İSLAM KAYNAKLARINDA TÜRK İMGESİ VE ONUN DEĞİŞİMİ
Öz
İmge bir kimsenin veya nesnenin zihindeki tasavvuru demektir. Başka bir tanımla imge bir şeyin ne olduğundan çok onun ne olarak düşünüldüğüdür. Bir millet için imge oluşturmaksa tanımdaki kadar basit değildir. Çünkü imge oluştuğu dönemin neredeyse bütün şartlarından etkilenir. İslam dünyasında zihinlerdeki Türk algısı da Türklerle kurulan olumlu veya olumsuz ilişkilere göre şekillenmiş ve zaman içerisinde değişiklik göstermiştir. Aslında İslam dünyasındaki, Türk imgesi doğal yoldan oluşmamıştır. Başlangıçta Türkler için olumsuz bir imge oluşturulmuş, onlar; zalim, kaba, medeniyetten yoksun vahşi bir topluluk olarak gösterilmiş, dahası onlar insanlığın başına bela bir millet olarak da tanımlanmışlardır. Bu yüzden onlara karşı bir düşmanlık fikri geliştirilmiştir. Türklerin İslamiyet’e girmesiyle beraber düşmanlık fikri ortadan kalkmış ve Türk imgesi de değişmiştir. Bu süreçten sonra Türklerin meziyetlerinden faydalanmak istemişler ve bu doğrultuda çabalara girişmişlerdir. Bu çalışmada “Türk İmgesinin” İslam âleminde zihinlerdeki seyahatinin peşine düşüldü, bu konuyu anlamak ve açıklamak için çalışıldı. Konuya Türk ve Arap tanışıklığından bahsedilerek başlandı. Daha sonra da “Türkler, İslam dünyası penceresinden nasıl görünüyor?” sorusunun cevabı arandı. Sonuç olarak; İslam dünyasında Türkler için oluşturulmuş olumlu ve olumsuz iki ayrı imgeden bahsedilebilir. Türk imgesinin bu şekilde değişiklik göstermesi, Türklerin İslamiyeti kabul etmelerine bağlı olarak gerçekleşmiştir. İmgenin dönemlere göre değişiklik göstermesi de onun gerçeği yansıtmadığını göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AHVAL-İ KIYAMET, Haz. Osman Yıldız, Şule Yayınları, İstanbul 2012.
- ARSEL, İlhan, Arap Milliyetçiliği ve Türkler, İnkılap kitabevi, İstanbul (tarih yok)
- BARTHOLD, V. V., Moğol İstilasına Kadar Türkistan, Haz: Hakkı Dursun Yıldız, TTK Yayınları, Ankara 1990.
- BACQUE-GRAMMONT, Jean-Louis “Kalmıklardan Yuc ve Mecuc’a Evliya Çelebi’de Öteki ve Ötekileşmenin Ötesi” Doğumunun 400. Yılında Evliya Çelebi ve Seyahatnamesi Toplantısı Bildirileri, TDK Yayınları, İstanbul 2011, s. 47-50.
- BECKWİTH, Christopher, İpek Yolu İmparatorlukları, çev. Kürşat Yıldırım, ODTÜ Yayıncılık, Ankara 2011.
- BELÂZURİ, Ahmet b. Yahyâ Fütûhu’l-Büldân, çev.Mustafa Fayda, Siyer Yayınları, İstanbul 2013.
- CAHIZ, Hilâfet Ordusunun Menkıbeleri ve Türkler’ in Faziletleri, çev. Ramazan Şeşen, TKAE Yayınları, Ankara 1988.
- ÇAKAN, Varis, Orta Asya Türk Tarihinin Kaynakları, Binyıl Yayınevi, Ankara 2009.
- DOĞRUL, Ömer Rıza, Tanrı Buyruğu C. II, Ahmet Halit Yaşaroğlu Kitapçılık, İstanbul 1955.
- DUNLOP, M. D., The History Of Jewish Khazars, Univercity of Priceton Üniversitesi Press, New Jersey 1954.