TÜRK DEVLETLERİNE-BEYLİKLERİNE AİT UNİK-NADİR SİKKE ÖRNEKLERİ VE NUMİZMATİK BİLİMİ AÇISINDAN ÖNEMLERİ

Nümizmatik bilimi açısından nadirlik derecesi göz önünde tutularak, çeşitli devletlere ve beyliklere ait olan sikke örnekleri incelenmiştir. İncelenen örneklerin yazı dilleri çözülerek, araştırmacıların ve geniş okuyucu kitlelerinin faydalanması için detayları açıklanmıştır. Bugüne kadar hiç görülmemiş olan unik örnekler ele alınarak, detayları paylaşılıp bulundukları dönem açısından önemleri vurgulanmıştır. Sadece içerik olarak değil aynı zamanda sanatsal açıdan sikkeleri, dönemindeki diğer sikkelerden ayıran noktalar dile getirilerek her sikkenin spesifik noktaları izah edilmiştir. Bu arada Türklerin konargöçer yaşam biçiminden yarıyerleşik ve yerleşik hayata geçiş süreci içinde iktisadi farklılıkları öğrenme seyrine işaret edilmiştir. Zamanla yerleşik hayat içinde mübadale usulünü terkederek para kullanmaya başlayan Türklerin kurdukları devletlerin kullandıkları sikke örnekleri verilerek, paraların gelişim seyri gösterilmeye çalışılmıştır. Ekonomik hareketlilik açısından değerli olan sikkenin aslında bir sosyal gösterge aracı olarakta kullanılabileceği, dini nitelikteki metinler sikkenin üzerine yüklenerek mezhebi farklılıklar oluşturabilecek özellikler taşıdığı, üzerinde yer alan damga, işaret, süsleme ve yazı hatlarıyla da kültürel kimlik aracı olduğu izah edilmiştir. Selçuklu sikkelerinin üzerlerinde kullanılan hat, özel işaret ve ifadeler ayrı bir araştırma alanıdır. Özel bir yazı hattı kullanılarak adeta şifreleme yöntemi uygulanırcasına her yıl ve dönem için farklı stiller tercih edilmiştir. Bir şehrin yazımının on, on iki farklı şekli kullanılmıştır. Bu özel yazım türlerini öğrenmeden yazıların çözülmesi ve anlaşılabilmesi imkansızdır. Genel Türk Tarihi açısından büyük önem taşıyan ama üzerinde çalışılmayan Türk Nümizmatiği alanının ne türden önem ve detaya sahip olduğu vurgulanarak, mevcut araştırma sunulmaya çalışılmıştır.