Sahne Tasarımında Işığın İşlevi Üzerine Temel Bir İnceleme

Yıl 2025, Sayı: 16, 1 - 9, 31.12.2025

Fırat Sırma

Öz

Bu makale, sahne tasarımının ayrılmaz bir unsuru olan ışığın çok boyutlu işlevleri üzerine temel bir inceleme sunmayı amaçlamaktadır. Tiyatro, opera, dans ve diğer sahne sanatlarında ışık, yalnızca görünürlüğü sağlamanın ötesinde, eserin estetik ve dramatik hedeflerine ulaşmasında kritik bir rol oynamaktadır. Çalışma, ışığın teknik, dramatik, psikolojik ve estetik olmak üzere dört ana işlevini mercek altına almaktadır.
Literatür taraması yöntemiyle hazırlanan bu incelemede, temel ışık tasarım teorileri ve tarihsel gelişim süreçleri değerlendirilmiştir. Bu dört temel işlev; görünürlük ve odak sağlamaktan, atmosfer ve ruh halini belirlemeye, seyirci duygularını yönlendirmekten ve görsel kompozisyonu şekillendirmeye kadar uzanan geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır. Sahne tasarımında ışığın, metnin ve yönetmenlik vizyonunun pasif bir tamamlayıcısı değil, aktif bir anlatım aracı ve sahne dilinin kilit bir bileşeni olduğunu göstermektedir. Bu temel inceleme, ışık tasarımının sanatsal değerini vurgulayarak, konunun daha derinlemesine akademik çalışmalarına zemin hazırlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Sahne Tasarımı , Sahne Işığı , Işık Tasarımı , Çağdaş Tiyatro , Sahne Estetiği

A Fundamental Review of the Function of Light in Stage Design

Öz

This article aims to provide a fundamental examination of the multidimensional functions of light, an integral element of stage design. In theater, opera, dance, and other performing arts, light plays a critical role in achieving a work's aesthetic and dramatic goals beyond simply providing visibility. This study examines four primary functions of light: technical, dramatic, psychological, and aesthetic.
This review, prepared using a literature review, examines fundamental lighting design theories and their historical development. These four fundamental functions encompass a wide spectrum, from providing visibility and focus to setting atmosphere and mood, directing audience emotions, and shaping visual composition. It demonstrates that in stage design, light is not a passive complement to the text and directorial vision, but an active narrative tool and a key component of the stage language. This fundamental review aims to emphasize the artistic value of lighting design and pave the way for more in-depth academic studies on the subject.

Anahtar Kelimeler

Stage Lighting , Stage Design , Lighting Design , Contemporary Theatre , Stage Aesthetics

Kaynakça

• Appia, A. (1962). Music and the art of the theatre (R. W. Corrigan & M. D. Dirks, Çev.). University of Miami Press.
• Baugh, C. (2013). Theatre, performance and technology: The development and transformation of scenography (2. Baskı). Palgrave Macmillan.
• Beer, T. (2021). Ecoscenography: An introduction to ecological design for performance. Palgrave Macmillan.
• Brook, P. (2020). Boş alan (M. Nutku, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
• Cadena, R. (2018). Electricity for the entertainment electrician & technician (2. Baskı). Routledge.
• Çakır, B. (2022). Dijitalleşen dünyada sahne tasarımı ve değişen estetik algı. Yedi: Sanat, Tasarım ve Bilim Dergisi, (28), 111-125.
• Çelenk, S. (2010). Dramatik tasarım. Mitos Boyut Yayınları.
• Essig, L. (2012). Lighting and the design idea (3. Baskı). Cengage Learning.
• Fitt, B., & Thornley, J. (2002). Lighting technology: A guide for the entertainment industry (2. Baskı). Focal Press.
• Fraser, N., ve Bennison, S. (2010). The handbook of stage lighting. Crowood Press.
• Gillette, J. M. (2020). Designing with light: An introduction to stage lighting (7. Baskı). McGraw-Hill Education. Keller, M. (2010). Light fantastic: The art and design of stage lighting. Prestel.
• McCandless, S. (1958). A method of lighting the stage. Theatre Arts Books.
• Nutku, Ö. (2019). Sahne bilgisi. Kırmızı Kedi Yayınevi.
• Palmer, S. (2013). Light: Readings in theatre practice. Palgrave Macmillan.
• Parker, W. O., Wolf, R. C., & Block, D. (2013). Scene design and stage lighting (10. Baskı). Wadsworth.
• Pilbrow, R. (2008). Stage lighting design: The art, the craft, the life. Design Press.
• Shelley, S. L. (2013). A practical guide to stage lighting (3. Baskı). Focal Press.
• Sözen, N. (2019). Sahne tasarımında ışığın dramatik anlatım dili olarak kullanımı. İdil Sanat ve Dil Dergisi, 8(62), 1435-1444.
• Tüzün, Y. (2020). Sahne ışık tasarımı. Mitos Boyut Yayınları.
• Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
• Yüksel, Ö. (2021). Tiyatroda atmosfer yaratım aracı olarak ışık tasarımı. Sahne ve Müzik, (14), 88-106.