OSMANLI-İRAN DİPLOMASİSİNDE GEÇİCİ ELÇİLERİN KARŞILANMASI

Throughout the history of the Ottoman Empire's rule, the relations with the states established in the Iranian geography have been of great importance due to religious, ethnic, security, and economic reasons. The struggle for supremacy between these states has shaped every stage of their relations. The aspect reflected in diplomatic relations is the sending of large and ostentatious embassy delegations and the lavish reception of incoming ambassadors. The status of the envoys sent by both Iran and the Ottoman Empire, the number of members in the delegation, the attire to be worn, and all stages such as how to enter the capital were predetermined. The factors considered in the arrangement of embassies could change depending on the state of relations between the two states or the purpose of the embassy. Thus, the reception and dispatch of ambassadors have become a demonstration of power between the states. The relations between the Ottoman Empire and Iran, conducted through reciprocal delegations, persisted until the end of the 18th century when permanent embassies were established. Our study aims to shed light on issues such as the embassy delegations sent between the Ottoman Empire and Iran, the routes they followed and their needs until the Ottoman Empire opened a permanent embassy in Iran.

Osmanlı Devleti’nin hüküm sürdüğü tarih boyunca, İran coğrafyasında kurulan devletlerle arasında yaşanan münasebetler dini, etnik, güvenlik ve ekonomik sebeplerden dolayı büyük önem taşımıştır. Bu devletlerin aralarındaki üstünlük mücadelesi, ilişkilerin her aşamasını şekillendirmiştir. Bunun diplomatik ilişkilere yansıyan yönü büyük ve gösterişli elçilik heyetlerinin gönderilmesi ve gelen elçilerin şaşalı şekilde karşılanmasıdır. Gerek İran gerekse de Osmanlı tarafından gönderilen elçilerin mensup oldukları statü, heyetin sayısı, giyilecek kıyafetler, başkente nasıl girileceği gibi bütün aşamalar önceden belirlenmiştir. Elçilik heyetlerinin tertibine dair göz önünde bulundurulan bu unsurlar iki devlet arasındaki ilişkilerin iyi ya da kötü olmasına ya da elçilik heyetinin hangi amaçla gönderildiğine bağlı olarak değişmiştir. Böylece elçilerin karşılanması ve gönderilmesi devletlerin birbirlerine güç gösterisi haline gelmiştir. Osmanlı Devleti ile İran arasında karşılıklı heyetler üzerinden devam ettirilen münasebetler daimî elçiliklerin kurulduğu 18. yüzyılın sonuna kadar devam etmiştir. Çalışmamız Osmanlı Devleti’nin İran’da daimî elçilik açana kadar geçen süre içerisinde Osmanlı-İran arasında gönderilen elçilik heyetleri, takip ettikleri güzergâhlar ve ihtiyaçlarının karşılanması gibi konulara ışık tutmaktır.