Araştırma Makalesi

İslam Sanatında İmge

Sayı: 17 14 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

İslam Sanatında İmge

Öz

Bu çalışma, İslam sanatındaki imge kavramını Alois Riegl'in sanat iradesi (Kunstwollen) ve modülasyon kuramı çerçevesinde ele almakta; Antik Mısır, Antik Yunan, Bizans ve Gotik sanat anlayışlarıyla karşılaştırmalı olarak değerlendirmektedir. Riegl'in sınıflandırmasında yer almayan İslam sanatının kendine özgü bir uzam anlayışına sahip olduğu ileri sürülmekte ve bu anlayış "Manevi Haptik Uzam" kavramı ile açıklanmaktadır. Çalışmada, İslam sanatında çizginin fraktal bir modülatör olarak ikinci ve üçüncü boyutu aşarak yaşamı temsil eden dördüncü boyutla ilişki kurduğu; geometrik düzen, tekrar, ritim ve sonsuzluk ilkeleri aracılığıyla hakikatin görünür kılındığı savunulmaktadır. Divriği Ulu Camii, İnce Minareli Medrese, girih desenleri ve hüsn-i hat örnekleri üzerinden İslam sanatındaki matematiksel ve metafizik derinlik Kant'ın "amaçsız amaçlılık" düşüncesiyle örtüştürülmekte ve minimalist sanatçı Sol LeWitt'in sistem temelli üretim anlayışlarıyla ilişkilendirilmektedir. Makalenin son bölümünde "Devr-i Âlem" adlı çağdaş sanat uygulaması üzerinden İslam sanatının boyutları kat eden çizgi modülatörlüğündeki, kolektif eyleme dayalı, katılımcı (interaktif) estetik anlayışının güncel sanat pratiğinde nasıl yeniden yorumlanabileceği tartışılmaktadır. Sonuç olarak çalışma, İslam sanatında imgenin temsilden çok hakikati görünür kılan, matematiksel düzen, fraktal yapı, haptik deneyim ve kozmik süreklilik üzerine kurulu özgün bir estetik paradigma oluşturduğunu ileri sürmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Çalışma için herhangi bir kurumdan herhangi bir anlamda bir destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Çalışma, etik kurul onayı gerektirmemektedir. Çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz, literatür taraması ve benzeri tüm aşamalarında bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davranıldığı, Committee on Publication Ethics (COPE)'in tüm şartları kabul edilerek etik görev ve sorumluluklara riayet edildiği taahhüt edilmiştir.

Kaynakça

  1. Benveniste, É. (1966). Problèmes de linguistique générale. Paris: Gallimard.
  2. Bier, C. (2008). Art and Mithāl: Reading geometry as visual commentary. Iranian Studies, 41(4), 491–509. https://doi.org/10.1080/00210860802246176.
  3. Burckhardt, T. (1999). L'art de l'Islam: Langage et signification. London: World of Islam Festival Publishing Company.
  4. Cler, J. (2010). Rhythmos, skhèma: Pour une typologie des rythmes en tradition orale. In A. Wald Lasowski & C. Doumet (Eds.), Rythmes de l’homme, rythmes du monde (pp. 75–92). L’Harmattan.
  5. Deleuze, G. (1981). Francis Bacon: Logique de la sensation. Paris: Éditions de la Différence.
  6. Deleuze, G. & Guattari, F. (1980). Mille plateaux. Capitalisme et schizophrénie 2. Paris: Broché. https://www.leseditionsdeminuit.fr/auteur-Gilles_Deleuze-1381-1-1-0-1.html.
  7. Erdinç, Z. (2023, 16 Kasım). Devr-i Cumhuriyet 2023 - Zekeriya Erdinç - Antre Sanat Galerisi Kişisel Resim Sergisi [Video]. Zekeriya Erdinç Youtube Kanalı. https://www.youtube.com/watch?v=WohlkzXa62M&t=32s.
  8. Goethe, J.W. (1980). Traité des couleurs (H. Bideau, Trad.). Paris: Triades.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Güzel Sanatlar Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

14 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

21 Temmuz 2026

Kabul Tarihi

14 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 17

Kaynak Göster

APA
Erdinç, Z. (2026). İslam Sanatında İmge. Görünüm, 17, 102-115. https://doi.org/10.5281/zenodo.22749886
AMA
1.Erdinç Z. İslam Sanatında İmge. Vision. 2026;(17):102-115. doi:10.5281/zenodo.22749886
Chicago
Erdinç, Zekeriya. 2026. “İslam Sanatında İmge”. Görünüm, sy 17: 102-15. https://doi.org/10.5281/zenodo.22749886.
EndNote
Erdinç Z (01 Eylül 2026) İslam Sanatında İmge. Görünüm 17 102–115.
IEEE
[1]Z. Erdinç, “İslam Sanatında İmge”, Vision, sy 17, ss. 102–115, Eyl. 2026, doi: 10.5281/zenodo.22749886.
ISNAD
Erdinç, Zekeriya. “İslam Sanatında İmge”. Görünüm. 17 (01 Eylül 2026): 102-115. https://doi.org/10.5281/zenodo.22749886.
JAMA
1.Erdinç Z. İslam Sanatında İmge. Vision. 2026;:102–115.
MLA
Erdinç, Zekeriya. “İslam Sanatında İmge”. Görünüm, sy 17, Eylül 2026, ss. 102-15, doi:10.5281/zenodo.22749886.
Vancouver
1.Zekeriya Erdinç. İslam Sanatında İmge. Vision. 01 Eylül 2026;(17):102-15. doi:10.5281/zenodo.22749886