19. YÜZYILDA HOKAND HANLIĞI İLE RUSYA ARASINDA TİCARET
Öz
Makalede, XIX. yüzyılda Hokand Hanlığı ile Rusya arasındaki ticari ilişkiler hakkında bilgi verilmektedir. Hokand Hanlığı’nın en önemli gelir kaynağını ticaret oluşturmakta idi. Hanlık bu yüzyılda en büyük ticari pazarların açıldığı alan, dolambaçlı kervan yollarından geçen pahalı yabancı ürünlerin alınıp satıldığı yer olmuştur. XIX. yüzyılın ortalarına gelindiği zaman ekonomik hayat son derece modern bir duruma gelmişti.
Hokand Hanlığı’nın en geniş ve zengin pazar alanı Taşkent şehrinde bulunuyordu. Ticari açıdan en önemli ürün pamuktu. Sunî sulamanın yapıldığı bölgelerde pamuk üretilerek çok önemli bir ürün elde edilmiştir. Ayrıca pamuk üretimi Hokand’ın gelişme göstermesinin belirleyici bir öğesidir. Pamuk Hokand Hanlığı’nın en önemli ihraç ürünlerinden biriydi ve bilhassa Rusya için önemliydi. Zanaatçılık ve el sanatları iç ve dış ticarette büyük önem arz etmekteydi. Ülkede bol miktarda bulunan altın ve gümüş dış ticaret için mühimdi. Türkmen, Karakalpak ve Kazaklardan ise koyun, deve ve sığır ithal ediliyordu. Rus işgali öncesinde Hokand Hanlığı diğer komşuları ile de serbest ticaret yapabiliyordu. Rusya ile yapmış olduğu antlaşma gereği diğer ülkeler ile yapılan ticaretine kısıtlamalar getirildi.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ACAR, Kezban, Başlangıçtan 1917 Bolşevik Devrimi’ne Kadar Rusya Tarihi, Ankara 2004.
- BABABEKOV, H. N., Hokand Tarihi, Mangirat Namli Urta Asiye Halklari Tarihi İnstuti,Taşkent 1996.
- ÇAPRAZ, Hayri, “Çarlık Rusya’sının Türkistan’da Hâkimiyet Kurması”, SDÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Aralık 2011, S. 24, ss. 51-78.
- GÖMEÇ, Saadettin, Türk Toplulukları Tarihi, Ankara, 2019.
- GRULEV, M. V., Sopernichestvo Rosii i Anglii v Sredney Azii, Sankt-Peterburg 1909.
- HOLDSWORTH, Mary, Turkestan in the Nineteenth Century: A Brief History of the Khanates of Bukhars, Kokand and Khiva, Oxford 1959.
- KARAHAN KÖK, N., “Türkistan Hanlıkları Yarlıklarında Geçen Vergi Adları”, TÜRÜK Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, 2020, ss. 212-244.
- MACKENZİE, David, “The Conquest and Administration of Turkestan, 1860-85”, Russian Colonial Expansion to 1917, Ed. Michael Rywkin, Mansell Publishing Limited , London and New York 1987, s. 208-234.
- MATLEY, I. M., “Industrialization 1865-1914”, Central Asia: One Hundred Thirty Years of Russian Dominance, A Historical Overview, Ed. Edward A. Allworth, Duke University Press, Durham and London 1994, ss. 309-348.
- MİNORSKİY, V., Hudûdü’l-Âlem: Mine’l-Meşrik İle’l-Mağrib, çev. Abdullah Duman, Murat Ağarı, Kitabevi Yayınları, İstanbul 2008.