VAN, DOĞU ANADOLU, TÜRKİYE’DEKİ İLK GELİŞİMSEL PEDİATRİ POLİKLİNİĞİNİN İLK ALTI AYLIK DENEYİMİ

Öz

Amaç: Pediatri yan dallarından biri olan Gelişimsel Pediatri, Türkiye’de 40’tan fazla uzmanı ile temsil edilmekte ve klinik sayısı giderek artmaktadır. Bu disiplin, gelişimsel zorlukların değerlendirilmesi ve yönetiminde bütüncül, aile merkezli bir yaklaşım sunmaktadır. Temmuz 2023’te Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde kurulan Gelişimsel Pediatri polikliniği, bu bölgedeki ilk klinik olmuştur. Metod: Bu kliniğe ilk altı ayda başvuran hastaları değerlendirmek amacıyla tanımlayıcı retrospektif bir çalışma yapılmıştır. Hastalar yaş, cinsiyet, tanı dağılımı, yönlendirme kaynakları ve girişimler açısından incelenmiştir. Bulgular: Toplam 391 hasta, 530 başvuru üzerinden değerlendirilmiştir (%59,6 erkek, %40,4 kız). Hastaların %36,8’ine birden fazla tanı konulmuştur. En sık görülen durumlar, gelişimsel dil zorluğu/konuşma gecikmesi (%18,7), prematürite (%17,7), bilişsel gecikme (%14,3), yeme sorunları (%11,8), otizm spektrum bozukluğu (%11,3), konuşma güçlükleri (%9,7), genetik sendromlar (%8,7), motor gecikme (%7,7), global gelişimsel gecikme (%7,4), uyku sorunları (%7,4) ve davranış sorunları (%5,4) olmuştur. Başvuruların %8,4’ünde gelişimsel veya davranışsal bir sorun saptanmamış, %3,9’unun ise büyüme ile ilişkili nedenlerle yanlış yönlendirildiği görülmüştür. Hastaların %57,4’ündeki gelişimsel ve davranışsal zorluklar ilk kez bu poliklinikte tanımlanmıştır. Hastaların %16,2’sinin daha önceden çıkarılmış Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu (ÇÖZGER) olduğu, %13’ünün özel eğitim, fizik tedavi gibi girişimler aldığı belirlenmiştir. Ek olarak, hastaların %22,3’ünün gerekli müdahalelerin başlatılması için ÇÖZGER’e gereksinim duyduğu, görülmüş ve raporlama süreci başlatılmıştır. Gelişimsel Pediatri polikliniğine yapılan yönlendirmelerin çoğu genel pediatri ve pediatri yan dallarından olmuş, Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon, Kulak Burun Boğaz, Göz, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon, Dil ve Konuşma Terapisi ve Odyoloji’den yönlendirme yapılmadığı görülmüştür. Sonuç: Gelişimsel Pediatri, Türkiye’de görece yeni bir yan daldır. Bulgular, mevcut hizmet sunumunda diğer tıp ve yardımcı sağlık disiplinleriyle daha güçlü iş birliğine duyulan ihtiyacı vurgulamakta ve yeni fırsatlara işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Gelişimsel pediatri
• gelişimsel zorluklar
• özel gereksinimler
• engellilik

INITIAL SIX-MONTH EXPERIENCE OF THE FIRST DEVELOPMENTAL PEDIATRICS CLINIC IN VAN, EASTERN ANATOLIA, TÜRKİYE

Abstract

Purpose: Developmental Pediatrics, one of the subspecialties of Pediatrics, currently has more than 40 specialists in Türkiye, and the number of clinics is gradually increasing. This discipline provides a holistic, family-centered approach to the assessment and management of developmental difficulties. The Developmental Pediatrics clinic established in July 2023 at Van Training and Research Hospital became the first of its kind in the region. Methods: A descriptive retrospective study was conducted to evaluate patients admitted to this clinic in its first six months. Patients were assessed in terms of age, sex, diagnostic distribution, referral sources, and interventions. Results: A total of 391 patients were evaluated across 530 visits (59.6% male, 40.4% female). Among them, 36.8% received more than one diagnosis. The most common conditions were developmental language disorder/speech delay (18.7%), prematurity (17.7%), cognitive delay (14.3%), eating problems (11.8%), autism spectrum disorder (11.3%), speech difficulties (9.7%), genetic syndromes (8.7%), motor delay (7.7%), global developmental delay (7.4%), sleep difficulties (7.4%), and behavioral issues (5.4%). Among the referrals, 8.4% were found to have no developmental or behavioral concerns, while 3.9% were inappropriately referred due to growth-related complaints. Developmental difficulties were identified for the first time in 57.4% of the patients. It was observed that 16.2% of the patients already had a Special Needs Report for Children (SNRC), and 13% were already receiving interventions. Additionally, 22.3% were found to require an SNRC to enable required interventions, and the reporting process was initiated. Most referrals to Developmental Pediatrics were originated from general pediatrics and pediatric subspecialties, while no referrals were received from Physiatry, Otorhinolaryngology, Ophthalmology, Physical Therapy and Rehabilitation, Speech and Language therapy, and Audiology. Conclusion: Developmental Pediatrics is a relatively new subspecialty in Türkiye. The findings emphasize the need for stronger collaboration with other medical and allied health disciplines, pointing to new opportunities in current service delivery.

Keywords

• Developmental pediatrics
• developmental difficulties
• special needs
• disability

Kaynakça

1. *Bu çalışma, 9-12 Kasım 2025’te 2. Uluslararası Erken Müdahale ve Rehabilitasyon Kongresi’nde (ICER 2025) sözel bildiri olarak sunulmuştur.