1787-1792 SAVAŞLARI SÜRECİNDE OSMANLI DEVLETİ'NDE ELÇİLERİN AĞIRLANMASI VE TAYİNAT UYGULAMALARI

This study focuses on the tayinat payments allocated to the ambassadors of the Ottoman enemies and allies sent to Istanbul during the Ottoman-Russian and Austrian Wars of 1787-1792. Russia and Austria, were the states with which the Ottoman Empire was at war, while Sweden and Prussia were its allies. In the introduction part of the study, information about the transformations in the diplomatic history of the Ottoman Empire is given. Then, the developments that paved the way for the related war and the goals and actions of the states are outlined. Thirdly, the concepts and methods of tayinat are briefly explained. Finally, the relevant period is analysed and evaluated under two headings: the preparatory and war period and the peace negotiations and treaties process. As a matter of fact, the comparison of the treatment of the ambassadors of the aforementioned states appointed in this process and the differences in the amount and duration of the tayinat they received constitute the problematics of the research. The comparison is based on three main arguments such as the military power of the related states, their friendly relations with the Ottoman Empire and the periodical conditions. As a result of the study, it has been observed that the amounts of tayinat allocated were similar to each other based on certain rules and the rank and interests of the ambassadors. However, it has been determined that the amounts differed in the framework of these three arguments in the case of some ambassadors and states. In addition, in both periods, the six-month rule was often exceeded, either accidentally or deliberately, when making tayinat payments to both allied and belligerent states. It has been evaluated that this situation is not directly related to any argument.

Bu araştırmada, 1787-1792 Osmanlı-Rus ve Avusturya Savaşları döneminde İstanbul’a gönderilen Osmanlı’nın düşmanı ile müttefiki devletlerin elçilerine, görev süreleri içerisinde tahsis edilen tayinat ödemeleri üzerinde durulmaktadır. Bunlardan Rusya ve Avusturya Osmanlı Devleti’nin savaştığı devletleri oluştururken İsveç ve Prusya ise müttefiki konumundadır. Çalışmanın giriş kısmında Osmanlı Devleti’nin diplomatik tarihinde yaşanan dönüşümler hakkında bilgi verilmiştir. Ardından ilgili savaşa ortam sağlayan gelişmeler, devletlerin hedef ve eylemleri ana hatlarıyla ortaya konmuştur. Üçüncü olarak ise tayinat hususuna dair kavram ve metotlar kısaca açıklanmıştır. En son ise ilgili dönem, hazırlık süreci ve savaş dönemi ile barış müzakereleri ve antlaşmaları süreci olarak iki başlık altında incelenip değerlendirilmiştir. Nitekim bu süreçte tayin edilen bahse konu devlet elçilerinin karşılaştıkları muameleler ile aldıkları tayinat miktar ve sürelerindeki farklılıkların mukayesesi araştırmanın problematiğini oluşturmaktadır. Mukayese yapılırken ilgili devletlerin askerî gücü, Osmanlı ile dostluk ilişkileri ve dönemsel şartlar gibi üç ana argümanın etkisi esas alınmıştır. Çalışmanın sonucunda; tahsis edilen “tayinat” miktarlarının belli kaideler ile elçilerin rütbe ve maslahatları baz alınarak birbirine emsal şekilde verildiği görülmüştür. Bununla birlikte miktarların, bazı elçiler ve devletler özelinde de bahsi geçen bu üç argüman çerçevesinde farklılaştığı tespit edilmiştir. Ayrıca iki dönemde de hem müttefik hem de savaşılan devletlere “tayinat” ödemeleri yapılırken genellikle yanlışlıkla ya da bilinçli bir şekilde altı ay kuralı aşılmıştır. Bu durumun, herhangi bir argümanla da doğrudan alakalı olmadığı değerlendirilmiştir.