 2020, ss. 257-69, https://izlik.org/JA29YU93UW.
Vancouver
1.Süleyman Mahmut Kayagil. TEBÂREKE KELİMESİNİN SEMANTİK ANALİZİ. SBAD [Internet]. 01 Haziran 2020;15(1):257-69. Erişim adresi: https://izlik.org/JA29YU93UW