The Impact of The Environment and Heritage in Ibsen Games: Those Who Choose Death

Öz

Henrik Ibsen wrote his plays under the influence of naturalism that is widely regarded as a branch of realism. Inspired by natural sciences, he observed society and narrated these observations into his plays. Among his plays, especially those written under the influence of Darwin's thoughts on inheritance and environmental dependence end up with the deaths of the characters who fail to fit in the environment. Some characters die in natural ways or some of inherited diseases whereas some others choose death by their own will. They become unable to carry on with the weight of environmental impact or hereditary diseases and come to a deadlock. At the end, they choose to end their life as a way out of this dead-end. Based on the environmental impact and hereditary elements in Ibsen's plays, this study focuses on the characters that choose death to end a vicious circle, bringing the sins of their pasts and/or ancestors away with themselves.

Anahtar Kelimeler

• Henrik Ibsen
• Naturalism
• Heredity
• Natural Selection
• Death

Ibsen Oyunlarında Kalıtım ve Çevrenin Etkisi: Ölümü Seçenler

Öz

Realizmin bir kolu olarak değerlendirilen natüralizmin etkisinde oyunlar yazan Ibsen, doğa bilimlerinden etkilenmiş ve dönemin toplumunu gözlemleyerek oyunlarına aktarmıştır. Özellikle Darwin’in kalıtım ve çevreye bağlılık üzerine düşüncelerinden etkilenerek yazdığı oyunları, çevreye uyum sağlayamayan karakterlerin ölümüyle sonuçlanır. Karakterler kimi zaman kalıtsal bir hastalık kimi zaman doğal yollarla ölürken, bazı karakterlerin kendi kararıyla ölümü tercih ettiği görülür. Çevrenin etkisi veya kalıtsal hastalıkların ağırlığını taşıyamayarak çıkmaza giren karakterler, bu çıkmazdan çıkış yolu olarak hayatlarına son vermeyi seçerler. Bu çalışmada, Ibsen oyunlarında çevrenin etkisi ve kalıtım unsurlarına değinilerek, geçmişlerinin ve/veya atalarının günahlarını yanlarında götürerek süregelen döngüye son vermek için ölümü seçen karakterler ele alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Henrik Ibsen
• Natüralizm
• Kalıtım
• Doğal Seçilim
• Ölüm

Kaynakça

1. Akpınar, B. (2013). Ibsen’in Sıradışı Kadınları. İstanbul: Foo Prodüksiyon
2. Ejder, Eylem (2018). “Dar Alanda Geniş Zamanlar: Ibsen Oyunlarında Yeniden Canlandırılan Geçmiş”. (Ed. Kerem Karaboğa). Tiyatroda Zaman/Mekan. İstanbul: Habitus Yayıncılık, s.75-93.
3. Ibsen, H. (2001). Hortlaklar. (çev: İbrahim Yıldız). Ankara: İmge Kitabevi Yayıncılık
4. Ibsen, H. (2013). Rosmerler. (çev: T. Yılmaz Öğüt). İstanbul: Mitos-Boyut Yayınları
5. Ibsen, H. (2011). Toplu Oyunları 2 – Nora, Bir Bebek Evi, Hedda Gabler. (çev: T. Yılmaz Öğüt). İstanbul: Mitos Boyut Yayınları
6. Ibsen, H. (2015). Yaban Ördeği. (çev: T. Yılmaz Öğüt). İstanbul: Mitos Boyut Yayınları
7. Keskin, İ. Yasin (2012). Doğa Bilimleri ve Tiyatro Etkileşimi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Bölümü, İstanbul
8. Nutku, Ö. (2001). Dram Sanatı: Tiyatroya Giriş. İstanbul: Kabalcı Yayınevi

9. Öndül, S. (2007). “Ibsen Kadınları İçin Sonra Bir Hayat Var Mı?”. Tiyatro Araştırmaları Dergisi, Sayı:23, s. 153-164
10. Sevim, Yasemin (2010). Modern ve Modern Sonrası Tiyatroda Karakterin Evrimi. Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Sahne Sanatları Anasanat Dalı, İzmir
11. Shepherd-Barr, Kirsten E. (2015) Theatre and Evolution from Ibsen to Beckett. Columbia University Press, New York
12. Shideler, Ross (1997). Ibsen and the Name of the Father. Scandinavian Studies, Vol. 69, No. 3, pp. 277-295
13. Şener, S. (2010). Dünden Bugüne Tiyatro Düşüncesi Ankara: Dost Kitabevi Yayınları
14. Yetkin, S. K. (1967). Edebiyatta Akımlar. İstanbul: Yükselen Matbaası