ARCHITECTURAL EVALUATION OF THE KARABAKH KHAN PALACE AND THE SHEKI KHAN PALACE AND THEIR IMPORTANCE IN THE TURKIC WORLD

Yıl 2026, Cilt: 8 Sayı: 16, 187 - 198, 24.01.2026

Elnara Madatova

https://doi.org/10.53718/gttad.1715707

Öz

Azerbaijan, an important part of the Turkic world, attracts attention with its historical and cultural heritage. This heritage is especially enriched with structures belonging to the Khanate period. The Karabakh Khan Palace and the Sheki Khan Palace are among the most valuable examples of Azerbaijani architecture and the Turkic world. These palaces are not only the residences of the rulers, but also important structures reflecting the social, cultural and political life of the period. These palaces, built in the 18th centuries, play an important role in the in-depth understanding of the historical and cultural texture of Azerbaijan. The Karabakh and Sheki Khan palaces reveal the aesthetic understanding and social structure of the period with their architecture, while also providing clues about the economic, political and cultural context of the period. While these palaces attract attention with their unique architectural features and decorations, they also have important similarities and differences in regional and periodic terms. The aim of the study is to emphasize that both palaces functioned not only as administrative centers, but also as a unifying cultural element. The Karabakh and Sheki Khan Palaces, which are structures that carry the traces of the common cultural heritage of the Turkic world, allow us to deeply understand the historical and cultural past of Azerbaijan. The aim of the research is to examine the architectural features, historical contexts and cultural functions of these structures and to reveal their place in the Turkish world. In addition, the importance of preserving the rich artistic heritage of these palaces and passing them on to future generations is emphasized. This study reveals the necessity of preserving and preserving the Karabakh and Sheki Khan Palaces, which have an important place in the cultural and architectural history of both Azerbaijan and the Turkish world.

Anahtar Kelimeler

Karabakh Khan Palace , Sheki Khan Palace , Architecture , Karabakh.

Proje Numarası

1

KARABAĞ HAN SARAYI VE ŞEKİ HAN SARAYI’NIN MİMARİ DEĞERLENDİRMESİ VE TÜRK DÜNYASINDAKİ ÖNEMİ

Öz

Türk dünyasının önemli bir parçası olan Azerbaycan, tarihi ve kültürel mirasıyla dikkat çekmektedir. Bu miras özellikle Hanlıklar dönemine ait yapılarla zenginleşmiştir. Karabağ Han Sarayı ve Şeki Han Sarayı, Azerbaycan mimarisinin ve Türk dünyasının en değerli örneklerindendir. Bu saraylar sadece hükümdarların ikametgahı değil, aynı zamanda dönemin sosyal, kültürel ve siyasal yaşamını yansıtan önemli yapılardır. XVIII. yüzyılda inşa edilen bu saraylar, Azerbaycan’ın tarihi ve kültürel dokusunun derinlemesine anlaşılmasında önemli rol oynuyor. Karabağ ve Şeki Han sarayları, mimarileriyle dönemin estetik anlayışını ve toplumsal yapısını ortaya koyarken aynı zamanda dönemin ekonomik, siyasal ve kültürel bağlamı hakkında da ipuçları sunmaktadır. Bu saraylar, özgün mimari özellikleri ve süslemeleriyle dikkat çekerken, bölgesel ve dönemsel açıdan önemli benzerlikler ve farklılıklar da barındırmaktadır. Çalışmanın amacı her iki sarayın da sadece idari merkezler olarak değil, aynı zamanda birleştirici bir kültürel unsur olarak da işlev gördüğünü vurgulamaktır. Türk dünyasının ortak kültürel mirasının izlerini taşıyan yapılar olan Karabağ ve Şeki Han Sarayları, Azerbaycan’ın tarihi ve kültürel geçmişini derinlemesine anlamamıza imkân sağlıyor. Araştırmanın amacı, söz konusu yapıların mimari özelliklerini, tarihsel bağlamlarını, kültürel işlevlerini inceleyerek Türk dünyasındaki yerlerini ortaya koymaktır. Ayrıca bu sarayların zengin sanat mirasının korunarak gelecek nesillere aktarılmasının önemi vurgulanıyor. Bu çalışma, hem Azerbaycan’ın hem de Türk dünyasının kültürel ve mimari tarihinde önemli bir yere sahip olan Karabağ ve Şeki Han Saraylarının korunması ve yaşatılması gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Karabağ Han Sarayı , Şeki Han Sarayı , Mimari , Karabağ

Etik Beyan

Bu çalışma etik kurul onayı gerektirecek bir içerik barındırmamaktadır.

Destekleyen Kurum

Yok.

Proje Numarası

1

Teşekkür

Teşekkür edilecek kişi ya da kurum bulunmamaktadır.

Kaynakça

• ABBASOV, Arif, ABBASOV, Elçin, HÜSEYNOVA, Elmira, İslam’da Mimari ve İnşaat, C.1, Yayıncılık ve Baskı Merkezi, Bakü 2010.
• ABDULLAYEV, Gasi, XVIII. Yüzyılda Azerbaycan ve Rusya ile İlişkileri, Azerbaycan İlimler Akademisi Yayınevi, Bakü 1965.
• ADIGÜZEL, Mirza, Karabağnameler, C. II, Doğu-Batı Yayınevi, Bakü 1991.
• AĞAOĞLU, Mirmehti, “Üzeyir Bey’in Ev Müzesinde Bulunan Cennet Kapısı Kabartması; Şuşa’ya Doğru- Zaferin Zirvesine Doğru”, [https://apa.az/az/art-news/cennetin-qapisi-uzeyir-beyin-ev-muzeyinden-tapilan-barelyef-foto-657445](https://apa.az/az/art-news/cennetin-qapisi-uzeyir-beyin-ev-muzeyinden-tapilan-barelyef-foto-657445), 18.08.2021, sa. 23:50.
• АHUNDOV, Tufan, “Kafkas Medeniyetinin Kökenlerinde”, Karabağ’ın Fiziki Coğrafyası ve Modern Doğal ve İklim Koşulları, Ed. Anar Rahmanov, C. II, Bakü 2017.
• ALİYEV, İgrar, Azerbaycan Tarihi, C. 7(3), Elm Yayınevi, Bakü 2007.
• ALİZADEH, Ali, SARKİSOV, Aleksey, Azerbaycan’ın Mimari Anıtları, C.1, Azerneşr Yayınevi, Bakü 1956.
• AUGUST, von Haxthausen, Transkafkasya Bölgesi, Karadeniz ile Hazar Denizi Arasında Yaşayan Halkların Aile ve Sosyal Yaşamları ve İlişkileri Üzerine Notlar, C.1, St. Petersburg 1857.
• AVALOV, Elturan, Şuşa’nın Mimari ve Tarihi Görünümünü Koruma Sorunları, C.1, Karaağaç Yayınevi, Bakü 1977.
• Azerbaycan Milli Elmler Akademisi, “Şuşa Han Sarayı, Karabağ'ın Gerçek Sahiplerinin Kim Olduğunu Kanıtlıyor”, AMEA, [https://science.gov.az/az/news/open/20586](https://science.gov.az/az/news/open/20586), 18.04.2022, sa. 15:35.
• Azerbaycan Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı Azerberpa Enstitüsü Arşivi, Envanter No: 3.2.585(1)-7, Karabağ Han Sarayı’na Ait Yapı Tespit Belgesi, Şuşa, 1981.
• “Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti”, Büyük Sovyet Ansiklopedisi, Ed. B. Vvedensky, C. 1, Bakü 1958.
• AZİZSOY, Anar, “Şuşa’nın Mimari Tarihi, Anıtların Gelişim Aşaması ile Karabağ Zaferinden Sonraki Durumun Karşılaştırılmalı Analizi”, C.1, Haber Bülteni, Sosyal ve Beşeri Bilimler Dizisi, Karabük 2022, ss. 2-12.
• BRETANİTSKY, Leonid, HUSEYNOV, Mikayil, SALAMZADEH, Abdulvahap, “Şeki Han Sarayı”, “Azerbaycan Mimarisi”, Azerbaycan SSC Bilimler Akademisi Yayınevi, Bakü 1952, ss. 300-351.
• BRETANİTSKY, Leonid, Weimarn Boris, Azerbaycan Sanatı IV-XVIII. Yüzyıllar, C. I, Sanat Yayınevi, Moskova 1976.
• DADAŞEV, Sadik, USEYNOV, Mikayil, Azerbaycan Mimarisi III-XIX yüzyıllar, SSCB Mimarlık Akademisi Yayınevi, Bakü 1948, ss. 380-389.
• EFENDİ, Rasim, Azerbaycan Sanatı, Şerg-Gerb Yayınevi, Bakü 2007.
• EFENDİ, Rasim, Azerbaycan’ın Dekoratif ve Uygulamalı Sanatları XII-XX yüzyıllar, C.1, Azerneşr Yayınevi, Bakü 1972.
• HACIYEVA, Sabina, “Şeki Şehri’nin Saray Binaları”, Azerbaycan Mimarlık ve İnşaat Mühendisliği Üniversitesi, Bakü 2012, ss. 1-10.
• HAZANİ, Mir Mehti, “Karabağnameler”, Kitabi- Tarihi Karabağ, haz. A. Ferzeliyev, C. II, Doğu-Batı Yayınevi, Bakü 2006.
• KANBAROVA, Gülnara, Bulat Serap, “Şeki Hanlar Sarayı’nın Şebeke Bezekleri”, Nahçıvan Devlet Üniversitesi, Bakü 2024, ss. 1-5.
• KAZİYEV, Mikayıl, Gorod Şuşa, Dvorec Karabahskih Hanov, Azerbaycan SSR Bilimler Akademisi Yayınevi, Bakü 1960.
• MADATOVA, Elnara, Karabağ Hanlığı’nın Mimari Tarihi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Doktora Tezi), İstanbul 2024.
• MAMEDOVA, Gulnara, HACIYEVA, Sabina, Şeki’nin Mimari Anıtları, Chashioglu Yayınevi, Bakü 2003.
• MEMMEDZADE, Kamil Memmedoviç, Azerbaycan İnşaat Sanatı, Antik Çağlardan XIX. yüzyıla Kadar, C.1, Elm Yayınevi, Bakü 1983.
• MİKLASHEVSKAYA, Natalya, XVIII.-XIX. Yüzyıllarda Azerbaycan Duvar Resimleri, C. IV, Azerbaycan Sanat Yayınevi, Bakü 1954.
• NİKİTİN, Konstantin, “Şuşa”, Kafkas, № 25, Tiflis 1871.
• “Nukha”, Brockhaus ve Efron Ansiklopedik Sözlüğü, C. 86 (4), St. Petersburg 1890, ss. 27-35.
• ÖZBEY, Veysel, “Kurtuluş Sonrası Şuşa Tarihî ve Mimarî Koruma Alanı Kültürel Mirasının Korunmasına Yönelik İlk Çalışmalar”, Orta Doğu ve Orta Asya-Kafkaslar Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, C. 1(1), İstanbul 2021, ss. 2-10.