MHP’NİN TÜRK KİMLİĞİ VE TÜRK MİLLİYETÇİLİĞİ ANLAYIŞI VE TÜRK DÜNYASI’NA BAKIŞI

Özet Tanzimat ile başlayan Türk modernleşme sürecinde Osmanlı Devleti’nin yıkılışının önüne geçmek amacıyla İslamcılık, Osmanlıcılık ve Türkçülük politikası uygulanmıştır. Devletin hızla toprak kaybetmeye başlaması Müslüman nüfusun milliyetçilik hareketlerinden etkilenmesi bütün vatandaşların Osmanlı kimliği altında birleşmesi fikrini ortaya çıkarmıştır. Balkan Savaşları ile artan kayıplar Türkçülük hareketinin gelişmesini sağlamıştır. Türkçülük fikri, Türk Ocakları etrafında toplanan aydınlar tarafından savunulmuş ve ortak kültüre ve etnik kökene dayalı milliyetçilik olmak üzere iki görüşe ayrılmıştır. Ziya Gökalp’in savunduğu ortak kültür, dil ve ortak gayeye dayalı Türk kimliği, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun da temel felsefesini oluşturmuştur. Türkçülük hareketi 1944 Türkçülük Davası sonrasında önemli bir ayrıma gitmiş Alparslan Türkeş’in CKMP (Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi)’ye katılmasıyla milliyetçilik tanımı Hüseyin Nihal Atsız’ın Türkçülük tanımından ayrılmıştır. CKMP ve MHP (Milliyetçi Hareket Partisi), Ziya Gökalp’in kültür, dil ve ortak ülküye dayalı bir kimlik ve milliyetçilik tanımını parti programı ve felsefesinin temeli yapmıştır. Bu bağlamda önce güçlü Türkiye hedefinden hareket eden MHP, Turancılık hareketinin romantik yaklaşımının aksine Türk Dünyası Meselelerine Türkiye merkezli bakmış ve sorunların önce diplomasi yoluyla çözülmesi yönünde yaklaşmıştır. Bu politikalar 1989 yılına kadar Kıbrıs meselesi sonrasında ise bununla birlikte Orta Asya’da bağımsızlık kazanan Türk devletlerinin sorunları üzerine yoğunlaşmıştır. Bu makalede Türk milliyetçiliğinin siyasi temsilcisi olan MHP’nin Türk kimliği ve Türk milliyetçiliği anlayışı üzerinden Türk Dünyası meselelerine bakışı; parti programı, seçim beyannameleri ve meclis konuşmaları üzerinden incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: MHP, Alparslan Türkeş, Türk, Türkistan, Milliyetçilik, Orta Asya MHP’s Understanding of Turkish Identity and Turkish Nationalism, and its View on the Turkic World ABSTRACT In the process of Turkish modernization, which started with the Tanzimat Edict, policies of Islamism, Ottomanism and Turkism were followed to prevent the disintegration of the Ottoman Empire. As the state rapidly started to lose vast territories, nationalist movements started to spread among the Muslim populations and the idea of uniting all citizens under an Ottoman identity emerged. The losses triggered by the Balkan Wars accelerated the development of Turkism, the idea of which was advocated by intellectuals who came together in the Turkish Hearths. The movement was soon to split into two factions, one of which supported nationalism based on a common culture, and the other on ethnic background. Ziya Gökalp’s idea of a Turkish identity based on a common culture and language and shared ideals later became the founding philosophy of the Republic of Turkey. The Turkism movement experienced a significant split following the Turkism Trial of 1944, with AlparslanTürkeş’s brand of nationalism distancing itself from Hüseyin Nihal Atsız’s nationalism after Türkeş joined the CKMP (Republican Peasant Nation Party). The basic philosophy behind the CKMP and the MHP (Nationalist Movement Party), as reflected in the party programs, followed Ziya Gökalp’s definition of identity and nationalism, which was based on culture, language and common ideals. The MHP thus sought first to strengthen Turkey, and in contrast to the romanticism of the Turanist movement, viewed the issues of the Turkic world from the perspective of Turkey, prioritizing the use of diplomacy to resolve problems. These policies focused on the Cyprus question until 1989, and then also turned to the problems of the Turkic states in Central Asia that started to gain their independence from that date onward. This article focuses on the party program and election manifestoes of the MHP, as the political representative of Turkish nationalism, and on the parliamentary speeches made by party members, aiming to understand the party’s approach to Turkish identity, Turkish nationalism and the issues of the Turkic world.