DOWN SENDROMLU BEBEKLERDE HOMEOSTAZ–ZENGİNLEŞTİRME–PLASTİSİTE (HEP®) YAKLAŞIMININ GELİŞİMSEL ETKİLERİ: PİLOT ÇALIŞMA

Öz

Amaç: Down sendromlu bebekler, duyusal fonksiyonlar, motor gelişim, iletişim ve sosyal etkileşim gibi çok boyutlu alanlarda gecikme riski taşır. Bu karmaşık gereksinimler, kapsamlı ve bütüncül erken müdahale modellerine olan ihtiyacı ortaya koymaktadır. Homeostaz–Zenginleştirme–Plastisite (HEP®) Yaklaşımı, çevresel zenginleştirme paradigması ve ekolojik gelişim kuramlarına dayanan, aile merkezli ve yenilikçi bir erken müdahale modelidir. Bu pilot çalışma, yüz yüze yürütülen HEP® Yaklaşımının Down Sendromlu bebeklerin gelişimsel düzeyleri üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Metod: Çalışmaya Down Sendromu tanılı sekiz bebek (ortalama düzeltilmiş yaş = 9,62 ay, SD = 3,15; 2 erkek, 6 kız) dâhil edilmiştir. Katılımcılar, üç ay boyunca her biri 45 dakika süren, toplam on iki HEP® yaklaşımı müdahalesine yüz yüze katılmıştır. Müdahale öncesi ve sonrası gelişim düzeyleri Erken Gelişim Evreleri (EGE), Peabody Gelişimsel Motor Skalası-2 (PGMS-2) ve Bebekler için Duyusal Fonksiyonlar Testi (BDFT) ile değerlendirilmiştir. Ön–son test farkları eşleştirilmiş örneklem t-testi ile analiz edilmiştir. Bulgular: EGE’de ince motor (p = .021) ve kişisel–sosyal (p = .031) alanlarda istatistiksel olarak anlamlı gelişmeler saptanmıştır. İletişim (p = .558), kaba motor (p = .125) ve problem çözme (p = .139) alanlarındaki değişiklikler anlamlı bulunmamıştır. PGMS-2 toplam motor puanı anlamlı düzeyde artmıştır (p = .048). BDFT’de Adaptif Motor Fonksiyonlar (p = .003), Vizüel–Taktil Entegrasyon (p = .004), Vestibüler Uyarana Tepki (p = .005) ve BDFT toplam (p = .001) puanlarında istatistiksel olarak anlamlı gelişmeler gözlenmiştir. Sonuç: Ön bulgular, HEP® Yaklaşımının Down Sendromlu bebeklerde özellikle duyusal fonksiyonlar, motor beceriler ve kişisel–sosyal becerilerde gelişimi destekleyebileceğine işaret etmektedir. Bununla birlikte, bulguların genellenebilirliğini artırmak ve yaklaşımın etkililiğini daha güçlü biçimde ortaya koymak için daha geniş örneklemler ve kontrollü araştırma tasarımlarıyla yürütülecek ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler

• Gelişim
• Down Sendromu
• bebek *

DEVELOPMENTAL EFFECTS OF THE HOMEOSTASIS-ENRICHMENT-PLASTICITY (HEP) APPROACH IN INFANTS WİTH DOWN SYNDROME: A PILOT STUDY

Abstract

Purpose: Infants with Down syndrome often experience delays in sensory processing, motor development, and broader domains such as communication and social interaction. These multidimensional developmental challenges emphasize the need for comprehensive early intervention models. The Homeostasis–Enrichment–Plasticity (HEP®) Approach is a novel, family-centered intervention grounded in environmental enrichment and ecological developmental theories. This pilot study aimed to evaluate the effects of in-person HEP sessions on sensory, motor, and global developmental outcomes in infants with Down syndrome. Methods: Eight infants diagnosed with Down syndrome (mean corrected age = 9.62 months, SD = 3.15; 2 males, 6 females) received twelve 45-minute face-to-face HEP® sessions over a 3-month period. Developmental changes were assessed pre- and post-intervention using the Ages and Stages Questionnaire (ASQ), the Peabody Developmental Motor Scales–Second Edition (PDMS-2), and the Test of Sensory Functions in Infants (TSFI). Paired-sample t-tests were conducted to analyze pre–post differences. Results: Statistically significant improvements were observed in ASQ fine motor (p = .021) and personal–social (p = .031) domains, while changes in communication (p = .558), gross motor (p = .125), and problem solving (p = .139) were not statistically significant. Significant improvements were also found in PDMS-2 Total Motor Quotient (p = .048), and in TSFI subdomains: Adaptive Motor Functions (p = .003), Visual–Tactile Integration (p = .004), Reactivity to Vestibular Stimulation (p = .005), and TSFI Total Score (p = .001). Conclusion: Preliminary findings suggest that the HEP® Approach may facilitate developmental gains in infants with Down syndrome, particularly in sensory processing and fine motor abilities. Further large-scale controlled studies are warranted to validate the effectiveness of this model.

Keywords

• Development
• Down Syndrome
• infant

Kaynakça

1. * Bu çalışma, 9-12 Kasım 2025’ te 2. Uluslararası Erken Müdahale ve Rehabilitasyon Kongresi'nde (ICER 2025) sözel bildiri olarak sunulmuştur.