BEYOND MADNESS: A RE-EVALUATION OF THE STRATEGIC RATIONALE BEHIND THE BYZANTINE–SASANIAN WAR OF 572

Bizans tarihinde İmparator II. Ioustinos’un (565-578) hükümdarlığı, genellikle selefi I. Ioustinianos’un gölgesinde kalmış ve 572 yılında Sâsânilere karşı başlattığı savaş nedeniyle geleneksel tarih yazımında rasyonellikten uzak, kibirli bir dönem olarak nitelendirilmiştir. Ancak bu çalışma, II. Ioustinos’un savaş kararının ardındaki jeopolitik rasyonaliteyi ve stratejik planlamayı yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Mevcut literatürün aksine, imparatorun savaş ilanının salt bir kişisel hırs ürünü olmadığı; Sâsânilerin doğu sınırında yükselen Göktürk Kağanlığı ile kurulan diplomatik ittifak ve Kafkasya’daki Ermeni isyanları gibi Bizans lehine gelişen uluslararası konjonktüre dayandığı ileri sürülmektedir. Çalışma, Ioustinos’un "iki cepheli baskı" stratejisinin teorik olarak tutarlı bir askeri plan olduğunu, ancak bu stratejinin uygulama safhasında lojistik aksaklıklar ve komuta kademesindeki uyumsuzluklar nedeniyle sekteye uğradığını göstermektedir. Araştırmanın en özgün bulgularından biri, imparatorun literatürde sıklıkla Dara’nın düşüşüne (573) bağlanan zihinsel çöküşünün, aslında savaşın daha erken evrelerinde başladığına dair verilerdir. Birincil Grek, Süryani ve Doğu kaynaklarının karşılaştırmalı analizi, imparatorun mental sağlığındaki bozulmanın stratejik karar alma mekanizmalarını savaşın kritik anlarında felç ettiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışma, 572-574 felaketini bir strateji hatasından ziyade, merkeziyetçi yönetim yapısının imparatorun bireysel mental sağlığına olan aşırı bağımlılığının bir sonucu olarak tanımlamaktadır. Böylece II. Ioustinos’un mirası, irrasyonel bir hükümdarın başarısızlığı olarak değil; rasyonel bir stratejinin, yönetici kapasitesindeki öngörülemeyen erozyonla trajik bir şekilde çöküşü olarak yeniden konumlandırılmaktadır.

The reign of Emperor Justin II (565–578) is commonly overshadowed by that of Justinian I and is frequently portrayed in traditional historiography as an irrational and hubristic interlude, largely because of the war launched against the Sasanian Empire in 572. This article reconsiders that judgement by reassessing the strategic rationale behind Justin II’s decision and the factors that shaped the war’s trajectory. It argues that the outbreak of conflict cannot be reduced to personal ambition or diplomatic incompetence alone but must be situated within a geopolitical conjuncture that appeared to favour Byzantium: the unexpected diplomatic alignment with the Göktürk Khaganate on the Sasanian’ eastern frontier and the Armenian uprisings in the Caucasus, prompted by religious and administrative pressures under Sasanian rule. Within this context, Justin II pursued an ambitious “two-front pressure” strategy aimed at exploiting perceived Sasanian vulnerabilities. The study further suggests that early setbacks stemmed less from an inherently flawed grand strategy than from operational fragilities, including logistical deficiencies and discord within the Byzantine command structure. A key contribution concerns the emperor’s mental deterioration. Rather than treating the fall of Dara in 573 as the sole trigger of a sudden breakdown, the comparative reading of Greek, Syriac, and Oriental sources indicates that signs of instability emerged earlier and progressively impaired decision-making at critical moments of the campaign. The article therefore interprets the disaster of 572–574 not simply as a strategic miscalculation, but as the collapse of a high-risk yet coherent policy under the strain of a centralised system excessively dependent on the ruler’s cognitive capacity.