MEME KORUYUCU CERRAHİ VE RADYOTERAPİ SONRASI 3. AYDA FİBROZİS, AĞRI, UYKU KALİTESİ VE ÜST EKSTREMİTE FONKSİYONLARININ İNCELENMESİ-VAKA SERİSİ

Öz

Giriş: Günümüzde meme kanseri vakalarında meme koruyucu cerrahi (MKC) ve radyoterapi (RT) en çok tercih edilen tedavi seçenekleridir. Amaç: MKC ve RT’ye bağlı olarak gelişebilen fibrozis ile ağrı, uyku kalitesi ve üst ekstremite fonksiyonlarının incelenmesidir. Yöntem: MKC ve RT’yi tamamlanmış, 3. ayda ultrasonografi, elastografi yapılan ve fibrozis saptanarak, fizyoterapi önerileri almak üzere yönlendirilen, 18 yaş ve üzeri 3 kadın vaka değerlendirildi. Üst ekstremite normal eklem hareketi (NEH), kas ve kavrama kuvveti, fonksiyonellik, ağrı ve uyku kalitesi sırasıyla gonyometre, KForce dijital dinamometre, Kol, Omuz ve El sorunları Hızlı Anketi (KOESHA), Vizüel Ağrı Skalası (VAS) ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ile değerlendirildi. Bulgular: Vakaların etkilenen meme elastisite (E max) değerleri sırasıyla; 1,85/ 6,59/ 21,30 kPa iken, karşı meme sırasıyla; 1,22/3,28/14,52 kPa bulundu. Vakaların yaşları sırasıyla 38/75/55 yıl; VKİ’leri 19,5/24,7/28 kg/m2 idi. KOESHA puanları 68/34/13; PUKİ puanları 5/3/7 olarak bulundu. 2 vakaya kemoterapi uygulanmış ve VAS sırasıyla istirahat, aktivite ve gece 5/2/5 ve 6/0/6 puan bulundu; 1 hastaya uygulanmamış ve VAS 0 puandı. Dominant ekstremite, tüm vakalarda sağ taraftı, 2 hastanın sol, 1 hastanın sağ ekstremitesi etkilenmiştir. Omuz NEH değerleri; etkilenen taraf fleksiyon 130-160°, ekstansiyon 42-55°, abdüksiyon 130-163°, internal rotasyon 50-67°, eksternal rotasyon 50-85° aralıklarında kaydedildi. Etkilenen ekstremitelerinde ortalama kas kuvveti omuz fleksiyonu (5,0-5,5 kg), omuz abdüksiyonu (5,0-5,7 kg) ve dirsek ekstansiyonu (4,7-6,9 kg) ve el kavrama kuvvetleri (12,2-16,9) kg arasında bulunmuştur. Sonuç: MKC ve RT sonrası geç dönemde; meme fibrozisinde ve ağrıda artma, uyku kalitesi ve üst ekstremite fonksiyonlarında azalma görülebilir.

Anahtar Kelimeler

• Meme kanseri
• radyoterapi
• fibrozis
• ağrı
• uyku kalitesi

AN INVESTIGATION OF FIBROSIS, PAIN, SLEEP QUALITY, AND UPPER EXTREMITY FUNCTION AT 3 MONTHS FOLLOWING BREAST-CONSERVING SURGERY AND RADIOTHERAPY- A CASE SERIES

Öz

Background: Breast-conserving surgery (BCS) and radiotherapy (RT) are currently the most preferred treatment options for breast cancer. Aim: To investigate fibrosis developing due to BCS and RT, along with pain, sleep quality, and upper extremity functions. Method: Three female patients (aged 18+) who completed BCS and RT were evaluated. These cases were diagnosed with fibrosis via ultrasonography and elastography at the 3-month follow-up and referred for physiotherapy. Upper extremity range of motion (ROM), muscle and grip strength, functionality, pain, and sleep quality were assessed using a goniometer, K-Force digital dynamometer, Quick DASH (Disabilities of the Arm, Shoulder, and Hand) questionnaire, Visual Analogue Scale (VAS), and Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), respectively. Results: Affected breast elasticity (Emax) values were 1.85, 6.59, and 21.30 kPa; contralateral values were 1.22, 3.28, and 14.52 kPa. Ages were 38, 75, and 55 years; BMIs were 19.5, 24.7, and 28 kg/m². QuickDASH scores were 68, 34, and 13; PSQI scores were 5, 3, and 7. Two patients received chemotherapy (rest/activity/night VAS: 5/2/5 and 6/0/6), while the third did not (VAS: 0). Dominant side was right in all; the left extremity was affected in two cases and the right in one. Affected shoulder ROM ranged as: flexion 130-160°, extension 42-55°, abduction 130-163°, internal/external rotation 50-67°/50-85°. Average muscle strength was: shoulder flexion 5.0-5.5 kg, abduction 5.0-5.7 kg, elbow extension 4.7-6.9 kg, and hand grip 12.2-16.9 kg. Conclusion: In the late period after BCS and RT, increased fibrosis and pain, alongside reduced sleep quality and upper extremity functions may occur.

Anahtar Kelimeler

• Breast cancer
• radiotherapy
• fibrosis
• pain
• sleep quality

Kaynakça

1. Bu çalışma, 16-17 Nisan 2026’da III. Ulusal Onkolojik Rehabilitasyon Kongresi’nde sözel bildiri olarak sunulmuştur.