Neo-Liberalizm Ekseninde Sanat Emeği ve Prekarite

Öz

Günümüzde Post-Fordizm, modern kapitalizmin Fordist üretim biçiminden farklı olarak, yaratıcı ifadeyi ve sembolik maddi üretimi yani gösterge üretimini, Neoliberalizmle birlikte kendi ekonomi politiğinin temel niteliğine dönüştürmüştür. İş ve iş gücü açısından bakıldığında; Post- Fordist üretim koşulları beraberinde, Fordist üretim sürecinin temel unsuru olan “proletarya”ya alternatif olarak; “prekarya” kavramı öne sürülmektedir. Buna göre, yeni ve üzerinde tartışmaların sürdüğü Prekarya kavramı, merkezinde güvencesiz çalışma koşullarının olduğu, kendi içinde büyük ölçüde çeşitlenen, esnek /yarı zamanlı çalışan kitleyi tanımlar. Sanatın, kültürün ve ticaretin bu denli iç içe geçtiği neoliberal dönemde, uluslararası bir yarışa dönen sanat ve tasarım dünyasının inşasında yer alan kültür işçileri de Prekarya’ya dahil edilmektedir. Günümüz kültür sanat süreçleri ve bu süreçlerin küresel kapitalizm tarafından kurgulanan simulatif gerçekliğinin arkasında, bir emek sömürüsü yatmaktadır. Kültürün öne çıkmasının, ekonomik dönüşümlerin ve küresel kapitalizmin etkisiyle, sanatın ve ticaretin bu denli yan yana oluşu, “emek” sorununu da beraberinde getirmekte ve kültürün kendisinin bir endüstri ve kültür ürünlerinin de metalar haline geldiği bir ortamda, kültür emeği göz ardı edilmektedir. Bu çalışma; son dönemlerde birçok açıdan tartışmaların sürdüğü bu çelişkili alanı; sınıf, kültür ve emek kavramları üzerinden ele alarak, sanat emeği ve kültür işçilerini prekarya kavramı üzerinden irdelenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• prekarya
• kültür endüstrisi
• kültür işçisi
• sanat emeği
• Post-Fordizm

Art Labor and Precarity On The Axis Of Neo-Liberalism

Öz

Today Post-Fordism, unlike the Fordist of production of modern capitalism, has transformed creative expression and symbolic material production, that is, the production of indicators, into the basic characteristics of its own political economy with Neoliberalism. From the perspective of work and workforce; Along with the Post-Fordist production conditions, as an alternative to the "proletariat", which is the basic element of the Fordist production process; the concept of "precariat" has been put forward. Accordingly, the concept of Prekarya, which is new and on which discussions are ongoing, defines the flexible / part-time working mass, which has precarious working conditions at its center, and is largely diverse within itself. In the neoliberal period when art, culture and commerce are so intertwined, cultural workers involved in the construction of the world of art and design, which turned into an international competition, are also included in the Precariat. Behind today's cultural and artistic processes and the simulative reality of these processes, which are constructed by global capitalism, lies an exploitation of labor. The juxtaposition of art and trade, with the effect of the prominence of culture, economic transformations and global capitalism, brings the problem of "labor" and cultural labor is ignored in an environment where culture itself is an industry and cultural products become commodities. This work; has been discussed this contradictory area in many respects recently; It deals with the concepts of class, culture and labor and examines artistic labor and art workers through the concept of precariat.

Anahtar Kelimeler

• Precariat
• Cultural Industry
• Cultural Worker
• Art Labor
• Post-Fordism

Kaynakça

1. Adorno, T. W. ve Horkheimer, M. (2016). Aydınlanmanın Diyalektiği. İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
2. Adorno, T. W. (2007). Kültür Endüstrisi / Kültür Yönetimi. çev. Elçin Gen, Nihat Ülner, Mustafa Tüzel. İstanbul: İletişim Yayınları.
3. Apostol, Corina L. (2015). /Sanat ve Direniş/ Güvencesizlik ile Direniş Arasında Sanat İşçileri: Bir Tarih. [Online Dergi] E-Skop Dergi, Elde edilme tarihi: 4 Şubat 2021, https://www.e-skop.com/skopbulten/sanat-ve-direnis-guvencesizlik-ile-direnis-arasinda-sanat-iscileri-bir-tarih/2737
4. Artun, A. (2011). Çağdaş Sanatın Örgütlenmesi-Estetik Modernizmin Tasviyesi. İstanbul: İletişim Yayınları.
5. Artun, A. (Derleyen) (2013). Çağdaş Sanat ve Kültüralizm - Kimlik ve Estetik. İstanbul: İletişim Yayınları.
6. Artun, A. (Derleyen) (2015) Sanat Emeği, Kültür İşçileri ve Prekarite. İstanbul: İletişim Yayınları.
7. Bailey, Geoff. (2012). Precarious or precariat?, İnternational Socialist Rewiev, Issue:85. Elde edilme tarihi: 22 Ocak 2021, https://isreview.org/issue/85/precarious-or-precariat
8. Bakçay Çolak, Ezgi. (2015). “Özgür Kazova İşgal Fabrikası ve Kooperatif Deneyimi: Gündelik Hayatı Örmek”. (der. Aylin kuryel, Begüm Özden Fırat) Küresel Ayaklanmalar Çağında Direniş ve Estetik. İstanbul:İletişim Yayıları

9. Baudrillard, J. ve Ergüden, I. (2011). Sanat Komplosu -Yeni Sanat Düzeni ve Çağdaş Estetik 1 İstanbul: İletişim Yayınları.
10. Eagleton, Terry. (2011). Chapter Ten. In Why Marx Was Right (pp. 211-237). New Haven; London: Yale University Press. Elde edilme tarihi: 24 Ocak 2021, http://www.jstor.org/stable/j.ctt1npz9n.13
11. Eagleton, Terry. (2014). Tanrı’nın Ölümü ve Kültür. İstanbul: Yordam Kitap.
12. Federici, Silvia. (2014) Proletaryadan Kognitaryaya, İşçi Sınıfından Çokluğa: Gayri Maddi Emek Kuramının Yanılgıları. [Online Dergi]. E-Skop Dergi. Elde edilme tarihi: 29 Ocak 2021, https://www.e-skop.com/skopbulten/proletaryadan-kognitaryaya-isci-sinifindan-cokluga-gayri-maddi-emek-kuraminin-yanilgilari/1914
13. Harrison, C. ve Wood, P. (2011). Sanat ve Kuram 1900-2000 Değişen Fikirler Antolojisi, çev. Sabri Gürses, İstanbul: Küre Yayınları.
14. Isabell, L. (2013) Yönetimsellik ve Kendini Güvencesizleştirme: Kültür Üreticilerinin Normalleştirilmesi Üzerine, [Online Dergi]. E-Skop Dergi, Elde edilme tarihi: 29 Ocak 2021 https://www.e-skop.com/skopdergi/yonetimsellik-ve-kendini-guvencesizlestirme-kultur-ureticilerinin-normallestirilmesi-uzerine/1302
15. Loomba, Ania. (2000). Kolonyalizm Postkolonyalizm, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
16. Mitropoulos, Angela. (2013). Sanat, Emek, Prekarite /Güvence-Siz? [Online Dergi]. E-Skop Dergi. Elde edilme tarihi: 24 Ocak 2021, https://www.e-skop.com/ skopbulten/skopdergi-sanat-emek-prekarite-guvence-siz/1308
17. Neilson, Bred. ve Rossister, Ned. From Precarity to Precariousness and Back Again: Labour, Life and Unstable Networks, The Fibreculture Journal, Elde edilme tarihi: 29 Ocak 2021,https://five.fibreculturejournal.org/fcj-022-from-precarity-to-precariousness-and-back-again-labour-life-and-unstable-networks/
18. Özcan, Ş. (2019, 06 30). Post-Fordizm ve Küresel Çağdaş Sanat. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 9(1), 6. Elde edilme tarihi: 9 Ocak 2021. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/752971
19. Özkalp, E., & Sungur, Z. (1997). Esnek Üretim Sistemleri ve Post-Fordist Yaklaşımlar. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(1), 430. Elde edilme tarihi: 9 Ocak 2021. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/830458
20. Sennet, Richard. (2010). Kamusal İnsanın Çöküşü. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
21. Smith, P. (2005). Kültürel Kuram. İstanbul: Babil Yayınları.
22. Standing, Guy. (2014). Prekarya:Yeni Tehlikeli Sınıf. İstanbul: İletişim Yayınları.
23. Ulusoy, M. (2019). Çürümenin Estetiği. Berfin Yayınları.
24. Wood, P., & Harrison, C. (2011). Sanat ve Kuram 1900-2000 Değişen Fikirler Antolojisi. İstanbul: Küre Yayınları.
25. Wu, Chin Tao. (2014). Kültürün Özelleştirilmesi, 1980'ler Sonrasında Şirketlerin Sanata Müdahalesi. İstanbul: İletişim Yayınları.