MEME KANSERİ CERRAHİSİ SONRASI UZUN DÖNEMDE ÜST EKSTREMİTE DİSABİLİTESİ İLE AĞRI, YORGUNLUK VE PSİKOSOSYAL FAKTÖRLER ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ
Öz
Giriş: Meme kanseri cerrahisi sonrası üst ekstremite disabilitesinin psikososyal semptomlarla ilişkili olduğu düşünülmektedir. Cerrahi sonrası uzun dönemde ise disabilite ile psikososyal semptomların ilişkilerine dair kanıtlar sınırlıdır.
Amaç: Bu çalışmanın amacı, meme kanseri cerrahisi sonrası uzun dönem takip edilen kadınlarda üst ekstremite disabilitesinin; ağrı şiddeti, yorgunluk, kinezyofobi, anksiyete ve depresyon düzeyleri ile olan ilişkisini belirlemektir.
Yöntem: Meme kanseri cerrahisi üzerinden ortalama 10,62±5,22 yıl geçmiş 29 kadın hasta (yaş: 54,41±8,85; VKİ: 29,14±5,15 kg/m2) çalışmaya dâhil edildi. Hastaların ağrı düzeyleri istirahat ve aktivite sırasında Görsel Analog Skala (GAS) ile; üst ekstremite fonksiyonları Kol, Omuz ve El Sorunları Anketi (KOESA) ile; depresyon ve anksiyete düzeyleri Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ) ile; kinezyofobi düzeyleri Tampa Kinezyofobi Ölçeği (TKÖ) ile; yorgunluk düzeyleri Yorgunluk Etki Ölçeği (YEÖ) ile değerlendirildi.
Bulgular: Üst ekstremite sorunları ile istirahat sırasında ağrı (r=0,723,p<0,001), aktivite sırasında ağrı (r=0,490,p=0,007), anksiyete düzeyi (r=0,526,p=0,003), depresyon düzeyi (r=0,476,p=0,009) ve yorgunluk düzeyi (r=0,714,p<0,001) arasında anlamlı pozitif ilişki bulundu. Bunun yanında üst ekstremite bozuklukları ile kinezyofobi arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı (r=0,320, p=0,091).
Sonuç: Meme kanseri cerrahisi sonrası uzun dönem takip edilen hastalarda, üst ekstremite disabilitesi özellikle istirahat ağrısı ve yorgunluk ile güçlü düzeyde ilişkili bulunmuştur. Bununla birlikte, aktivite sırasında ağrı, anksiyete ve depresyon düzeylerinin de üst ekstremite fonksiyonları ile anlamlı düzeyde ilişkili olduğu görülmektedir. Dikkat çekici olarak kinezyofobinin fonksiyonel bozukluklarla doğrudan ilişkili olmadığı saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler
INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN PAIN, FATIGUE, AND PSYCHOSOCIAL FACTORS AND UPPER EXTREMITY DISABILITY IN THE LONG-TERM FOLLOWING BREAST CANCER SURGERY
Öz
Background: Upper extremity disability following breast cancer surgery is thought to be associated with psychosocial symptoms. However, evidence regarding the relationship between disability and psychosocial symptoms in the long term after surgery is limited.
Aim: The aim of this study is to determine the relationship between upper extremity disability and levels of pain intensity, fatigue, kinesiophobia, anxiety, and depression in women followed up in the long term after breast cancer surgery.
Method: This study included 29 female patients (age: 54.41 ± 8.85; BMI: 29.14 ± 5.15 kg/m²) who had undergone breast cancer surgery an average of 10.62 ± 5.22 years prior. Pain levels were assessed using the Visual Analog Scale (VAS) during rest and activity. Upper extremity function was assessed using the Disabilities of the Arm, Shoulder, and Hand (DASH) questionnaire; depression and anxiety using the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS); kinesiophobia using the Tampa Scale of Kinesiophobia (TSK); and fatigue using the Fatigue Impact Scale (FIS).
Results: Upper extremity problems were significantly correlated with pain at rest (r=0.723, p<0.001), pain during activity (r=0.490, p=0.007), anxiety (r=0.526, p=0.003), depression (r=0.476, p=0.009), and fatigue (r=0.714, p<0.001). Additionally, no significant relationship was found between upper extremity disorders and kinesiophobia (r=0.320, p=0.091).
Conclusion: In patients undergoing long-term follow-up after breast cancer surgery, upper extremity disability is strongly associated with rest pain and fatigue. In addition, pain during activity, anxiety and depression are also significantly associated with upper extremity function. Notably, kinesiophobia was not found to be directly associated with functional impairments.
Anahtar Kelimeler
