İzmir Ege Mahallesi; Kentin İçinde/Dışında Bir Mahalle

Öz

Ege Mahallesi, Roman sakinlerin kent ve barınma hakkına erişimde yaşadıkları güçlükler, sosyal dışlanma ve yoksulluk sebebiyle kentin hem içinde hem de dışında olma halinin belirsizliğiyle bir “gri alan” olarak değerlendirilebilir. Bu çalışma, Ege Mahallesi örneğinde kentsel dönüşüm süreçlerinin Roman topluluğunun kent hakkı, barınma hakkı ve sosyal adalete erişimi üzerindeki etkilerini incelemeyi ve bu etkileri mekânsal analizlerle destekleyerek tartışmayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında Ege Mahallesi hakkında detaylı ikincil veri analizi, mekânsal karşılaştırmalar ve space syntax değerlendirmeleri yöntem olarak kullanılmıştır. Space syntax, fiziksel dokunun (plan kurgusu ve ara sokaklar) sosyal kullanım biçimleriyle ilişkisini görünür kılarak çalışmaya katkı sunmaktadır. Mekânsal analizler projelerin fiziksel yapı özelliklerini ortaya koymak üzere destekleyici veri sunarken, çalışmanın esas odağı bu mekânsal dönüşümlerin sosyal kullanım biçimleri ve mahalle kimliği üzerindeki etkileridir. Çalışma, Ege Mahallesi’nin kentsel dönüşüm sürecini yalnızca fiziksel yapıların dönüşümü olarak değil, aynı zamanda toplumsal ilişkilerin ve kültürel kimliklerin yeniden şekillenmesi bağlamında ele almakta; bu nedenle daha kapsayıcı ve adil kentsel stratejilerin geliştirilmesi gerekliliğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Gri alan
• kent hakkı
• izmir ege mahallesi
• kent merkezi
• romanlar

A Quarter Inside/Outside The City; İzmir Ege Neighborhood

Öz

Ege Neighborhood can be considered a “gray area” due to the ambiguity of being simultaneously within and outside the city, shaped by the difficulties experienced by Romani residents in accessing the right to the city and housing, as well as by social exclusion and poverty. This study aims to examine the effects of urban transformation processes on the Romani community’s access to the right to the city, the right to housing, and social justice in the case of Ege Neighborhood, and to discuss these effects through supporting spatial analyses. The research employs a detailed secondary data analysis of Ege Neighborhood, spatial comparisons, and space syntax analyses. Space syntax contributes to the study by revealing the relationship between the physical urban fabric—including spatial layout and side streets—and patterns of social use. While spatial analyses provide supporting data on the physical characteristics of the projects, the primary focus of the study is on the effects of these spatial transformations on patterns of social use and neighborhood identity. The study approaches the urban transformation process in Ege Neighborhood not merely as a transformation of physical structures, but also in terms of the reshaping of social relations and cultural identities; therefore, it emphasizes the need to develop more inclusive and equitable urban strategies.

Anahtar Kelimeler

• gray area
• right to the city
• izmir ege neighborhood
• city center
• romanies

Kaynakça

1. Akalın, M. (2016). Kentsel dönüşümün karanlık yüzü: Soylulaştırma, yerinden edilme ve mekânsal dışlanma. Bartın Üniversitesi İİ BF Dergisi, 7(14), 287-320. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2025, https://www.academia.edu/download/51580510/Kentsel_donusumun_karanlik_yuzu.pdf
2. Alonso, C. R. (2022). State-led gentrification and time in Okmeydanı, Istanbul: Resisting uncertainties through everyday solidarities [Doktora tezi, University of Leicester].
3. Althorpe, C., & Horak, M. (2023). The End of the Right to the City: A Radical-Cooperative View. Urban Affairs Review, 59(1), 14–42. https://doi.org/10.1177/10780874211057815
4. Avar, A. A., Doğan, F., Cive, Y. Ö., & Akış, T. (2024). Contextualising the housing problem of the Roma community in relation to counterurbanisation in Urla, İzmir. Habitat International, 143, 102972.
5. Berent, O. (2014). Ölüler ülkesinde kentsel dönüşüm. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2025, http://www.agos.com.tr/tr/yazi/7079/oluler-ulkesinde-kentsel-donusum
6. Cin, M. M. (2016). Urban regeneration strategies for supporting social sustainability of roma community: İzmir-Ege neighbourhood urban regeneration project [Yüksek lisans tezi, Izmir Katip Celebi Universitesi].
7. Cin, M. M. (2023). A critical inquiry on the mode of production of informal fabric and their reflections on built environments: A Romani community at Izmir Ege neighbourhood. [Doktora tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. METU Open Archive. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2025, https://open.metu.edu.tr/handle/11511/102530
8. Çatalbaş, F. (2011). Kentsel dönüşüm projelerinin mekânsal ve sosyo-ekonomik etkileri: Diyarbakır ili Suriçi bölgesi örneği [Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi]. https://dspace.ankara.edu.tr/bitstreams/6286d13b-4e66-42e3-898b-994ad8d4dc6f/download

9. de Certeau, M. (1988). The practice of everyday life. University of California Press. https://is.muni.cz/publication/94163
10. Diktaş, E., & Özbek, E. (2015). Integration of the Formal and the Informal: The Case of Izmir-Ege Neighborhood and the Alsancak District. https://avesis.deu.edu.tr/yayin/ca9cabbe-4cf9-4b5a-aca4-7ccb1288f1a9/integration-of-the-formal-and-the-informal-the-case-of-izmir-ege-neighborhood-and-the-alsancak-district
11. Ege Mahallesi Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi. (2024, Şubat 28). Erişim tarihi: 29 Mayıs 2025, https://www.izmir.bel.tr/YuklenenDosyalar/file/KENTSEL_DONUSUM/konut_proje/ege_29mb.pdf
12. Erdüzgün, S. Ç., & Yöreş, F. Ç. (2019). Kentsel dönüşüm kıskacında kent ve konut hakkı: Tozkoparan. MEGARON, 29. https://jag.journalagent.com/megaron/pdfs/MEGARON-24382-ARTICLE_(THESIS)-CINAR_ERDUZGUN.pdf
13. Gündoğdu, M. (2014). Mekan Dizimi Analiz Yöntemi Ve Araştirma Konulari (Space Syntax And Researching Issues). Art-Sanat Dergisi, (2), 251-274. https://dergipark.org.tr/en/pub/iuarts/issue/8770/109637
14. Harvey, D. (2012). Rebel cities: From the right to the city to the urban revolution. Verso Books.
15. Hürriyet, G. (2014). İzmirli Romanlara yeni Ege Mahallesi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2025, https://www.hurriyet.com.tr/ege/izmirli-romanlara-yeni-ege-mahallesi-26696266
16. İlhan, G. (2010). İzmir’de Kentsel Dönüşüm ve Ege Mahallesi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2025, https://www.izmirizmir.net/izmirde-kentsel-donusum-ve-ege-mahallesi-h3989.html
17. İlhan, G. (2011). Bizim mahalle Tenekeli mahalle. Heyamola Yayınları.
18. Karaman, Z. T. (2009). Participation to the public life and becoming organized at local level in Romani settlements in Izmir. Land Use Policy, 26(2), 308-321. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264837708000501
19. Kayıkcı, H., & Aydın, Y. (2023). Farklı Paydaşlar Perspektifinden Kentsel Dönüşüm ve Soylulaştırma: Ankara, Yenimahalle Mehmet Akif Ersoy Mahallesi Örneği. TSBS Bildiriler Dergisi, (3), 33-37. https://sempozyum.okuokut.org/index.php/tsbs/article/view/502
20. Kılınç, K. (2017). "Teneke"den öğrenen modernizm: İzmir Ege Mahallesi sosyal konutları. Mimarlık, (395).
21. Kuyucu, T., & Ünsal, Ö. (2010). ‘Urban Transformation’ as State-led Property Transfer: An Analysis of Two Cases of Urban Renewal in Istanbul. Urban Studies, 47(7), 1479–1499. https://doi.org/10.1177/0042098009353629
22. Lees, L. (2008). Gentrification and Social Mixing: Towards an Inclusive Urban Renaissance? Urban Studies, 45(12), 2449–2470. https://doi.org/10.1177/0042098008097099
23. Lefebvre, H. (1996). The right to the city. İçinde E. Kofman & E. Lebas (Ed.), Writings on cities (ss. 63–181). Blackwell.
24. Lefebvre, H. (2003). The urban revolution. University of Minnesota Press.
25. Lovering, J., & Türkmen, H. (2011). Bulldozer Neo-liberalism in Istanbul: The State-led Construction of Property Markets, and the Displacement of the Urban Poor. International Planning Studies, 16(1), 73–96. https://doi.org/10.1080/13563475.2011.552477
26. Marcuse, P. (2009). From critical urban theory to the right to the city. City, 13(2-3), 185–197. https://doi.org/10.1080/13604810902982177
27. Marshall, T. H. (2000). Citizenship and social class. İçinde C. Pierson & F. G. Castles (Ed.), The welfare state reader (ss. 32–41). Polity Press.
28. Mitchell, D. (2003). The right to the city: Social justice and the fight for public space. Guilford Press.
29. Nguyen, L. P., Van Den Berg, P. E., Kemperman, A. D., & Mohammadi, M. (2024). Social impacts of living in high-rise apartment buildings: The effects of buildings and neighborhoods. Journal of Urban Affairs, 1–22. https://doi.org/10.1080/07352166.2024.2311165
30. Ocak, E. (2002). Yoksulun evi. İçinde N. Erdoğan (Ed.), Yoksulluk hâlleri: Türkiye'de kent yoksulluğunun toplumsal görünümleri (ss. 89–115). De Ki Yayınları. https://www.academia.edu/download/8052906/yoksulun%20evi_ersan%20ocak.pdf
31. Öztürk, D. (2018). Urban Transformation in the Ege District In Particular And The Housing Problem Of Low Income Individuals [Yayınlanmamış çalışma].
32. Purcell, M. (2002). Excavating Lefebvre: The right to the city and its urban politics of the inhabitant. GeoJournal, 58, 99-108.
33. Rendall, S. F. (1984). The Practice of Everyday Life.
34. Sacramento, O. (2011). Liminal Spaces: Reflections on the Proxemia of Cross-Border Demand for Prostitution. Space and Culture, 14(4), 367-383. https://doi.org/10.1177/1206331211412255
35. Sadek, A. H., & Shepley, M. M. (2016). Space syntax analysis: Tools for augmenting the precision of healthcare facility spatial analysis. HERD: Health Environments Research & Design Journal, 10(1), 114-129.
36. Silver, H. (1995). Fighting social exclusion. İçinde Social exclusion, social inclusion.
37. Smith, N., & Sorkin, M. (1992). New city, new frontier: The Lower East Side as wild wild west. Noonday Press.
38. Tavakoli, H., Hedayati Marzbali, M., & Maghsoodi Tilaki, M. J. (2023). Spatial liminality as a framework for revitalising dilapidated abandoned buildings in historic cities: A case study. Land, 12(4), 931. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2025, https://www.mdpi.com/2073-445X/12/4/931
39. Turner, V. (1969). Liminality and communitas. İçinde The ritual process: Structure and anti-structure (ss. 94–113). Aldine Publishing.
40. Turner, V. W. (2017). Liminality and communitas. İçinde Ritual (ss. 169–187). Routledge. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2025, https://www.taylorfrancis.com/chapters/edit/10.4324/9781315244099-9/liminality-communitas-victor-turner
41. Uysal, A., & Arslan Avar, A. (2021). İzmir Narlıdere'de kentsel dönüşüm projesinin uygulanmasında gecekondu maliklerinin karşılaşabileceği sorunlar. İDEALKENT, 12(33), 873–904. https://doi.org/10.31198/idealkent.846314
42. Uzpeder, E., Danova-Roussinova, S., Özçelik, S., & Gökçen, S. (2008). Biz buradayız!: Türkiye’de Romanlar, ayrımcı uygulamalar ve hak mücadelesi. Edirne Roman Derneği.
43. Yiftachel, O. (2009a). Critical theory and ‘gray space’: Mobilization of the colonized. City, 13(2-3), 246-263. https://doi.org/10.1080/13604810902982227
44. Yiftachel, O. (2009b). Theoretical notes on "gray cities": The coming of urban apartheid? Planning Theory, 8(1), 88–100. https://doi.org/10.1177/1473095208099300
45. Yiftachel, O. (2015). Epilogue—from "gray space" to equal "metrozenship"? Reflections on urban citizenship. International Journal of Urban and Regional Research, 39(4), 726–737. https://doi.org/10.1111/1468-2427.12263
46. Yörür, N. (2022). Roman Mahallesinde Kentsel Yoksulluk ve Yoksunluk: İzmir-Ege Mahallesi Örneği. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, 3(1), 58-72. https://dergipark.org.tr/en/pub/eksen/issue/65708/1085429