AZERBAYCAN’DAKİ FİZYOTERAPİSTLERİN RİSKLİ BEBEK VE ERKEN MÜDAHALE YAKLAŞIMLARI İLE İLGİLİ BİLGİ VE FARKINDALIK DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ

Öz

Amaç: Riskli bebeklerin zamanında değerlendirilip erken müdahale programlarına yönlendirilmesi, gelişimsel süreçlerinin sağlıklı ilerlemesi için kritik bir basamaktır. Azerbaycan özelinde fizyoterapistlerin erken müdahale alanındaki bilgi, tutum ve uygulamalarının değerlendirilmesi, hizmet kalitesinin artırılması ve müdahale süreçlerinin iyileştirilmesi açısından kritik bir gereklilik olarak ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı Azerbaycan’daki fizyoterapistlerin riskli bebek ve erken müdahale yaklaşımları ile ilgili bilgi ve farkındalık düzeylerini belirlemektir. Yöntem: Araştırmacılar tarafından Google Forms aracılığıyla hazırlanan anket, Azerbaycan’daki 50 fizyoterapiste uygulanarak riskli bebek ve erken müdahale kavramlarına yönelik farkındalıklarının değerlendirildi. Anketin ilk bölümünde katılımcıların yaş, cinsiyet, eğitim durumu vr meslek gibi demografik özellikleri toplanırken; ikinci bölümde ise riskli bebekler ve erken dönem fizyoterapi yaklaşımlarına dair bilgi düzeyleri ve farkındalıkları sorgulandı. Bulgular: Çalışmaya 18-50 yaş aralığında, %52’i lisans ve %48’i lisansüstü eğitime sahip 11 erkek, 39 kadın katıldı. Katılımcıların %42’inin 36 hafta ve altında doğan bebeklerin prematüre olduğunu düşündükleri belirlendi. Yenidoğan bebeklerde gelişimsel yönden risk oluşturabilecek faktörler arasında katılımcıların sadece %48'inin, bebeğin doğum sonrasında yenidoğan yoğun bakım ünitesinde kalmasının bir risk faktörü olabileceği konusunda bilgisi olduğu görüldü. Sağlıklı doğan bebeklerde, 2 yaşına kadar olan temel gelişim basamaklarının en geç görülme zamanları ile ilgili yapılan değerlendirmelerde, katılımcıların büyük çoğunluğunun motor gelişim ile ilgili fikirlerinin orta düzeyde olduğu bulundu. Katılımcıların neredeyse tamamı (%96) erken müdahalenin gelişimsel yönden riskli bebekler için faydalı olacağını belirtmiştir. Ancak katılımcıların nöromotor değerlendirme yöntemleri konusundaki farkındalıklarının sınırlı olduğunu ortaya koymaktadır. Erken müdahale programlarının başlama zamanı sorulduğunda, katılımcıların çoğunluğu “doğumdan hemen sonra” yanıtını verirken, %10’u “2 yaşından sonra” başlanabileceğini düşünmüştür. Fizyoterapistlerin büyük çoğunluğu Bobath yaklaşımına ilişkin bilgi sahibi olduğunu belirtmiş, diğer yaklaşımlara dair farkındalık ise daha düşük düzeyde kalmıştır. Sonuç: Genel olarak elde edilen bulgular, Azerbaycan’daki fizyoterapistlerin riskli bebek ve erken müdahale yaklaşımları konusunda belirli bir farkındalığa sahip olduklarını; ancak özellikle spesifik değerlendirme yöntemleri ve aile merkezli uygulamalar konusunda daha fazla eğitim ve bilgiye ihtiyaç duyduklarını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• erken müdahale
• farkındalık
• riskli bebek

ASSESSMENT OF AZERBAIJANI PHYSIOTHERAPISTS’ KNOWLEDGE AND AWARENESS REGARDING EARLY INTERVENTION APPROACHES FOR RISKY INFANTS

Abstract

Purpose: Timely assessment of at risky infants and their referral to early intervention programs is a critical step for ensuring the healthy progression of developmental processes. Specifically in the context of Azerbaijan, evaluating physiotherapists’ knowledge, attitudes, and practices in the field of early intervention emerges as a critical necessity for improving service quality and optimizing intervention processes. The aim of this study is to determine the knowledge and awareness levels of physiotherapists in Azerbaijan regarding at-risk infants and early intervention approaches. Methods: The survey, prepared by the researchers via Google Forms, was administered to 50 physiotherapists in Azerbaijan to assess their awareness of high risky infants and early intervention concepts. In the first section of the survey, participants’ demographic characteristics, such as age, gender, educational background, and professional experience, were collected. The second section examined their knowledge and awareness regarding risky infants and early physiotherapy intervention approaches. Results: The study included 50 physiotherapists (18–50 years; 52% bachelor’s, 48% graduate; 11 male, 39 female). While 42% considered infants born ≤36 weeks premature, only 48% recognized NICU stay as a developmental risk. Participants showed moderate knowledge of motor milestones up to 2 years, and 96% agreed early intervention benefits at-risk infants. However, awareness of neuromotor assessments was limited. Most supported starting intervention “immediately after birth,” though 10% suggested after 2 years. The Bobath approach was the most familiar, with lower awareness of other methods. Conclusion: Overall, the findings suggest that physiotherapists in Azerbaijan have a certain awareness of at risky infants and early intervention approaches; however, they need more training and knowledge, particularly regarding specific assessment methods and family-centered practices.

Keywords

• awareness
• early intervention
• risky infant

Kaynakça

1. Bu çalışma, 9-12 Kasım 2025’te 2. Uluslararası Erken Müdahale ve Rehabilitasyon Kongresi’nde (ICER 2025) sözel bildiri olarak sunulmuştur.