Özel Eğitimde Kolaylaştırıcı Kişi (Gölge Öğretmen) Desteğinin Devlet Tarafından Okullarda Özel Eğitim Öğretmenleri (NCE) Başta Olmak Üzere Ücretsiz Sağlanması Gerekliliğinin Ulusal Ve Uluslararası Mevzuatlar Kapsamında Hukuki Boyutu
Öz
Bu çalışma, kapsayıcı eğitimin ayrılmaz bir unsuru olan kolaylaştırıcı kişi (gölge öğretmen) desteğinin, özel gereksinimli çocuklar açısından anayasal bir hak olarak devlet tarafından ücretsiz sağlanması gerekliliğini hukuki, idari ve sosyal boyutlarıyla ele almaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın eğitim hakkı, eşitlik ilkesi ve sosyal devlet anlayışı çerçevesinde devletin pozitif yükümlülükleri değerlendirilmiş; Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi başta olmak üzere taraf olunan uluslararası sözleşmeler ışığında mevcut uygulamalar analiz edilmiştir. Çalışmada, kolaylaştırıcı kişi desteğinin finansmanının ailelere yüklenmesinin yol açtığı eşitsizlikler, hukuki belirsizlikler ve uygulama sorunları ortaya konulmuş; ulusal mahkeme kararları ile Kamu Denetçiliği Kurumu ve Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’nun emsal kararları incelenmiştir. Sonuç olarak, bu desteğin kamusal bir hizmet olarak örgütlenmesi ve Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde özel eğitim öğretmenlerinden oluşan bir destek personeli kadrosu aracılığıyla ücretsiz sunulmasının hukuki bir zorunluluk olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Özel gereksinimli çocuklar, kolaylaştırıcı kişi, gölge öğretmen, kapsayıcı eğitim, özel eğitim hukuku
Anahtar Kelimeler
Özel gereksinimli çocuklar, eğitsel değerlendirme, kolaylaştırıcı kişi, gölge öğretmen erken çocuklukta destek eğitim hizmetleri, 2022-2026 Uulusal Eylem Planı ile özel eğitim, özel eğitim hukuku ve tüm ulusal, uluslararası mevzuatlar.
Destekleyen Kurum
yok
Proje Numarası
yok
Etik Beyan
Bu çalışma, yazar tarafından bağımsız olarak hazırlanmış olup herhangi bir kurum, kuruluş, fonlama kaynağı, saha araştırması veya katılımcı verisine dayanmamaktadır. Araştırma; Türkiye’de yürürlükte bulunan mevzuat, ilgili yönetmelikler, uluslararası sözleşmeler ve literatür kapsamında gerçekleştirilmiş doküman incelemesine dayalı bir çalışmadır.
Çalışma sürecinde kişisel veri toplanmamış, öğrenci/veli/kurum temelli bir uygulama veya deneysel süreç yürütülmemiş, gerçek kişi bilgisi içeren örnek olaylar kullanılmamış; bu nedenle etik kurul iznine gerek bulunmamaktadır ve çalışma etik kurul izninden muaftır.
Çalışma tek yazarlıdır, özgündür; daha önce hiçbir yerde yayımlanmamış ve yayımlanmak üzere başka bir dergiye gönderilmemiştir. Çıkar çatışması bulunmamaktadır.
Teşekkür
Kapsayıcı eğitime inanan, çocukların eğitim hakkını savunan tüm ailelere, öğretmenlere ve uzmanlara teşekkür ederim. Bu çalışma, alandaki ortak emeğe bir katkı sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
The Legal Dimension Of The Necessity For The Free Provision Of Facilitator Person (Shadow Teacher) Support By The State In Schools, Primarily Through Special Education Teachers (NCE), Within The Scope Of National And International Legislation
Öz
This study examines the necessity of providing facilitator person (shadow teacher) support—an integral component of inclusive education—free of charge by the state as a constitutional right for children with special needs. Within the framework of the right to education, the principle of equality, and the social state doctrine enshrined in the Constitution of the Republic of Türkiye, the state’s positive obligations are analyzed. International conventions to which Türkiye is a party, particularly the United Nations Convention on the Rights of Persons with Disabilities, are evaluated alongside national practices. The study highlights the inequalities, legal uncertainties, and implementation problems arising from shifting the financial burden of facilitator support onto families. Judicial precedents and decisions of the Ombudsman Institution and the Human Rights and Equality Institution of Türkiye are also examined. The findings indicate that organizing this support as a public service and providing it free of charge through a cadre of special education teachers within the Ministry of National Education is a legal obligation.
Keywords: Children with special needs, facilitator person, shadow teacher, inclusive education, special education law
Anahtar Kelimeler
Children with special needs, educational assessment, facilitator person (shadow teacher), early childhood support education services, special education law
Proje Numarası
yok
Etik Beyan
This study was independently prepared by the author and is not affiliated with any institution, organization, funding source, field research, or participant-based data collection. The research is based on a document analysis conducted within the scope of the legislation in force in Türkiye, relevant regulations, international conventions, and the existing literature.
No personal data were collected during the study; no student/parent/institution-based practice or experimental process was carried out; and no case examples containing identifiable personal information were used. Therefore, ethics committee approval is not required, and the study is exempt from ethical approval.
The study is single-authored and original; it has not been previously published nor submitted to any other journal for publication. There is no conflict of interest.
Teşekkür
I would like to express my gratitude to all families, teachers, and professionals who believe in inclusive education and advocate for every child’s right to education. This study has been prepared with the aim of contributing to the collective efforts in the field.
