BOSNA’DAN OSMANLI TOPRAKLARINA GÖÇ ÜZERİNE BİR İNCELEME (1878)
Öz
İnsanoğlu, savaşlar, ülkeler arasındaki siyasi çekişmeler, dini baskılar, doğal afetler, sosyal ve iktisadi sebepler, geçim sıkıntıları vs. çeşitli sebepler yüzünden başka yerlere göç etme ihtiyacı duymuştur. Bunlar arasında en zor olanı diye düşündüğümüz vatanını, savaş, dini baskı ve siyasi çatışmalardan dolayı terk etmek zorunda kalan insanların göçleridir. Çünkü bu sebepler kişinin yaşam ve özgürlük hakkını ihlal eden durumların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu ise insanların yaşadıkları toprakları istemeyerek de olsa terk etmek zorunda bırakmaktadır.
Dünya üzerinde yaşayan bütün toplumlar, kavimler ve milletler tarih boyunca çeşitli sebepler ile bir yerden başka bir yere göç etme ihtiyacı hissetmişlerdir. Osmanlı Devleti bulunduğu coğrafya itibarı ile kıtaları birbirine bağlayan önemli bir jeopolitik konuma sahipti. Bu durum Osmanlı’nın göç yolları üzerinde yer almasına neden olmuştur.
Osmanlı Devleti çeşitli dönemlerde büyük Müslüman göçlerine maruz kalmıştır. Özellikle son dönemde kaybedilen topraklarda bulunan Osmanlı tebaası Anadolu topraklarına göç etmiştir. 1853-1856 Kırım Savaşı ve 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında Osmanlı topraklarına kitlesel göçler meydana gelmiştir.
XV. yüzyılda Osmanlı topraklarına dahil edilen Bosna-Hersek, kısa sürede Müslümanlığı kabul etmiştir. Osmanlı Devleti’ne karşı Sırp ve Karadağ isyanları (1876) ile Osmanlı-Rus ve Avusturya Savaşları sonrasında Balkan bölgesinde yaşayan halk Anadolu topraklarına göç etmek zorunda kalmıştır. Avusturya’nın Berlin Muahedesine göre işgal ettiği Bosna’dan göçler başlamıştır. Osmanlı Devleti muhacirleri, İstanbul başta olmak üzere birçok yere yerleştirmiştir.
Bizim incelediğimiz defterde dikkati çeken Osmanlı Devleti’nin savaşın gölgesinde, büyük bir korku ve endişenin hâkim olduğu sırada bir yandan toprak bütünlüğünü korumaya çalışıp diğer yandan özerkliğini kazanan bölgelerden ve Osmanlı'nın toprak kaybettiği yerlerden gelen göçmenler ile ilgilenmek zorunda kalmıştır. 1878 yılında Avusturya tarafından işgal edilen Bosna-Hersek’ten gelen Müslüman Boşnak göçmenlerini tek tek kaydederek gidecekleri mevkileri ve mahalleri kayıt altına alması ve muhacirlerin yerleştirilmesinde uyguladığı düzene ve yardıma dikkat çekmektir.
Anahtar Kelimeler
A STUDY ON MIGRATION FROM BOSNIA TO OTTOMAN LAND
Öz
Mankind has felt the need to migrate to other places due to wars, political conflicts between countries, religious oppression, natural disasters, social and economic reasons, financial difficulties, etc. The most difficult of these is the migration of people who had to leave their homeland due to war, religious oppression and political conflicts. Because these reasons lead to the emergence of situations that violate the right to life and freedom of the person. This forces people to leave the lands they live in, albeit unwillingly.
All societies, tribes and nations living in the world have felt the need to migrate from one place to another for various reasons throughout history. The Ottoman Empire had an important geopolitical position connecting the continents due to its geography. This situation caused the Ottomans to be on the migration routes.
The Ottoman Empire was exposed to large Muslim migrations in various periods. Especially the Ottoman subjects, who were in the lost lands in the last period, migrated to the Anatolian lands. After the Crimean War of 1853-1856 and the Russo-Turkish War of 1877-1878, mass migrations to the Ottoman lands occurred.
XV. Bosnia and Herzegovina, which was included in the Ottoman lands in the 19th century, accepted Islam in a short time. After the Serbian and Montenegrin revolts against the Ottoman Empire (1876) and the Ottoman-Russian and Austrian Wars, the people living in the Balkan region had to migrate to Anatolian lands. Immigration started from Bosnia, which was occupied by Austria according to the Berlin Treaty. The Ottoman State settled the immigrants in many places, especially in Istanbul.
The Ottoman Empire, which draws attention in the notebook we examined, tried to protect its territorial integrity on the one hand, and on the other hand, had to deal with the immigrants coming from the regions that gained autonomy and from the places where the Ottoman Empire lost land, while there was great fear and anxiety in the shadow of the war. It is to register Muslim Bosniak immigrants coming from Bosnia-Herzegovina, which was occupied by Austria in 1878, one by one, to register the places and places they will go to, and to draw attention to the order and assistance it applied in the settlement of immigrants.
Anahtar Kelimeler
