D VİTAMİNİ SENTEZİ, METABOLİZMASI VE SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ

Cemile Balcı; Neşe Toktaş

D VİTAMİNİ SENTEZİ, METABOLİZMASI VE SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ

Öz

Doğal besinlerde az miktarda D vitamini bulunur ve D vitamini ile zenginleştirilmiş besinler genellikle gereksinimini karşılamak için yetersizdir. D vitamini alımı için güneşe maruz kalma önerilse de dermal sentezi etkileyebilecek birçok faktör vardır. D vitamini eksikliği dünya çapında bir halk sağlığı sorunu kabul edilmektedir. Eksiklik ve yetersizlik ile ilgili ifade edilen terminolojinin tanımlanmasında bir görüş birliği mevcut değildir. D vitamininin ana işlevi dolaşımda sıkı bir kalsiyum ve fosfor homeostazı sağlamaktır. Ana hedef dokuları bağırsak, böbrekler ve kemiktir. Ancak D vitamini steroid molekülünün yapısına sahiptir ve bir hormon gibi davranmaktadır. Yapılan çalışmalarda D vitamini reseptörlerinin vücuttaki birçok hedef hücrede bulunduğu ve 1α-hidroksilaz enzimi ile fonksiyonlarını yerine getirdiği gösterilmiştir. D vitamini reseptörleri, hedef genlerin transkripsiyonunu düzenleyerek ligandının biyolojik etkilerine aracılık eder. Bu nedenle, uzun yıllardır araştırılan güneş vitamini olan D vitaminine olan ilgi giderek artmaktadır. Çünkü yeni veriler sağlıklı kemiklerin dışında D vitamininin doku ve sistemler üzerinde etkili olduğunu, geniş hedef doku etkileşimi nedeniyle birçok hastalığın patogenizinde rol oynadığını göstermektedir. D vitamini eksikliğinin diyabetten şizofreniye, kanserden obeziteye, Parkinson hastalığından otizme, infertileden tüberküloza kadar birçok hastalıkla ilişkisine değinilmektedir. Ancak D vitaminin yağ dokusunda depolandığı ve toksik etkileri olduğu unutulmamalıdır. D vitamininin başka hastalıklar ile ilişkisini aydınlatmak ve tedavi parametrelerinin etkinliğini değerlendirmek için daha çok araştırmaya ihtiyaç vardır. Bu derleme D vitamini sentezi, metabolizması, eksikliği ve yetersizliği, D vitamini alımına ilişkin güncel kılavuzları ve D vitamininin sağlık üzerine etkilerini incelemek amacıyla hazırlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

yok

Kaynakça

1. Zhou Z, Zhou R, Zhang Z, Li K. The association between vitamin D status, vitamin D supplementation, sunlight exposure, and Parkinson’s disease: A systematic review and meta-analysis. Med Sci Mon Int Med J Exp Clin Res. 2019;25:666-674.
2. Kennel K A, Drake M T, Hurley D L. Vitamin D deficiency in adults: when to test and how to treat. Mayo Clin Proc. 2010;85(8):752-758.
3. Lin R. Crosstalk between Vitamin D metabolism, VDR signalling, and innate immunity. Biomed Res Int. 2016;2016:1-5.
4. Christakos S, Dhawan P, Verstuyf A, Verlinden L, Carmeliet G. Vitamin D: Metabolism, molecular mechanism of action, and pleiotropic effects. Physiol Rev. 2016;96(1):365-408.
5. Cannell J J, Grant W B. What is the role of vitamin D in autism?. Dermatoendokrinol.. 2013;5(1):199-204.
6. Sirajudeen S, Shah I, Al Menhali A. A Narrative Role of Vitamin D and Its Receptor: With Current Evidence on the Gastric Tissues. Int J Mol Sci. 2019;20(15):3832.
7. Owens D J, Allison R, Close G L. Vitamin D and the Athlete: Current Perspectives and New Challenges. Sports Med. 2018;48(1):3-16.
8. Razzaque M S. Can adverse eﬀects of excessive vitamin D supplementation occur without developing hypervitaminosis D?. J Steroid Biochem Mol Biol. 2018;180:81-86.

9. Holick M F, Chen T C. Vitamin D deficiency: a worldwide problem with health consequences. Am J Clin Nutr. 2008;87(4):1080-1086.
10. Garcia M, Seelaender M, Sotiropoulos A, Coletti D, Lancha Jr A H. Vitamin D, muscle recovery, sarcopenia, cachexia, and muscle atrophy. Nutrition. 2019;60:66-69.
11. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Türkiye Beslenme Rehberi 2015 (TÜBER). T.C. Sağlık Bakanlığı Yayın No:1031, Ankara, 2016.
12. Holick M F. Vitamin D Deficiency. N Engl J Med 2007;357:266-81.
13. Pilz S, März W, Cashman K D, Kiely M E, Whiting S J, Holick M F, et al. Rationale and plan for vitamin D food fortification: a review and guidance paper. Front Endocrinol. 2018;9:373.
14. Koundourakis N E, Avgoustinaki P D, Malliaraki N, Margioris A N. Muscular effects of vitamin D in young athletes and non-athletes and in the elderly. Hormones (Athens). 2016;15(4):471-488.
15. Holick M F, Binkley N C, Bischoff-Ferrari H A, Gordon C M, Hanley D A, Heaney R P. et al. Evaluation, Treatment, and Prevention of Vitamin D Deficiency: an Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2011;96(7):1911-1930.
16. Pludowski P, Holick M F, Grant W B, Konstantynowicz J, Mascarenhas M R, Haq A. et al. Vitamin D supplementation guidelines. J Steroid Biochem Mol Biol. 2018;175:125-135.
17. Bivona G L, Agnello L, Ciaccio M. The immunological implication of the new vitamin D metabolism. Cent Eur J Immunol. 2018;43(3):331-334.
18. Jones G. Extrarenal vitamin D activation and interactions between vitamin D2, vitamin D3, and vitamin D analogs. Annu Rev Nutr. 2013;33:23-44.
19. Brown A J, Coyne D W. Bioavailable vitamin D in chronic kidney disease. Kidney Int. 2012;82(1):5-7.
20. Medeiros J F P, de Oliveira Borges M V, Soares A A, Dos Santos J C, de Oliveira A B B, da Costa C H B, et al. The impact of vitamin D supplementation on VDR gene expression and body composition in monozygotic twins: randomized controlled trial. Sci Rep. 2020;10(1): 1-10.
21. Haussler M R, Jurutka P W, Mizwicki M, Norman A W. Vitamin D receptor (VDR)-mediated actions of 1α, 25 (OH) 2vitamin D3: genomic and non-genomic mechanisms. Best Pract Res Clin. Endocrinol. Metab. 2011;25(4):543-559.
22. Belorusova A Y, Rochel N. Structural Studies of Vitamin D Nuclear Receptor Ligand-Binding Properties. Vitam Horm. 2016;100:83-116.
23. Lin X, Meng X, Song Z. Vitamin D and alopecia areata: possible roles in pathogenesis and potential implications for therapy. Am J Transl Res. 2019;11(9):5285-5300.
24. Alvarez N, Aguilar-Jimenez W, Rugeles M T. The potential protective role of vitamin D supplementation on HIV-1 infection. Front Immunol. 2019;10:2291.
25. Alshahrani F, Aljohani N. Vitamin D: deficiency, sufficiency and toxicity. Nutrients. 2013;5(9):3605-3616.
26. Abrams G D, Feldman D, Safran M R. Effects of Vitamin D on Skeletal Muscle and Athletic Performance. J Am Acad Orthop Surg. 2018;26(8):278-285.
27. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği. Osteoporoz ve Metabolik Kemik Hastalıkları Tanı ve Tedavi Kılavuzu (2019), 14.baskı, Miki Matbaacılık, Ankara 2018.
28. Bentes C M, Resende M, Miranda H, Netto C C, Marinheiro L P. Can Vitamin D supplementation alone effective to increase a physical fitness levels in post-menopausal women with metabolic disorders? Brief Review. Diabetes Metab Syndr. 2018;12(1):65-68.
29. Hossein-nezhad A, Holick M F. Vitamin D for health: a global perspective. Mayo Clin Proc. 2013;88(7):720-755.
30. Lips P, Cashman K D, Lamberg-Allardt C, Bischoff-Ferrari H A, Obermayer-Pietsch B, Bianchi M L, et al. Current vitamin D status in European and Middle East countries and strategies to prevent vitamin D deficiency: a position statement of the European Calcified Tissue Society. Eur J Endocrinol, 2019;180(4):23-54.
31. Karacin O, Mutlu I, Kose M, Celik F, Kanat-Pektas M, Yilmazer M. Serum vitamin D concentrations in young Turkish women with primary dysmenorrhea: a randomized controlled study. Taiwan J Obstet. Gynecol. 2018;57(1):58-63.
32. Buyukuslu N, Esin K, Hizli H, Sunal N, Yigit P, Garipagaoglu M. Clothing preference affects vitamin D status of young women. Nutr Res. 2014;34(8):688-693.
33. Spiro A, Buttriss J L. Vitamin D: An overview of vitamin D status and intake in Europe. Nutr Bull. 2014;39(4):322-350.
34. Heaney R P, Holick M F. Why the IOM recommendations for vitamin D are deficient. J Bone Miner Res. 2011;26(3):455-457.
35. Thacher T D, Clarke B L. Vitamin D insufficiency. Mayo Clin Proc. 2011;86(1):50-60.
36. Aspray T J, Bowring C, Fraser W, Gittoes N, Javaid M K, Macdonald H. et al. National Osteoporosis Society vitamin D guideline summary. Age Ageing. 2014;43(5):592-595.
37. Dawson-Hughes B, Heaney R P, Holick M F, Lips P, Meunier P J, Vieth R. Estimates of optimal vitamin D status. Osteoporos Int. 2005;16:713–716.
38. Pilz S, Zittermann A, Trummer C, Theiler-Schwetz V, Lerchbaum E, Keppel M H. et al. Vitamin D testing and treatment: a narrative review of current evidence. Endocr Connect. 2019;8(2):R27-R43.
39. Munns C F, Shaw N, Kiely M, Specker B L, Thacher T D, Ozono K. et al. Global Consensus Recommendations on Prevention and Management of Nutritional Rickets. Horm Res Paediatr. 2016;85(2):83-106.
40. Bashir M, Prietl B, Tauschmann M, Mautner S I, Kump P K, Treiber G. et al. Effects of high doses of vitamin D3 on mucosa-associated gut microbiome vary between regions of the human gastrointestinal tract. Eur J Nutr. 2016;55(4):1479-1489.
41. Çimen, M B Y, Çimen Ö B. Obezite ve D vitamini. Mersin Univ Saglık Bilim Derg. 2016;9(2):102-112. 42. Vranić L, Mikolašević I, Milić S. Vitamin D Deficiency: Consequence or Cause of Obesity?. Medicina. 2019;55(9):541.
43. Amrein K, Scherkl M, Hoffmann M, Neuwersch-Sommeregger S, Köstenberger M, Berisha A T. et al. Vitamin D deficiency 2.0: an update on the current status worldwide. Eur J Clin Nutr. 2020;1-16.
44. Berridge M J. Vitamin D deficiency: infertility and neurodevelopmental diseases (attention deficit hyperactivity disorder, autism, and schizophrenia). Am J Physiol Cell Physiol. 2018;314(2):C135-C151.
45. Tardelli V S, do Lago M P P, da Silveira D X, Fidalgo T M. Vitamin D and alcohol: A review of the current literature. Psychiatry Res. 2017;248:83-86.
46. Arslan S, Akdevelioğlu Y. Erkek Reprodüktif Fonksiyonlarda D Vitamininin Rolü. Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2018;3(2):1-7.
47. de Oliveira V R L S, Domingueti C P. Association of vitamin D deficiency and type 1 diabetes mellitus: a systematic review and meta-analysis. Int J Diabetes Dev Ctries. 2018;38(3):280-288.
48. Pittas A G, Dawson-Hughes B, Sheehan P, Ware J H, Knowler W C, Aroda V R, Staten M. Vitamin D supplementation and prevention of type 2 diabetes. N Engl J Med. 2019;381(6):520-530.
49. Gulseth H L, Wium C, Angel K, Eriksen E F, Birkeland K I. Effects of vitamin D supplementation on insulin sensitivity and insulin secretion in subjects with type 2 diabetes and vitamin D deficiency: a randomized controlled trial. Diabetes Care. 2017;40(7):872-878.
50. Wamberg L, Christiansen T, Paulsen S K, Fisker S, Rask P, Rejnmark L, Pedersen S B. (2013). Expression of vitamin D-metabolizing enzymes in human adipose tissue—the effect of obesity and diet-induced weight loss. Int J Obes (Lond). 2013;37(5):651-657.
51. Llewellyn D J, Lang I A, Langa K M, Muniz-Terrera G, Phillips C L, Cherubini A, Ferrucci L. et al. Vitamin D and risk of cognitive decline in elderly persons. Arch Intern Med. 2010;170 (13):1135-1141.
52. Calton E K, Keane K N, Newsholme P, Soares M J. The Impact of Vitamin D Levels on Inflammatory Status: A Systematic Review of Immune Cell Studies. PloS One. 2015;10(11):1-12.
53. Khammissa R A G, Fourie J, Motswaledi M H, Ballyram R, Lemmer J, Feller L. The Biological Activities of Vitamin D and Its Receptor in Relation to Calcium and Bone Homeostasis, Cancer, Immune and Cardiovascular Systems, Skin Biology, and Oral Health. BioMed Res Int. 2018;9.
54. Scragg R, Stewart A W, Waayer D, Lawes C M, Toop L, Sluyter J, Camargo C A. (2017). Effect of monthly high-dose vitamin D supplementation on cardiovascular disease in the vitamin D assessment study: a randomized clinical trial. JAMA Cardiol. 2017;2(6):608-616.
55. Brehm J M, Celedón J C, Soto-Quiros M E, Avila L, Hunninghake G M, Forno E, Litonjua A A. Serum vitamin D levels and markers of severity of childhood asthma in Costa Rica. Am J Respir Crit Care Med. 2009;179(9):765-771.
56. Sluyter J D, Camargo C A, Waayer D, Lawes C M, Toop L, Khaw K T, Scragg R. Effect of monthly, high-dose, long-term vitamin D on lung function: a randomized controlled trial. Nutrients. 2017;9(12):1353.
57. Zengin F H. Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığında D Vitamininin Rolü. Turkiye Klinikleri J Health Sc. 2019;4(3):323-32.
58. İnci K, D Vitamini Eksikliği Olan Kişilerde Tedavinin Lipid Parametreleri, İnsülin Direnci, Vücut Kompozisyon Ölçümleri, Kas Gücü, Yaşam Kalitesi ve Depresyon Üzerine Etkisi. Ankara, Türkiye. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi. 2014.
59. Genç A, Gülmez Sevim D, Tok Özen A, Yılmaz G. D Vitamininin Çeșitli Hastalıklardaki Nadir Kullanım Alanları. J Ankara Univ Fac Med. 2015;68(2):55-63.
60. Bora S A, Kennett M J, Smith P B, Patterson A D, Cantorna M T. The gut microbiota regulates endocrine vitamin D metabolism through fibroblast growth factor 23. Front Immunol. 2018;9:408.
61. Araki T, Holick M F, Alfonso B D, Charlap E, Romero C M, Rizk D, Newman L G. Vitamin D intoxication with severe hypercalcemia due to manufacturing and labeling errors of two dietary supplements made in the United States. J Clin Endocrinol Metab. 2011;96(12):3603-3608.
62. Francis R M, Aspray T J, Bowring C E, Fraser W D, Gittoes N J, Javaid M K. et al. National Osteoporosis Society practical clinical guideline on vitamin D and bone health. Maturitas. 2015;80(2):119-121.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Cemile Balcı ^*
Türkiye

Neşe Toktaş
0000-0002-3206-6536
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

17 Mart 2021

Gönderilme Tarihi

12 Ekim 2020

Kabul Tarihi

18 Ocak 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 6 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA96ME59WS

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Balcı, C., & Toktaş, N. (2021). D VİTAMİNİ SENTEZİ, METABOLİZMASI VE SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(1), 34-47. https://izlik.org/JA96ME59WS

AMA

1.Balcı C, Toktaş N. D VİTAMİNİ SENTEZİ, METABOLİZMASI VE SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ. Gazi Sağlık Bil. 2021;6(1):34-47. https://izlik.org/JA96ME59WS

Chicago

Balcı, Cemile, ve Neşe Toktaş. 2021. “D VİTAMİNİ SENTEZİ, METABOLİZMASI VE SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ”. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi 6 (1): 34-47. https://izlik.org/JA96ME59WS.

EndNote

Balcı C, Toktaş N (01 Mart 2021) D VİTAMİNİ SENTEZİ, METABOLİZMASI VE SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi 6 1 34–47.

IEEE

[1]C. Balcı ve N. Toktaş, “D VİTAMİNİ SENTEZİ, METABOLİZMASI VE SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ”, Gazi Sağlık Bil, c. 6, sy 1, ss. 34–47, Mar. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA96ME59WS

ISNAD

Balcı, Cemile - Toktaş, Neşe. “D VİTAMİNİ SENTEZİ, METABOLİZMASI VE SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ”. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi 6/1 (01 Mart 2021): 34-47. https://izlik.org/JA96ME59WS.

JAMA

1.Balcı C, Toktaş N. D VİTAMİNİ SENTEZİ, METABOLİZMASI VE SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ. Gazi Sağlık Bil. 2021;6:34–47.

MLA

Balcı, Cemile, ve Neşe Toktaş. “D VİTAMİNİ SENTEZİ, METABOLİZMASI VE SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ”. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 6, sy 1, Mart 2021, ss. 34-47, https://izlik.org/JA96ME59WS.

Vancouver

1.Cemile Balcı, Neşe Toktaş. D VİTAMİNİ SENTEZİ, METABOLİZMASI VE SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ. Gazi Sağlık Bil [Internet]. 01 Mart 2021;6(1):34-47. Erişim adresi: https://izlik.org/JA96ME59WS