COVID-19, Afetler ve Akıllı Telefon Bağımlılığının Adölesan Ruh Sağlığı Üzerine Etkileri

Öz

ÖZ COVID-19'un küresel bir salgın olarak tanımlanmaktadır. Salgının yayılımını önlemek amacıyla birçok ülke de; okulları ve işyerlerini kapatma, sosyal mesafe önlemleri ve bireylerin halka açık yerlere gitmesini veya diğer hanelerden insanlarla tanışmasını engelleyen kısıtlayıcı önlemler uygulanmıştır. Yakın zamanlarda yaşanılan deprem, kasırga gibi doğal afetler, adölesanların evinin yıkılmasına ya da bir aile üyesinin, arkadaşının ölümüne ya da yaralanmasına neden olmuştur. Ayrıca, son dönemlerde teknolojinin hızlı bir şekilde gelişmesiyle beraber akıllı telefon kullanımı arttığı bu durumun ise adölesanlarda uzun süre akıllı telefon ve birden fazla sosyal medya kullanımına neden olduğu belirtilmektedir. Literatür incelendiğinde son zamanlarda yapılan çalışmalar da yaşanan bu gelişmelerin adölesanların ruh sağlığını bozabileceğini yönündedir. Adölesan dönemi, bireyin sağlıklı yaşam davranışları kazanmasında oldukça önemli bir yere sahiptir. Bu sebeple bu derleme son dönemlerde adölesanlarda ortaya çıkabilecek ruh sağlığı sorunlarının nedenleri incelenmiş ve bu sorunları önlemeye yönelik önerilere yer verilmiştir

Anahtar Kelimeler

• Adölesan
• Ruh sağlığı
• COVID-19
• Afet
• Akıllı telefon bağımlılığı

Effects of COVID-19, Disasters and Smartphone Addiction on Adolescent Mental Health

Abstract

COVID-19 is described as a global pandemic. In order to prevent the spread of the epidemic, many countries; closing schools and workplaces, social distancing measures, and restrictive measures preventing individuals from going to public places or meeting people from other households have been implemented. Recent natural disasters such as earthquakes and hurricanes have caused the adolescents' home to collapse or cause the death or injury of a family member or friend. In addition, it is stated that smartphone usage has increased with the rapid development of technology in recent years, which causes adolescents to use smartphones and multiple social media accounts for a long time. When the literature is examined, recent studies indicate that these developments may harm the mental health of adolescents. Adolescence period has a very important place in the individual's acquisition of healthy life behaviors. For this reason, in this review, the causes of mental health problems that may arise in adolescents recently are examined and suggestions to prevent these problems are included.

Keywords

• Adolescent
• Mental health
• COVID-19
• Disaster
• Smartphone addiction

Kaynakça

1. 1. World Health Organisation (2021). Adolescent mental health. Erişim adresi:https://www.who.int/newsroom/factsheets/detail/adolescent-mental-health. Erişim tarihi: 31 Aralık 2023.
2. 2. World Health Organization. Adolescent Health. Erişim adresi: https://www.who.int/health-topics/adolescent-health#tab=tab_1. Erişim tarihi: 11 Kasım 2023.
3. 3. Türkiye İstatistik Kurumu (2022). Erişim adresi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Genclik-2022. Erişim tarihi: 20 Kasım 2023 tarihinde erişildi
4. 4. Yılmaz M. Adölesanda ruh sağlığının korunması ve geliştirilmesi. Çelebioğlu A, editör. Adölesan Sağlığı ve Hemşirelik Yaklaşımları. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2019. p.18-22
5. 5. Ayhan CH, Uluman Ö, Buzlu S. Çocuk ve ergenlerin ruh sağlığını koruma ve geliştirmede önemli bir güç: hemşireler. Hemşirelik Akademik Araştırma Dergisi, 2022; 8(2): 87-96.
6. 6. Panchal U, Salazar de Pablo G, Franco M, Moreno C, Parellada M, Arango C, Fusar-Poli P. The impact of COVID-19 lockdown on child and adolescent mental health: Systematic review. European Child & Adolescent Psychiatry. 2023; 32(7): 1151-1177.
7. 7. Guessoum SB, Lachal J, Radjack R, Carretier E, Minassian S, Benoit L, Moro MR. Adolescent psychiatric disorders during the COVID-19 pandemic and lockdown. Psychiatry Research. 2020; 291: 1-6.
8. 8. Magson NR, Freeman JY, Rapee RM, Richardson CE, Oar EL, Fardouly J. Risk and protective factors for prospective changes in adolescent mental health during the COVID-19 pandemic. Journal of Youth and Adolescence. 2021; 50: 44-57.

9. 9. Hu Y, Qian Y. COVID-19 and adolescent mental health in the United Kingdom. Journal of Adolescent Health. 2021; 69(1): 26-32.
10. 10. Houghton S, Kyron M, Hunter SC, Lawrence D, Hattie J, Carroll A, Zadow C. Adolescents’ longitudinal trajectories of mental health and loneliness: The impact of COVID-19 school closures. Journal of Adolescence. 2022; 94(2): 191-205.
11. 11. Karabulut D ve Bekler T. Doğal afetlerin çocuklar ve ergenler üzerindeki etkileri. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 2019; 5(2): 368-376.
12. 12. Güler Aksu G ve İmrek Y. The earthquake disaster in türkiye: A review from child and adolescent psychiatry perspective. Duzce Medical Journal. 2023; 25(1): 6-14.
13. 13. Meltzer GY, Zacher M, Merdjanoff AA, Do MP, Pham NK, Abramson DM. The effects of cumulative natural disaster exposure on adolescent psychological distress. J Appl Res Child. 2021;12(1):6.
14. 14. Rother HA, Hayward RA, Paulson JA, Etzel RA, Shelton M, Theron LC. Impact of extreme weather events on Sub-Saharan African child and adolescent mental health: The implications of a systematic review of sparse research findings. The Journal of Climate Change and Health. 2022; 5: 1-7.
15. 15. Newnham EA, Gao X, Tearne J, Guragain B, Jiao F, Ghimire L, Chan EY, Leaning J. Adolescents’ perspectives on the psychological effects of natural disasters in China and Nepal. Transcultural Psychiatry. 2020: 57(1); 197-211.
16. 16. Alkorta J. The ımpact of long-term smartphone use on adolescent mental health: a longitudinal study. Archives of Clinical Psychiatry. 2023; 50(3): 1-7.
17. 17. Abi-Jaoude E, Naylor KT, Pignatiello A. Smartphones, social media use and youth mental health. CMAJ : Canadian Medical Association Journal. 2020; 192(6): 136.
18. 18. Levenson JC, Shensa A, Sidani JE, Colditz JB, Primack BA. The association between social media use and sleep disturbance among young adults. Preventive Medicine. 2016; 85: 36-41.
19. 19. Primack BA, Shensa A, Escobar-Viera CG, Barrett EL, Sidani JE, Colditz JB, James AE. Use of multiple social media platforms and symptoms of depression and anxiety: A nationally-representative study among U.S. young adults. Computers in Human Behavior. 2017; 69: 1-9
20. 20. Uncu B, Doğan E, Duman R. Adölesan döneminde sık görülen sağlık riskleri ve sorunları. Sakarya Üniversitesi Holistik Sağlık Dergisi. 2023; 6(2): 338-352.
21. 21. Shorey S, Ng, ED, Wong CHJ. Global prevalence of depression and elevated depressive symptoms among adolescents: A systematic review and meta-analysis. British Journal of Clinical Psychology. 2022; 61(2): 287-305.
22. 22. Tülin YF. Bir çocuk-ergen ruh sağlığı ve hastalıkları polikliniğine başvuran çocuk ve ergenlerin ruhsal belirtileri ve risk faktörlerinin değerlendirilmesi. Konuralp Medical Journal. 2011; 3(1): 1-8.
23. 23. Butterfield RD, Silk JS, Lee KH, Siegle GS, Dahl RE, Forbes EE, Ryan ND, Hooley JM, Ladouceur CD. Parents still matter! Parental warmth predicts adolescent brain function and anxiety and depressive symptoms 2 years later. Development and Psychopathology. 2021; 33(1); 226-239.
24. 24. Ertem ÖGÜ ve Yazıcı YDDS. Ergenlik döneminde psiko-sosyal sorunlar ve depresyon. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi. 2006; 9(9): 7-12.
25. 25. Amerikan Psikiyatri Birliği. Psikiyatrik Hastalıkların Tanımlanması ve Sınıflandırması El Kitabı, Gözden Geçirilmiş Dördüncü Baskı (DSM-IVR). E Köroğlu, ed. Ankara, Hekimler Yayın Birliği; 2000.
26. 26. Amerikan Psikiyatri Birliği, 2014. Ruhsal Bozuklukların Tanımsal ve Sayımsal El Kitabı(DSM5). Ed: Köroğlu E., Hekimler Yayın Birliği, Ankara .
27. 27. Ercan ES. Karşıt Olma Karşı Gelme Bozukluğu. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Temel Kitabı. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Yayınları: 3. Çuhadaroğlu Çetin F, Coşkun A, İşeri E ve ark., editörler. Ankara: Hekimler Yayın Birliği; 2008. p.316-9.
28. 28. Yalnızoğlu Çaka S, Çınar N, Altınkaynak S. Adolesanda yeme bozuklukları. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2018; 7(1): 203-209.
29. 29. Özgen F ve Aydın H. Travma sonrası stres bozukluğu. Klinik Psikiyatri. 1999; 1: 34-41.
30. 30. Aksoy A ve Ögel K. Kendine zarar verme davranışı. Anadolu Psikiyatri Dergisi. 2003; 4(4): 226-236.
31. 31. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders Fifth Edition (DSM-5®). Washington DC: American Psychiatric Association, 2013.
32. 32. Holden C. Behavioral' addictions: Do they exist? Science. 2001; 294(5544): 980-982.
33. 33. Arslan A. Ortaöğretim öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi: Sivas ili örneği. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi. 2019; 5(2): 63-80.
34. 34. Arı Ünal S ve Küçük S. Adölesanlarda Sosyal Medya Kullanımı, Siber Zorbalık, Yalnızlık İlişkisi ve Hemşirelik. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2022; 5(2): 34-44.
35. 35. Kalanlar B ve Kubilay G. An Important Concept of Protecting Public Health in Disaster Situations: Disaster Nursing. Florence Nıghtıngale Journal Of Nursıng, 2015; 23(1): 57-65.