Araştırma Makalesi

FARKLI KURUTMA YÖNTEMLERİYLE ÜRETİLEN MEYVELERİN ETİKET BİLGİLERİNİN BESİN PROFİLLEME YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Cilt: 11 Sayı: 1 30 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

FARKLI KURUTMA YÖNTEMLERİYLE ÜRETİLEN MEYVELERİN ETİKET BİLGİLERİNİN BESİN PROFİLLEME YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Giriş: Yaygın olarak tüketilen kurutulmuş meyvelerde besin ögesi profili uygulanan kurutma yöntemine bağlı olarak farklılık gösterebilmektedir. Amaç: Dondurularak kurutma ve geleneksel kurutma yöntemlerinin meyvelerin besin ögesi profilleri üzerindeki etkilerini değerlendirmek ve meyvelerin Nutri-Skor ve Trafik Işığı Modeli’ne dayalı etiketleme sonuçlarını incelemektir. Yöntem: Türkiye’de perakende satışta bulunan geleneksel yöntem ve dondurularak kurutulmuş 13 farklı meyve türüne ait toplam 78 ürün değerlendirilmiştir. Ürünlerin 100 g başına besin ögesi içerikleri (enerji, yağ, doymuş yağ, karbonhidrat, şeker, protein ve tuz) ambalaj etiketlerinden elde edilmiştir. Kurutma yöntemlerine göre besin ögeleri farklılıkları karşılaştırılmıştır. Ayrıca ürünler Nutri-Skor ve Trafik Işığı Modeli’ne göre sınıflandırılmıştır. İstatistiksel analizler için SPSS 23.0 programı kullanılmış ve p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Dondurularak kurutulmuş meyvelerin enerji, protein ve posa içerikleri geleneksel kurutulmuş meyvelere kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Karbonhidrat, yağ, şeker ve tuz içerikleri açısından kurutma yöntemleri arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0,05). Nutri-Skor değerlendirmesinde dondurularak kurutulmuş meyvelerde orta düzey besin profiline sahip ürünleri ifade eden C sınıfı oranı %87,2 iken geleneksel olarak kurutulmuş meyvelerde %66,7 olarak belirlenmiş olmakla birlikte, gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Trafik Işığı Modeli’ne göre tüm meyveler şeker içeriği açısından kırmızı etiketle sınıflandırılırken, yağ (dondurularak kurutulmuş incir hariç), doymuş yağ ve tuz bakımından yeşil etiket sınıfında yer almıştır. Sonuç: Bu çalışma, dondurularak kurutulmuş meyvelerin enerji, protein ve posa içeriklerinin geleneksel kurutulmuş meyvelere kıyasla daha yüksek olduğunu göstermektedir. Nutri-Skor ve Trafik Işığı Modeli her iki kurutma yöntemi için benzer besin profili kategorilerinde yer aldığı görülmüştür. Özellikle yüksek şeker içeriği, kurutulmuş meyvelerin etiketleme sonuçlarını belirleyen temel unsur olmuştur. Polifenol ve flavonoid içeriği, posa matrisi, işleme teknolojisi ve biyoyararlanım gibi unsurların mevcut besin profilleme algoritmalarında yer almaması, besinlerin kalitesinin bütüncül biçimde yansıtılmasını güçleştirmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Sunulan “Farklı Kurutma Yöntemleriyle Üretilen Meyvelerin Etiket Bilgilerinin Besin Profilleme Yöntemleri ile Değerlendirilmesi” başlıklı çalışma, insan veya hayvan katılımcı içermeyen, yalnızca kamuya açık ürün etiket bilgilerinin analizine dayalı bir araştırmadır. Çalışmada bireysel veri, müdahale, deneysel uygulama veya klinik değerlendirme bulunmadığından etik kurul onayı gerekmemektedir.

Kaynakça

  1. 1. Boateng ID. Recent processing of fruits and vegetables using emerging thermal and non-thermal technologies. A critical review of their potentialities and limitations on bioactives, structure, and drying performance. Crit Rev Food Sci Nutr. 2024; 64(13):4240-74. doi: 10.1080/10408398.2022.2140121
  2. 2. Akbal N, Vural A. Kurutulmuş meyve örneklerinde mikrobiyolojik kalite özelliklerinin araştırılması. Dicle Üniv Vet Fak Derg. 2018; 11(2):93-7.
  3. 3. Şensoy B, Saygılı E, Gören Yargı S. Kuru meyve ihracatını etkileyen gıda güvenliği ve üretim faktörlerinin analizi: Ege Bölgesi’nde bir uygulama. Akademik Ziraat Dergisi. 2021; 10(2):331-42. doi: 10.29278/azd.833057
  4. 4. Sun Y, Liang C. Effects of determinants of dried fruit purchase intention and the related consumer segmentation on e-commerce in China. British Food Journal. 2020; 123(3):1133-54. doi: 10.1108/BFJ-07-2020-0617
  5. 5. Testa R, Rizzo G, Schifani G, Tinebra I, Farina V, Vella F. et al. Can dried fruits replace unhealthy snacking among millennials? An empirical study on dried fruit consumption in Italy. Sustainability. 2023; 15(9):7083. doi:10.3390/su15097083
  6. 6. Średnicka-Tober D, Kazimierczak R, Ponder A, Hallmann E. Biologically Active Compounds in Selected Organic and Conventionally Produced Dried Fruits. Foods. 2020; 9(8):1005. doi: 10.3390/foods9081005
  7. 7. Petković M, Miletić N, Pantelić V, Filipović V, Lončar B, Mitrović O. Physical and chemical properties of convective- and microwave-dried blackberry fruits grown using organic procedures. Foods. 2024; 13(5):791. doi: 10.3390/foods13050791
  8. 8. Wojdyło A, Lech K, Nowicka P, Hernandez F, Figiel A, Carbonell-Barrachina AA. Influence of different drying techniques on phenolic compounds, antioxidant capacity and colour of Ziziphus jujube Mill. Fruits. Molecules. 2019; 24(13):2361. doi: 10.3390/molecules24132361

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Beslenme Bilimi, Gıda Özellikleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

7 Şubat 2026

Kabul Tarihi

26 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Arslan, S., Saban Güler, M., Özel, M., Durmaz, C., Altınsoy, İ., & Yıldız, B. N. (2026). FARKLI KURUTMA YÖNTEMLERİYLE ÜRETİLEN MEYVELERİN ETİKET BİLGİLERİNİN BESİN PROFİLLEME YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(1), 50-63. https://doi.org/10.52881/gsbdergi.1882835
AMA
1.Arslan S, Saban Güler M, Özel M, Durmaz C, Altınsoy İ, Yıldız BN. FARKLI KURUTMA YÖNTEMLERİYLE ÜRETİLEN MEYVELERİN ETİKET BİLGİLERİNİN BESİN PROFİLLEME YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Gazi Sağlık Bil. 2026;11(1):50-63. doi:10.52881/gsbdergi.1882835
Chicago
Arslan, Sabriye, Meryem Saban Güler, Merve Özel, Ceren Durmaz, İrem Altınsoy, ve Beyza Nur Yıldız. 2026. “FARKLI KURUTMA YÖNTEMLERİYLE ÜRETİLEN MEYVELERİN ETİKET BİLGİLERİNİN BESİN PROFİLLEME YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi 11 (1): 50-63. https://doi.org/10.52881/gsbdergi.1882835.
EndNote
Arslan S, Saban Güler M, Özel M, Durmaz C, Altınsoy İ, Yıldız BN (01 Mart 2026) FARKLI KURUTMA YÖNTEMLERİYLE ÜRETİLEN MEYVELERİN ETİKET BİLGİLERİNİN BESİN PROFİLLEME YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi 11 1 50–63.
IEEE
[1]S. Arslan, M. Saban Güler, M. Özel, C. Durmaz, İ. Altınsoy, ve B. N. Yıldız, “FARKLI KURUTMA YÖNTEMLERİYLE ÜRETİLEN MEYVELERİN ETİKET BİLGİLERİNİN BESİN PROFİLLEME YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”, Gazi Sağlık Bil, c. 11, sy 1, ss. 50–63, Mar. 2026, doi: 10.52881/gsbdergi.1882835.
ISNAD
Arslan, Sabriye - Saban Güler, Meryem - Özel, Merve - Durmaz, Ceren - Altınsoy, İrem - Yıldız, Beyza Nur. “FARKLI KURUTMA YÖNTEMLERİYLE ÜRETİLEN MEYVELERİN ETİKET BİLGİLERİNİN BESİN PROFİLLEME YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi 11/1 (01 Mart 2026): 50-63. https://doi.org/10.52881/gsbdergi.1882835.
JAMA
1.Arslan S, Saban Güler M, Özel M, Durmaz C, Altınsoy İ, Yıldız BN. FARKLI KURUTMA YÖNTEMLERİYLE ÜRETİLEN MEYVELERİN ETİKET BİLGİLERİNİN BESİN PROFİLLEME YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Gazi Sağlık Bil. 2026;11:50–63.
MLA
Arslan, Sabriye, vd. “FARKLI KURUTMA YÖNTEMLERİYLE ÜRETİLEN MEYVELERİN ETİKET BİLGİLERİNİN BESİN PROFİLLEME YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 11, sy 1, Mart 2026, ss. 50-63, doi:10.52881/gsbdergi.1882835.
Vancouver
1.Sabriye Arslan, Meryem Saban Güler, Merve Özel, Ceren Durmaz, İrem Altınsoy, Beyza Nur Yıldız. FARKLI KURUTMA YÖNTEMLERİYLE ÜRETİLEN MEYVELERİN ETİKET BİLGİLERİNİN BESİN PROFİLLEME YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Gazi Sağlık Bil. 01 Mart 2026;11(1):50-63. doi:10.52881/gsbdergi.1882835