FROM KUMIS TO RICE WINE: THE CHANGING BEVERAGE CULTURE OF THE MONGOL KHANS
Öz
ABSTRACT
In Mongol society, beverages were regarded not merely as elements fulfilling basic nutritional needs, but as central components of cultural identity, social status, and diplomatic relations. This culture evolved from a Pre-Imperial structure centered on kumis (airak), the staple drink of the nomadic lifestyle, into a complex and diversified system during the Imperial period, shaped by global trade networks and intercultural interactions. In the Pre-Imperial era, kumis, a fermented drink made from mare’s milk, was highly valued for its adaptability to nomadic living conditions, nutritional richness, and ceremonial significance. The production and consumption practices of kumis, particularly the refined “black kumis,” functioned as indicators of social hierarchy and economic power. In addition, other fermented dairy products, such as ayran (aira) and dried yogurt (grut), played a significant role in daily fluid intake. With the expansion of the Mongol Empire in the 13th century, the beverage repertoire became considerably enriched through trade and cultural contacts with various regions of Asia. Alcoholic and non-alcoholic beverages such as rice wine, mead, and a variety of sherbets were incorporated into the imperial domain. Particularly, milk-based tea (suutei tsai), popularized under the influence of Chinese and Tibetan cultures, became an indispensable component of Mongol life, valued both for its nutritional properties and its role in social rituals. Sherbets prepared with ingredients such as pomegranate, lemon, rosewater, and licorice were used in court life not only as a culinary delicacy but also for medical and pharmacological purposes.The aim of this study is to examine the historical development and social functions of Mongol beverage culture from a multi-layered perspective. Its significance lies in highlighting the pivotal role of beverages in understanding Mongol identity, social structure, and networks of cultural interaction. In this context, the study seeks to explain, through an interdisciplinary approach, the cultural transformation that spans from traditional nomadic beverage practices to the sophisticated ceremonial rituals of a global imperial court.
Anahtar Kelimeler
KIMIZ’DAN PİRİNÇ ŞARABINA: MOĞOL HANLARININ DEĞİŞEN İÇECEK KÜLTÜRÜ
Öz
Moğol toplumunda içecekler, yalnızca temel beslenme gereksinimlerini karşılayan unsurlar olmaktan öte, kültürel kimliğin, toplumsal statünün ve diplomatik ilişkilerin merkezî bir bileşeni olarak kabul edilmiştir. Bu kültür, İmparatorluk öncesi dönemde konar göçer yaşam biçiminin temel içeceği olan kımız (airak) merkezli yapısından, İmparatorluk döneminde küresel ticaret ağları ve kültürel etkileşimlerin etkisiyle çeşitlenen karmaşık bir yapıya dönüşmüştür. İmparatorluk öncesi dönemde kısrak sütünden fermente edilerek elde edilen kımız, konar göçer yaşam koşullarına uyum sağlaması, yüksek besin değeri ve törensel işlevleriyle öne çıkmıştır. Kımızın üretim ve tüketim pratikleri özellikle “kara kımız” örneğinde olduğu gibi toplumsal hiyerarşiyi ve ekonomik gücü yansıtan bir prestij göstergesi olarak işlev görmüştür. Bunun yanında ayran (aira) ve kurutulmuş yoğurt formundaki grut gibi fermente süt ürünleri, günlük sıvı tüketiminde önemli bir yer tutmuştur. 13. yüzyılda Moğol İmparatorluğu’nun genişlemesiyle birlikte, Asya’nın farklı bölgeleriyle kurulan ticari ve kültürel temaslar sonucu içecek repertuarı önemli ölçüde zenginleşmiştir. Pirinç şarabı, bal şarabı ve çeşitli şerbetler gibi hem alkollü hem de alkolsüz içecekler imparatorluk coğrafyasına dâhil olmuştur. Bu dönemde özellikle Çin ve Tibet kültürlerinin etkisiyle yaygınlaşan sütlü çay (suutei tsai), hem besleyici özelliği hem de toplumsal ritüellerdeki işleviyle Moğol yaşamının vazgeçilmez unsurlarından biri hâline gelmiştir. Nar, limon, gül suyu ve meyan kökü gibi bileşenlerle hazırlanan şerbetler ise saray yaşamında sadece lezzet unsuru olarak değil, aynı zamanda tıbbi ve farmakolojik amaçlarla da kullanılmıştır. Bu çalışmanın amacı, Moğol içecek kültürünün tarihsel gelişimini ve toplumsal işlevlerini çok katmanlı bir perspektiften incelemektir. Araştırmanın önemi, içeceklerin Moğol kimliğinin, sosyal yapısının ve kültürel etkileşim ağlarının anlaşılmasında belirleyici bir rol oynamasında yatmaktadır. Bu bağlamda çalışma, geleneksel konar göçer içecek pratiklerinden küresel bir imparatorluk sarayının sofistike ritüellerine uzanan kültürel dönüşüm zincirini disiplinler arası bir yaklaşımla açıklamayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
