RİSKLİ BEBEKLER VE ERKEN MÜDAHALEYE İLİŞKİN YOUTUBE VİDEOLARININ BİLGİLENDİRİCİ İÇERİK DEĞERLENDİRMESİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de riskli bebek ve erken müdahale ile ilgili YouTube’da en çok erişilen videoların karakteristik özelliklerini belirlemek, içeriklerin güvenilirlik ve bilimsel kalitesini eleştirel bir biçimde analiz etmektir. Yöntem: Riskli bebek ve erken müdahale ile ilgili videolar, YouTube web sitesinde Türkçe ‘riskli bebek ve erken müdahale’ anahtar sözcüğü kullanılarak arandı. Videoların belirlenmesinde önyargıları en aza indirmek amacıyla, herhangi bir arama geçmişi bulunmayan yeni bir YouTube hesabı kullanıldı. Çalışmaya, sağlık profesyonelleri (hekim ya da terapist) tarafından son 5 yıl içerisinde yayımlanan ve riskli bebek ile erken müdahale konusunda herhangi bir içerik barındıran Türkçe videolar dâhil edildi. Bir dakikadan daha kısa veya 45 dakikadan daha uzun olan videolar ile herhangi bir içerik barındırmayan videolar ise dışlandı. Video içeriklerinin güvenilirliğini ve kalitesini değerlendirmek amacıyla, modifiye DISCERN (mDISCERN) ve Global Quality Scale (GQS) ve JAMA (Journal of the American Medical Association) skoru kullanıldı. Ölçekler 2 bağımsız değerlendirici tarafından uygulandı. Bulgular: Kriterleri karşılayan toplam 30 video analiz edildi. Videoların tamamı bir sağlık profesyoneli tarafından oluşturulmuşken, uzmanların %66’sı (n=20) terapist %33’ü (n=10) ise hekimdi. Videoların büyük çoğunluğu (n=27, %90) bilgilendiriciydi. Ortalama video süresi 701731 saniyeyken, izlenme sayısı 12472671’di. Video içeriği güvenilir (mDISCERN median=3) olsa da, içerik kalitesi orta kalite (GQS median=3, JAMA median=2) olarak sınıflandırıldı. Hekim ve terapist tarafından oluşturulan video özellikleri ve içerik kalitesi açısından anlamlı bir farklılık bulunamadı (p>0.05). Video beğeni sayısı ile video süresi (r=0.548, p=0.002), izlenme (r=0.644, p<0.001) ve yorum sayısı (r=0.506, p=0.004) anlamlı pozitif korelasyon vardı. Videoların güvenirliği ve içerik kalitesi skorları arasında anlamlı ve pozitif korelasyonlar saptandı (p<0.001). Sonuç: Riskli bebek ve erken müdahale konulu Türkçe YouTube videolarının güvenilirliği kabul edilebilir düzeyde, ancak içerik kalitesi orta seviyededir. Bulgular, bu içeriklerin bilgilendirici potansiyel taşıdığını, fakat kalite açısından geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir. Özellikle sağlık profesyonelleri tarafından hazırlanan uygulama odaklı videoların artırılması, riskli bebek aileleri için daha faydalı olabilir.

Anahtar Kelimeler

• erken müdahale
• riskli bebek
• sosyal medya
• YouTube

ASSESSMENT OF YOUTUBE-BASED INFORMATIVE VIDEOS ON HIGH-RISK INFANTS AND EARLY INTERVENTION: A TURKISH PERSPECTIVE

Abstract

Purpose: The aim of this study is to determine the characteristics of the most accessed YouTube videos related to high-risk infants and early intervention in Turkey and to critically analyze the reliability and scientific quality of the content. Methods: Videos related to high-risk infants and early intervention were searched on the YouTube website using the Turkish keyword ‘riskli bebek ve erken müdahale’.To minimize potential bias in video selection, a newly created YouTube account without any prior search history was used. The study included Turkish-language videos published within the last five years by health professionals (physicians or therapists) that contained informative content on high-risk infants and early intervention. Videos shorter than one minute, longer than 45 minutes, or those lacking relevant content were excluded. To assess the reliability and quality of the video content, the modified DISCERN (mDISCERN), the Global Quality Scale (GQS), and the Journal of the American Medical Association (JAMA) score were applied. Two independent assessors rated the videos. Results: Thirty eligible videos were analyzed. All were produced by health professionals: 66% therapists (n=20) and 33% physicians (n=10). Most were informative (n=27, 90%). Mean duration was 701±731 seconds and mean views 1247±2671. Reliability was acceptable (mDISCERN median=3), while quality was moderate (GQS median=3; JAMA median=2). No significant differences emerged between physician- and therapist-produced videos (p>0.05). Likes correlated positively with duration (r=0.548, p=0.002), views (r=0.644, p<0.001), and comments (r=0.506, p=0.004). Reliability and quality scores were also positively correlated (p<0.001). Conclusion: The reliability of Turkish YouTube videos on high-risk infants and early intervention is acceptable; however, their content quality is moderate. The findings indicate that while these videos have informative potential, improvements in quality are needed. Increasing the number of practice-oriented videos prepared by health professionals may provide greater benefits for families of high-risk infants.

Keywords

• early intervention
• high-risk infant
• social media
• YouTube

Kaynakça

1. * Bu çalışma, 9-12 Kasım 2025’te 2. Uluslararası Erken Müdahale ve Rehabilitasyon Kongresi’nde (ICER 2025) sözel bildiri olarak sunulmuştur.