TÜRKİYE’DE YEREL TARİH TEZLERİNİN ÇEYREK ASIRLIK BİRİKİMİ (2000-2025)

Local history, as a field that reflects the memory and identity of place, has developed significantly in the twenty-first century. To better understand its expanding scope in Türkiye, this study sought to provide a systematic account of the general trends and bibliographic characteristics of local history theses produced in Türkiye between 2000 and 2025. The dataset was compiled through a search of the National Thesis Center of the Council of Higher Education using the term “local history”. As a result of the review, a total of 331 theses were analyzed, including 295 master’s theses and 36 doctoral dissertations. The findings indicate that studies on local history increased markedly, particularly after 2017, and that the theses were conducted largely within Institutes of Social Sciences, especially in Departments of History. In addition, a significant proportion of the theses focused on the Ottoman period, sharia court records, transcription, and urban history. By contrast, studies on oral history, visual and physical sources, local memory, cultural heritage, and interdisciplinary approaches remained relatively limited. The study also evaluated the distribution of postgraduate theses by university, institute, department, period, city, and subject area. These distributions are important for revealing both the field’s institutional centers and its research gaps. The results show that local history research in Türkiye has grown quantitatively; however, it needs to be strengthened in methodological clarity, source diversity, doctoral-level depth, and interdisciplinary collaboration. In this regard, the study offers a framework to guide future research by providing a clearer overview of the existing body of scholarship in the field.

Bir yerin hafızasını ve kimliğini yansıtan yerel tarih, 21. yüzyılda önemli bir gelişim kaydetmiştir. Türkiye’de gittikçe genişleyen yapısını anlamak için bu çalışma, 2000-2025 yılları arasında Türkiye’de hazırlanan yerel tarih tezlerinin genel eğilimlerini ve bibliyografik özelliklerini sistematik bir şekilde ortaya koymayı amaçlamıştır. Doküman analizi yöntemiyle yapılan araştırmanın veri kaynaklarına “yerel tarih” anahtar kelimesiyle YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde yapılan tarama neticesinde ulaşılmıştır. İnceleme sonucunda 295’i yüksek lisans, 36’sı doktora olmak üzere toplam 331 tez analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, yerel tarih çalışmalarının özellikle 2017 sonrasında belirgin biçimde arttığını, tezlerin büyük ölçüde Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde, özellikle Tarih Anabilim Dalı’nda yürütüldüğünü göstermektedir. Ayrıca tezlerin önemli bir kısmı Osmanlı dönemi, şer‘iyye sicilleri, transkripsiyon ve kent tarihi konularında yoğunlaşmaktadır. Buna karşılık sözlü tarih, görsel-fiziki kaynaklar, yerel bellek, kültürel miras ve disiplinlerarası yaklaşımlar açısından görece sınırlı kalmıştır. Çalışmada ayrıca tezlerin üniversitelere, enstitülere, anabilim dallarına, dönemlere, şehirlere ve konu alanlarına göre dağılımı değerlendirilmiştir. Bu dağılımlar, alanın hem kurumsal merkezlerini hem de ihmal edilen araştırma boşluklarını göstermesi açısından önemlidir. Sonuçlar, Türkiye’de yerel tarih araştırmalarının niceliksel olarak geliştiğini; ancak metodolojik açıklık, kaynak çeşitliliği, doktora düzeyinde derinleşme ve disiplinlerarası iş birliği açısından güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma, alandaki birikimi görünür kılarak gelecek araştırmalara yol gösterecek bir çerçeve sunmaktadır.