ZEYL-İ BİBLİYOGRAFYA: TÜRKİYE’DE SAFEVİ TARİHİ ÇALIŞMALARI (2018-2025)

Türk tarihinin özgün teşekküllerinden biri olan Safevi Devleti, yalnızca siyasi yapılanmalarıyla değil, aynı zamanda sahip oldukları zengin kültürel birikim ve dini mirasla da dikkat çekmektedir. Safevilerin bu çok katmanlı yapısı, başta Türkoloji araştırmaları olmak üzere birçok saha açısından önemli ve derinlikli bir inceleme alanı sunmaktadır. Safeviler, başta İran olmak üzere geniş bir coğrafyada siyasi, kültürel ve mezhepsel etkiler bırakmış olup bu etkiler, farklı disiplinlerde yapılacak çalışmalara kaynaklık edebilecek niteliktedir. Bu nedenle tarih, edebiyat, sanat tarihi ve ilahiyat gibi çeşitli alanlarda araştırmacılar tarafından sıkça ele alınan bir konu haline gelmiştir. Özellikle son yıllarda Türkiye’de Safeviler üzerine yapılan akademik çalışmaların sayısında dikkat çekici bir artış gözlemlenmektedir. Bu çalışmada, 2018–2025 yılları arasında Türkiye’de Safevi Devleti üzerine yapılan bilimsel araştırmaların mevcut durumu ortaya konmuş ve değerlendirilmiştir. Bu makale, yalnızca mevcut literatürü tespit etmekle kalmayıp, aynı zamanda araştırmacılara karşılaştırmalı analizler için sağlam ve kapsamlı bir zemin sunarak gelecekteki akademik çalışmalara yön verme potansiyeli de taşımaktadır. Böylece konuyla yeni ilgilenen araştırmacılar için de işlevsel bir başlangıç noktası oluşturulmaktadır. Bu kapsamda; kitaplar, yüksek lisans, doktora ve sanatta yeterlik tezleri ile makalelerin künyelerine yer verilmiştir. Ayrıca yıllara göre artış eğilimi, kurumsal dağılım ve konu çeşitliliği gibi çalışmalara ilişkin sayısal veriler grafik ve tablolarla gösterilerek bütüncül bir değerlendirme imkânı sağlanmıştır. Böylece, Safevi çalışmalarının Türkiye’deki gelişim dinamikleri izlenebilmekte ve alanda çalışan araştırmacıların kendi çalışmalarını konumlandırmaları kolaylaşmaktadır.

The Safavid State, one of the distinctive formations in Turkish history, has drawn attention not only through its political structures but also through its rich cultural heritage and religious tradition. This multilayered character of the Safavids offers a significant and in-depth field of inquiry, particularly for Turkology studies as well as for many other disciplines. The Safavids exerted political, cultural, and sectarian influence over a wide geography, primarily in Iran, and these influences constitute a substantial foundation for scholarly research across various fields. For this reason, they have become a frequently examined subject among researchers in disciplines such as history, literature, art history, and theology. In recent years, there has been a noticeable increase in the number of academic studies on the Safavids in Türkiye. This study sets out and evaluates the current state of scholarly research on the Safavid State in Türkiye between 2018 and 2025. The article not only identifies the existing literature but also provides a solid and comprehensive basis for comparative analyses, thereby holding the potential to guide future academic work. In this way, it also offers a useful starting point for researchers newly engaging with the topic. Within this scope, bibliographic information on books, master’s theses, doctoral dissertations, proficiency-in-art theses, and articles has been included. Furthermore, numerical data on trends such as annual growth, institutional distribution, and thematic diversity have been presented through graphs and tables, enabling a holistic assessment. Thus, the developmental dynamics of Safavid studies in Türkiye can be traced, making it easier for scholars working in the field to situate their own research.