Mardin’de Süryani Kumaş Baskı-Boyama Sanatı: Şımmeshındi Ailesi Örnekleri Üzerine Bir Değerlendirme
Öz
Mardin merkez ve ilçelerinde yaşayan Süryanilerin köken ve isimleri hakkında çeşitli görüşler vardır. Süryani kelimesinin ne zaman kullanılmaya başlandığı kesin olarak bilinmemekle birlikte Süryanilerin kökeni konusunda da net bir fikir birliğine varılamamıştır.
Süryani kökenli olan Şımmeshındi ailesi, Mardin’de iki yüz yıldır baskı-boyama ve resim sanatını bir aile geleneği olarak sürdürmektedirler. Baskı-boyama geleneğinde perde ve süs amacı ile de kullanılabilen örtüler görülmektedir. Baskı-boyama geleneğinin son temsilcisi yine Şımmeshındi ailesinden olan Nasra Şımmeshindi hem din dışı desen ve motifleri hem de konusunu İncil’den alan sahneleri betimlemektedir. Din dışı eserlerde genellikle keklik motifi, çiçek, geometrik ve bitkisel bezemelerin yanı sıra girlant desenleri görülür. Konusunu İncil’den alan eserlerde de Mardin’in yerel etkilerini yansıtan bu geleneksel motif ve desenleri görmek mümkündür. Baskı-boyama tekniğiyle süs olarak da kullanılabilen çok amaçlı eserlere ve perdelere “Vaftiz”, “Son Akşam Yemeği”, “Çarmıha Gerilme” ile “Meryem ve Çocuk İsa” resmedilmiştir.
Çalışmadaki amaç Şımmeshındi ailesine ait dini konulu baskı boyama el sanatı geleneğini belgelemektir. Ayrıca bu el sanatı ürünleri üzerine resmedilmiş dînî sahnelerin detaylı ikonografik incelemesinin yanı sıra Mardin’in yerel, etnik ve coğrafi etkilerin, bir Hıristiyan sanatı olan bu el sanatı örneklerinde izlerini ortaya çıkarıp Hıristiyan sanatındaki çağdaş ve yerel üsluptaki özgün değerini saptamaktır.
Anahtar Kelimeler
Mardin, Süryani Sanatı, Baskı-Boyama Sanatı, Şımmeshındi Ailesi, Geleneksel El Hıristiyan Sanatları
Kaynakça
- Referans 1 Acara Eser, M. (2010). On İkinci ve On Üçüncü Yüzyıllarda Bizans Liturjisi ve Liturjik Eserlerde Değişimin Tanıkları, 1. Uluslararası Sevgi Gönül Bizans Araştırmaları Sempozyumu, İstanbul: Ofset Yapımevi, 470- 479.
- Referans 2 Acara, M. (1997), Bizans Ortodoks Kilisesinde Liturji ve Liturjik Eserler, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Hacettepe Üniversitesi, Ankara
- Referans 3 Acara, M. (1998). Bizans Ortodoks kilisesinde liturji ve liturjik eserler. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 15 (1), 183-201.
- Referans 4 Akyüz, G. (2005), Tüm Yönleriyle Süryaniler, İstanbul, Anadolu Ofset
- Referans 5 Akyüz, G. (2012), Kilise Ataları Tarafından “Kutal Ruhun Kavalı” Olarak Adlandırılan Süryani Mor Efrem’in Şiirleri, Ankara, Kültür Turizm Yayınları
- Referans 6 Albayrak, K. (1997)Keldaniler ve Nesturiler, Konya, Vadi Yayınları
- Referans 7 Albayrak, K. (2010)“Ermeni, Süryani ve Keldani Kiliseleri”, Şinasi Gündüz(ed), Yaşayan Dünya Dinleri, (s. 141-153), Ankara, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları
- Referans 8 Ayağ, O. (2014) Süryaniler ve Din, İstanbul, Karma Kitaplar
- Referans 9 Aydın, M. (2010). Yaşayan Dünya Dinleri, (Ed. Şinasi Gündüz), Ankara, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları
- Referans 10 Beggiani, S. J. (2014). Early Syriac Theology: With Special Reference to The Maronite Tradition, Washington, D.C.: Catholic University Of America Press
