Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

Şehrimiz... Ders Kitaplarındaki Şahsiyetlerin Biyografileri Üzerine Bir İnceleme

Yıl 2025, Cilt: 2 Sayı: 2, 16 - 36, 29.12.2025

Öz

Şehrimiz… dersi, öğrencilerin yaşadıkları şehirleri yakından tanımaları düşüncesiyle; şehir, kültür ve medeniyet ilişkisi
çerçevesinde oluşturulmuştur. Dersin amaçlarından biri, öğrencilere yaşadıkları şehirlerde yetişen tarih, sanat,
edebiyat, müzik, spor ve bilim insanlarını tanıtmaktır. Bu doğrultuda, çalışmanın amacı Şehrimiz… ders kitaplarında
yer alan şahsiyetlerin biyografilerini incelemektir. Çalışmada doküman analizi yöntemi kullanılarak, Şehrimiz… ders
kitapları ayrıntılı bir şekilde analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, ders kitaplarındaki erkek şahsiyetlerin
biyografilerinin, kadın şahsiyetlerin biyografilerine kıyasla daha fazla yer aldığını göstermiştir. Örneğin, Şehrimiz
İzmir ders kitabında yirmi yedi erkek şahsiyetin biyografisi yer alırken, yalnızca beş kadın şahsiyetin biyografisine yer
verilmiştir. Benzer şekilde, Şehrimiz Ankara ders kitabında on iki erkek şahsiyetin ve üç kadın şahsiyetin biyografisi;
Şehrimiz Erzurum ders kitabında yine on iki erkek şahsiyetin ve yalnızca bir kadın şahsiyetin biyografisi vardır.
Şehrimiz Trabzon ders kitabında da kırk sekiz erkek şahsiyetin biyografisi ve buna karşın yalnızca bir kadın şahsiyetin
biyografisi bulunmaktadır. Ayrıca Şehrimiz İstanbul, Şehrimiz Antalya ve Şehrimiz Gaziantep ders kitaplarındaki
biyografilerin tamamı erkek şahsiyetlere aittir. Şehrimiz… ders kitaplarındaki erkek şahsiyetlerin sayıca fazla
tanıtılması, erkek rol modellerin öne çıktığını göstermektedir. Bununla birlikte, Şehrimiz… ders kitaplarındaki bazı
kadın ve erkek şahsiyetlerin biyografilerinin oldukça kısa tutulduğu ve bazı biyografilerde görsellere yer verilmediği
tespit edilmiştir. Örneğin, Şehrimiz Çanakkale ders kitabındaki şahsiyetlerin hiçbirine ait görsel yer almamaktadır.
Sonuç olarak, Şehrimiz… ders kitaplarında erkek şahsiyetlerin biyografilerinin ağırlıkta olduğu ve bazı biyografilerin
yeterince bilgi içermediği söylenebilir. Bu çalışma ile Şehrimiz… ders kitaplarındaki kadın şahsiyetlerin biyografilerinin
artırılması ve kadın-erkek şahsiyetlerin tanıtımının daha özenli biçimde yapılması önerilmektedir.

Kaynakça

  • Ağaoğlu, A. (1985). Göç temizliği. Remzi Kitabevi.
  • Akay Şahin, M. ve Açıkalın, M. (2023). Türkiye’deki ortaöğretim tarih ve sosyal bilimler ders kitaplarında kadın şahsiyetler. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 6(1), 92-122. https://doi.org/10.33708/ktc.1250084
  • Akay Şahin, M. ve Açıkalın, M. (2024). Sosyal bilgiler ders kitaplarındaki biyografilerin incelenmesi: Kadın şahsiyetler biyografilerde nasıl tanıtılıyor? KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, 10(1), 241-282. https://doi.org/10.21798/kadem.2024.152
  • Akçura, G. (1993). Bedia Muvahhit: Bir Cumhuriyet sanatçısı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür İşleri Daire Başkanlığı.
  • Akoğlu, A. (1997, Kasım). Astrofizikte öncü bir bilim kadını: Dilhan Eryurt. Bilim ve Teknik E-Dergisi, 360, 74-80. https://services.tubitak.gov.tr/edergi/yazi.pdf?dergiKodu=4&cilt=30&sayi=360&sayfa=74&yaziid=10221
  • Altay, S. (2021, 18 Mayıs). Ayşe Şekibe Şekib İnsel (1886-1970). Atatürk Ansiklopedisi. https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/894/Ay%C5%9Fe-%C5%9Eekibe-%C5%9Eekib-%C4%B0nsel-(1886-1970)
  • Arda, B. (2002). 30’lular kuşağının önemli bir temsilcisi Dr. Mediha Eldem. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası, 55(2), 109-114. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/39006
  • Armağan, S. (2021, 27 Temmuz). Huriye Öniz Baha (1887-1950). Atatürk Ansiklopedisi. https://yeni.ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/779/Huriye-%C3%96niz-Baha-(1887-1950)
  • Arslantürk, G. (2017). Bilime ve eğitime adanmış bir kariyer: Çiğdem Kağıtçıbaşı. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, (7), 9-18. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/328348
  • Atılgan, G. (2019). Behice Boran: Öğretim üyesi, siyasetçi, kuramcı (3. Basım). Altın Kitaplar Yayınevi.
  • Avşar, M. (2025). Kültürel miras olarak Tokat’ta bakırcılık ve gelenekte bir kadın usta: Halime Küçük. Dil ve Edebiyat Araştırmaları, (31), 411-434. https://doi.org/10.30767/diledeara.1610022
  • Ayan, G. (1989). Mihri Hatun ve şiirleri. Erdem, 5(13), 23-32. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/692920
  • Aydın, M. (2014). Türkiye’nin ilk kadın milletvekillerinden Samsun Milletvekili Meliha Ulaş. History Studies – International Journal of History, 6(1), 15-25. https://www.historystudies.net/dergi/tar201512a8db9.pdf
  • Baradan, Ü. (1992). Sanat ilân-ı aşk’tır: Seyahat ve diğer anıları. Tükelmat A.Ş.
  • Baysal, H. B. (2002). Oğuz Atay’ın hayatı-eserleri-sanatı [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Dumlupınar Üniversitesi.
  • Bektaş, A. E. (2019). Sosyal bilgiler ders kitaplarında kullanılan biyografilerin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
  • Bildirici Büyükkarakaya, L. (2022, 7 Mart). BM Kadın Birimi iyi niyet elçisi Demet Evgar: Kadınların hikayesini daha fazla kadınla buluşturabilmek istiyorum. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/yasam/bm-kadin-birimi-iyi-niyet-elcisi-demet-evgar-kadinlarin-hikayesini-daha-fazla-kadinla-bulusturabilmek-istiyorum/2526497
  • Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. http://dx.doi.org/10.3316/QRJ0902027
  • Ceylan, D., Gözeten, E., Çetin, Y., Oflu, A., Doğan, A. ve Şahin, E. (2023). Öğretim yöntemi olarak biyografilerin sosyal bilgiler 4-6. sınıf ders kitaplarında kullanım durumunun değerlendirilmesi. International Social Sciences Studies Journal, 9(118), 9712-9722. https://sssjournal.com/files/sssjournal/2fd53441-573d-4997-a34b-0c380348fd13.pdf
  • Cumhuriyet (2022, 1 Şubat). Google’dan Sabire Aydemir için anlamlı doodle: ‘Türkiye’nin ilk kadın veteriner hekimi’. Cumhuriyet Gazetesi. https://www.cumhuriyet.com.tr/yasam/googledan-sabire-aydemir-icin-anlamli-doodle-turkiyenin-ilk-kadin-veteriner-hekimi-1904317
  • Çakır, Ş. (2023). TBMM’nin ilk kadın milletvekillerinden Mebrure Gönenç’in siyasal ve toplumsal hayatı (1900-1981) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
  • Çalışkan, V. ve Özey, E. (2016). Darülfünun’dan mezun ilk kadın coğrafyacı: Şükûfe Nihal (1897-1973). Türk Coğrafya Dergisi, 67, 61-66.
  • Çanak, E. (2016). TBMM’deki ilk kadın milletvekillerinden Esma Nayman ve meclisteki faaliyetleri. Asia Minor Studies, 4(7), 26-41. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/213245
  • Çay Bozdemir, B., Yalçınkaya, Y., Olcaytu, V., Kalaycı, M., Altunkanat, S. ve Çetin, Y. (2023). Examining the use of the Turkish language teaching methods, in 5th and 6th grade textbooks. International Social Sciences Studies Journal, 9(117), 9048-9057. https://sssjournal.com/files/sssjournal/e95fa86e-dcc8-44e8-b5e6-2f86a1b2d30e.pdf
  • Çerezci, S. (2018). Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın bakanı Prof. Dr. Peyman Türkan Akyol’un siyasi hayatı. Belgi Dergisi, 2(16), 820-844. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/514440
  • Çetin, M. (2012). Biyografi kitabı. Biyografi Net İletişim ve Yayıncılık.
  • Dağlı, E. (2022). Türk dış politikasında ilk kadın büyükelçi: Filiz Dinçmen. Ö. Subaşı, A. Özkan ve Ü. Kılıç (Ed.), Uluslararası sosyal bilimlerde kadın çalışmaları sempozyumu bildiri kitabı içinde (s. 395-403). Atatürk Üniversitesi Yayınları.
  • Direk, Z. (2023). Ioanna Kuçuradi: The ideal of Turkish modernity in Turkish philosophical humanism. Journal of the History of Women Philosophers and Scientists, 2(1–2), 192–209. DOI: 10.1163/2666318X-bja00015
  • Ecevit, Y. (2016). “Ben buradayım” Oğuz Atay’ın biyografik ve kurmaca dünyası. İletişim Yayınları.
  • Emiroğlu, G. (2018). Biography teaching in social studies textbooks. International Journal of Research in Social Sciences, 8(1). https://europub.co.uk/articles/biographyteaching-in-social-studies-text-books-A-20772
  • Erbiçer, G. (2017, Ocak-Aralık). Osmanlı’da kadın şairler: Mihri Hatun örneği, Sosyologca, 7(13-14), 84-90. https://sosyologca.org/files/sosyologca/13-14-9.pdf
  • Erdem, M. (2013). Sosyal bilgiler ders kitaplarında biyografi kullanımı. B. Akbaba (Ed.), Konu alanı ders kitabı inceleme kılavuzu sosyal bilgiler içinde (s. 207-232). Pegem Akademi.
  • Erdoğan, M., Ertong, A., Gök, H. B., Kolaç, C., Kısa, R. ve Çabuk, A. (2023). Analysis of the use of biography as a social studies teaching method in 5th and 6th grade textbooks. Uluslararası Sosyal Bilimlerde Mükemmellik Arayışı Dergisi, 5, 55-67. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3633221
  • Göktürk Çetinkaya, S. (2020). Halkın seçtiği ilk kadın il belediye başkanı: Leyla Atakan, Uluslararası Millî Mücadelede Servetiye Cephesi ve Kocaeli Tarihi-Kültürü Sempozyumu-VI, 3, 1217-1233.
  • Gözeten, S., Çetin, Y., Oflu, A., Doğan, A., Şahin, E., Uz, M. ve Gökmen, M. (2023). Sosyal bilgiler öğretiminde 5. sınıf ders kitaplarında biyografi kullanımının değerlendirilmesi, Uluslararası Sosyal Bilimlerde Mükemmellik Arayışı Dergisi, (4), 36-46. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3559108
  • Gözeten, S., Şimşek, Z., İrişik, S., Yaman, G., Uz, M., Gündoğan, H. K. Ve Özkan, H. (2024). Sosyal bilgiler 4. ve 5. sınıf ders kitaplarında biyografi kullanımının incelenmesi. Black Sea Journal of Public and Social Science, 7(1), 14-21. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3294972
  • Güler, A. (2014). İbrahim Çallı [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi.
  • Günergun, F. (2010). Asuman Baytop’un özgeçmişi, botanik gezileri, bitki koleksiyonu, kitapları, yayın listesi. Osmanlı Bilimi Araştırmaları, 11(1-2), 5-34. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/13156 Hürriyet. (2012, 4 Aralık). Genç yaşında belgesel oldu. Hürriyet Gazetesi. https://www.hurriyet.com.tr/gundem/genc-yasinda-belgesel-oldu-22073642
  • Işıksoy, S. (2009). Prof. Dr. Kamile Şevki Mutlu. G. Naymansoy (Ed.), Türkiye’de bilim ve kadın kongresi bildirileri içinde (s. 25-32). Eskişehir Gaziosmanpaşa Üniversitesi Yayınları.
  • İnan, A. (1983). Piri Reis’in hayatı ve eserleri. Türk Tarih Kurumu Basımevi. İstanbullu, S. ve Ilıcak Özkan, İ. (2021). Video kliplerde toplumsal cinsiyet açısından kadın kimliği: Sezen Aksu örneği. Çeşm-i Cihan: Tarih, Kültür ve Sanat Araştırmaları E-Dergisi, 8(2), 188-216. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cesmicihan/issue/67122/1011618
  • Kaçar, Ş. (2022). Reading the Korean War through the photographs of Semiha Es [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. İstanbul Bilgi Üniversitesi.
  • Karabela Şermet, S. (2007). Fakir Baykurt (hayatı ve romanları üzerine bir inceleme) [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Gazi Üniversitesi.
  • Karakuş, N. ve Çoksever, P. (2019). Değerler eğitiminde rol model olarak kadın kahramanlar. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 10(20), 46-62. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/912350
  • Kaya, A. (2011). Biyografik eserlerin tarih öğretimine katkısı ve İkinci Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e uzanan sürecin değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
  • Kaymakcı, S. ve Er, H. (2013). Sosyal bilgiler öğretim programı ve ders kitaplarında biyografinin kullanımı. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(25), 198-224. https://dergipark.org.tr/tr/pub/maeuefd/issue/19398/206087
  • Kazancı, P. (2023). Türkiye halkla ilişkiler tarihine iz bırakan kadın: Betül Mardin. Yönetim ve Örgüt Tarihi Dergisi, 2(1). 44-57. https://www.managementhistory.org/index.php/jmoh/article/view/18/11
  • Kemiksiz, Ö. (2018). Ortaokul Türkçe derslerinde biyografi türünün kullanımı. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (12), 84-105. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/557499
  • Konya, D. (2018). Türkiye’nin ilk Türk kadın doktoru: Safiye Ali ve çalışmaları. Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırmaları Dergisi, Kadın Çalışmaları Özel Sayısı, 19(42), 35-54. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/537416
  • Köse, M. (2023a). Analysis of visuals of women in the 9th grade history textbook. International Journal of Progressive Education, 19(4), 18-38. DOI: 10.29329/ijpe.2023.579.2
  • Köse, M. (2023b). Analysis of women’s visuals in the 10th grade history textbook. International Journal of Education Technology and Scientific Researches, 8(22), 938-988. http://dx.doi.org/10.35826/ijetsar.598
  • Köse, M. (2023c). Analysis of women’s visuals in the 11th grade history textbook. Journal of History School, 16(67), 3547-3590. http://dx.doi.org/10.29228/Joh.70529
  • Köse, M. (2024). Comparison of 9th grade history textbooks used in 2013 and 2023 terms of women’s history. Journal of Human and Social Sciences (JOHASS), 7(1), 1-33. https://doi.org/10.53048/johass.1458787
  • Kurnaz, Ş. (2008). Osmanlı kadın hareketinde bir öncü Emine Semiye: Hayatı, eserleri, fikirleri. Timaş Yayınları.
  • Küçük, M. (2024). Şükrü Tunar’ın klarnet taksimlerinin melodik ve makamsal yapılarının incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  • Küçüker, O. ve Kutaygil, N. (2009). Prof. Dr. Saadet Bayramoğlu-Ergene (1914-1997): Türkiye kuşlarının ecesi. G. Naymansoy (Ed.), Türkiye’de bilim ve kadın kongresi bildirileri içinde (s. 99-150). Eskişehir Gaziosmanpaşa Üniversitesi Yayınları.
  • Millî Eğitim Bakanlığı [MEB] (2021). Şehrimiz dersi öğretim programı (ortaokul 5., 6., 7. ve 8. sınıflar). https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/2021421143940121-%C5%9Eehrimiz.pdf
  • Murat, E. ve Hasar, Ö. (2021, 18 Kasım). Topkapı Sarayı’nda yeniden sergilenmeye başladı! Duyan akın etti… Hürriyet Gazetesi. https://www.hurriyet.com.tr/gundem/topkapi-sarayinda-yeniden-sergilenmeye-basladi-duyan-akin-etti-41942240
  • Oğuzkan, A. F. (2000). Çocuk edebiyatı. Anı Yayıncılık.
  • Önen, L. (2021). Türk resim sanatı tarihinde ilk ve öncü kadın sanatçı Mihri Müşfik. The Journal of Academic Social Science Studies. 14(84), 305-320. https://jasstudies.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=49338
  • Özdemir, A. (2023, 27 Temmuz). Türk sanat müziğinin duygu zirvesi Şükrü Tunar. Bizim Sivas Haber. https://www.bizimsivas.com.tr/yazarlar/ahmet-ozdemir/turk-sanat-muziginin-duygu-zirvesi-sukru-tunar/100605
  • Özpınar, K. (2024). Cumhuriyet tarihinin ilk kadın gazetecisi Selma Rıza Feraceli’nin hayatı ve çalışmaları. Namık Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 6(1), 12-18. DOI: 10.56493/nkusbmyo.1452516
  • Özyiğit, H. (2014). İlk Türk kadın heykeltıraş: Sabiha Ziya Bengütaş. Turkish Studies, 9(10), 853-866. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.6883
  • Özyürek, M. (2014). Osmanlı’dan Cumhuriyet’e bir eğitimci: Nakiye Elgün. Atatürk Dergisi, 3(2), 29-46. https://dergipark.org.tr/en/pub/atauniad/issue/2372/30398
  • Safran, M. ve Özdemir Çiçeklitaş, G. (2023). Cumhuriyetin ilk kadın arkeoloğu Jale İnan. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(100. yılında Cumhuriyet özel sayısı), 317-331. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3334664
  • Sarısaman, S. (2020). Antalya’nın ilk kadın milletvekili Türkan Örs Baştuğ’un 5. dönem TBMM’deki faaliyetleri. History Studies, 12(4), 2143-2159. https://www.historystudies.net/dergi/antalyanin-ilk-kadin-milletvekili-turkan-ors-bastugun-5-donem-tbmmdeki-faaliyetleri202008d9e8be7.pdf
  • Satmış, D. (2020). Türkiye tarihini değiştiren 110 kadın. Karakarga Yayınları.
  • Sayın, M. (2022). Kemana adanmış bir ömür: Suna Kan. Kişisel Yayınlar.
  • Shimek, C. & Thulin Dawes, E. (2023). Investigate, explore, create: Incorporating biographies into the K-8 classroom using the biography clearinghouse. The Reading Teacher, 77(2), 250-255. https://doi.org/10.1002/trtr.2232
  • Şallı, H. (2021, 19 Nisan). Hatice Sabiha Görkey (1888-1963). Atatürk Ansiklopedisi. https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/554/Hatice-Sabiha-G%C3%B6rkey-(1888-1963)
  • Tataroğlu, E. (2019). Bahriye: Aydınlanma yolunda bir ömür. Asi Kitap.
  • Tokmak, A. ve Ginesar, Ö. (2023). Biyografik metinlerin sosyal bilgiler ders kitaplarındaki yeri ve biyografi yazılarının sosyal bilgiler öğretiminde kullanılması. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (34), 434-456. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3217062
  • Topcuoğlu, Z. (2019). Sosyal bilgiler ders kitaplarındaki tarihi şahsiyetlerin araştırılması [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa.
  • Topdemir, H. G. (2011, Mart). Parçacık fiziğine adanmış bir ömür: Engin Arık. Bilim ve Teknik E-Dergisi, 44(520), 82-86. https://services.tubitak.gov.tr/edergi/yazi.pdf?dergiKodu=4&cilt=44&sayiid=728&yil=2011&ay=3&mod=tum
  • Uğurlu, S. B. (2003). Adalet Ağaoğlu’nun hayatı, roman ve hikâyeleri üzerine bir araştırma [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
  • Uluköse, G. (2007). Sabiha Gökçen. Kastaş Yayınları.
  • Uluköse, G. (2013). Fatma Aliye: Bir biyografi. Cinius Yayınları.
  • Uyguner, M. (1994). Halide Edip Adıvar: Yaşamı, sanatı, yapıtlarından seçmeler. Bilgi Yayınevi.
  • Ünal, K. (2013). Müfide İlhan: Türkiye’nin ilk kadın il belediye başkanı. Tarsus Belediyesi Kültür Yayınları.
  • Yalçın, A. ve Aytaş, G. (2011). Çocuk edebiyatı (5. Basım). Akçağ Yayınları.
  • Yavuzoğlu Atasoy, N. (2018). Arkeoloji delikanlısını yitirdi: A. Muhibbe Darga (1921-2018). Sanat Tarihi Yıllığı, (27), 319-331. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/511722
  • Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. Basım). Seçkin Yayıncılık.
  • Yıldız, C., Hacısalihoğlu Karadeniz, M. ve Göl, R. (2015). The usage of the biographies of mathematicians in elementary and secondary mathematics textbooks. VI. European Conference on Social and Behavioral Sciences, İzmir.

An Analysis of the Biographies of Figures in the Our City… Textbooks

Yıl 2025, Cilt: 2 Sayı: 2, 16 - 36, 29.12.2025

Öz

The course Our City… is designed to help students explore their city, understand the relationship between city, culture,
and civilization, and become familiar with prominent local figures in fields such as history, art, literature, music, sports,
and science. In this regard, the aim of this study is to examine the biographies of the figures featured in the Our City…
textbooks. In this study, the Our City… textbooks were subjected to a detailed analysis using the document analysis
method. The research findings indicate that biographies of male figures are more prevalent than those of female figures
in the textbooks. For example, the Our City İzmir textbook includes biographies of twenty-seven male and five female
figures; Our City Ankara textbook features twelve male and three female biographies; Our City Erzurum textbook
contains twelve male and only one female biography; and Our City Trabzon textbook includes forty-eight male
biographies but only one female biography. Furthermore, all biographies in the Our City İstanbul, Our City Antalya
and Our City Gaziantep textbooks are of male figures. The greater representation of male figures in the Our City…
textbooks demonstrates that male role models are emphasized. Additionally, it was found that several biographies of
both female and male figures in the Our City… textbooks are brief, and some lack accompanying visual materials. For
instance, the Our City Çanakkale textbook contains no images of any of the figures. In conclusion, it can be stated that
the biographies of male figures are predominant in the Our City… textbooks, and some biographies do not contain
sufficient information to effectively present the figures. With this study, it is recommended to increase the inclusion of
female biographies in the Our City… textbooks and to promote a more meticulous representation of both male and
female figures.

Kaynakça

  • Ağaoğlu, A. (1985). Göç temizliği. Remzi Kitabevi.
  • Akay Şahin, M. ve Açıkalın, M. (2023). Türkiye’deki ortaöğretim tarih ve sosyal bilimler ders kitaplarında kadın şahsiyetler. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 6(1), 92-122. https://doi.org/10.33708/ktc.1250084
  • Akay Şahin, M. ve Açıkalın, M. (2024). Sosyal bilgiler ders kitaplarındaki biyografilerin incelenmesi: Kadın şahsiyetler biyografilerde nasıl tanıtılıyor? KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, 10(1), 241-282. https://doi.org/10.21798/kadem.2024.152
  • Akçura, G. (1993). Bedia Muvahhit: Bir Cumhuriyet sanatçısı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür İşleri Daire Başkanlığı.
  • Akoğlu, A. (1997, Kasım). Astrofizikte öncü bir bilim kadını: Dilhan Eryurt. Bilim ve Teknik E-Dergisi, 360, 74-80. https://services.tubitak.gov.tr/edergi/yazi.pdf?dergiKodu=4&cilt=30&sayi=360&sayfa=74&yaziid=10221
  • Altay, S. (2021, 18 Mayıs). Ayşe Şekibe Şekib İnsel (1886-1970). Atatürk Ansiklopedisi. https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/894/Ay%C5%9Fe-%C5%9Eekibe-%C5%9Eekib-%C4%B0nsel-(1886-1970)
  • Arda, B. (2002). 30’lular kuşağının önemli bir temsilcisi Dr. Mediha Eldem. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası, 55(2), 109-114. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/39006
  • Armağan, S. (2021, 27 Temmuz). Huriye Öniz Baha (1887-1950). Atatürk Ansiklopedisi. https://yeni.ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/779/Huriye-%C3%96niz-Baha-(1887-1950)
  • Arslantürk, G. (2017). Bilime ve eğitime adanmış bir kariyer: Çiğdem Kağıtçıbaşı. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, (7), 9-18. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/328348
  • Atılgan, G. (2019). Behice Boran: Öğretim üyesi, siyasetçi, kuramcı (3. Basım). Altın Kitaplar Yayınevi.
  • Avşar, M. (2025). Kültürel miras olarak Tokat’ta bakırcılık ve gelenekte bir kadın usta: Halime Küçük. Dil ve Edebiyat Araştırmaları, (31), 411-434. https://doi.org/10.30767/diledeara.1610022
  • Ayan, G. (1989). Mihri Hatun ve şiirleri. Erdem, 5(13), 23-32. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/692920
  • Aydın, M. (2014). Türkiye’nin ilk kadın milletvekillerinden Samsun Milletvekili Meliha Ulaş. History Studies – International Journal of History, 6(1), 15-25. https://www.historystudies.net/dergi/tar201512a8db9.pdf
  • Baradan, Ü. (1992). Sanat ilân-ı aşk’tır: Seyahat ve diğer anıları. Tükelmat A.Ş.
  • Baysal, H. B. (2002). Oğuz Atay’ın hayatı-eserleri-sanatı [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Dumlupınar Üniversitesi.
  • Bektaş, A. E. (2019). Sosyal bilgiler ders kitaplarında kullanılan biyografilerin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
  • Bildirici Büyükkarakaya, L. (2022, 7 Mart). BM Kadın Birimi iyi niyet elçisi Demet Evgar: Kadınların hikayesini daha fazla kadınla buluşturabilmek istiyorum. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/yasam/bm-kadin-birimi-iyi-niyet-elcisi-demet-evgar-kadinlarin-hikayesini-daha-fazla-kadinla-bulusturabilmek-istiyorum/2526497
  • Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. http://dx.doi.org/10.3316/QRJ0902027
  • Ceylan, D., Gözeten, E., Çetin, Y., Oflu, A., Doğan, A. ve Şahin, E. (2023). Öğretim yöntemi olarak biyografilerin sosyal bilgiler 4-6. sınıf ders kitaplarında kullanım durumunun değerlendirilmesi. International Social Sciences Studies Journal, 9(118), 9712-9722. https://sssjournal.com/files/sssjournal/2fd53441-573d-4997-a34b-0c380348fd13.pdf
  • Cumhuriyet (2022, 1 Şubat). Google’dan Sabire Aydemir için anlamlı doodle: ‘Türkiye’nin ilk kadın veteriner hekimi’. Cumhuriyet Gazetesi. https://www.cumhuriyet.com.tr/yasam/googledan-sabire-aydemir-icin-anlamli-doodle-turkiyenin-ilk-kadin-veteriner-hekimi-1904317
  • Çakır, Ş. (2023). TBMM’nin ilk kadın milletvekillerinden Mebrure Gönenç’in siyasal ve toplumsal hayatı (1900-1981) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
  • Çalışkan, V. ve Özey, E. (2016). Darülfünun’dan mezun ilk kadın coğrafyacı: Şükûfe Nihal (1897-1973). Türk Coğrafya Dergisi, 67, 61-66.
  • Çanak, E. (2016). TBMM’deki ilk kadın milletvekillerinden Esma Nayman ve meclisteki faaliyetleri. Asia Minor Studies, 4(7), 26-41. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/213245
  • Çay Bozdemir, B., Yalçınkaya, Y., Olcaytu, V., Kalaycı, M., Altunkanat, S. ve Çetin, Y. (2023). Examining the use of the Turkish language teaching methods, in 5th and 6th grade textbooks. International Social Sciences Studies Journal, 9(117), 9048-9057. https://sssjournal.com/files/sssjournal/e95fa86e-dcc8-44e8-b5e6-2f86a1b2d30e.pdf
  • Çerezci, S. (2018). Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın bakanı Prof. Dr. Peyman Türkan Akyol’un siyasi hayatı. Belgi Dergisi, 2(16), 820-844. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/514440
  • Çetin, M. (2012). Biyografi kitabı. Biyografi Net İletişim ve Yayıncılık.
  • Dağlı, E. (2022). Türk dış politikasında ilk kadın büyükelçi: Filiz Dinçmen. Ö. Subaşı, A. Özkan ve Ü. Kılıç (Ed.), Uluslararası sosyal bilimlerde kadın çalışmaları sempozyumu bildiri kitabı içinde (s. 395-403). Atatürk Üniversitesi Yayınları.
  • Direk, Z. (2023). Ioanna Kuçuradi: The ideal of Turkish modernity in Turkish philosophical humanism. Journal of the History of Women Philosophers and Scientists, 2(1–2), 192–209. DOI: 10.1163/2666318X-bja00015
  • Ecevit, Y. (2016). “Ben buradayım” Oğuz Atay’ın biyografik ve kurmaca dünyası. İletişim Yayınları.
  • Emiroğlu, G. (2018). Biography teaching in social studies textbooks. International Journal of Research in Social Sciences, 8(1). https://europub.co.uk/articles/biographyteaching-in-social-studies-text-books-A-20772
  • Erbiçer, G. (2017, Ocak-Aralık). Osmanlı’da kadın şairler: Mihri Hatun örneği, Sosyologca, 7(13-14), 84-90. https://sosyologca.org/files/sosyologca/13-14-9.pdf
  • Erdem, M. (2013). Sosyal bilgiler ders kitaplarında biyografi kullanımı. B. Akbaba (Ed.), Konu alanı ders kitabı inceleme kılavuzu sosyal bilgiler içinde (s. 207-232). Pegem Akademi.
  • Erdoğan, M., Ertong, A., Gök, H. B., Kolaç, C., Kısa, R. ve Çabuk, A. (2023). Analysis of the use of biography as a social studies teaching method in 5th and 6th grade textbooks. Uluslararası Sosyal Bilimlerde Mükemmellik Arayışı Dergisi, 5, 55-67. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3633221
  • Göktürk Çetinkaya, S. (2020). Halkın seçtiği ilk kadın il belediye başkanı: Leyla Atakan, Uluslararası Millî Mücadelede Servetiye Cephesi ve Kocaeli Tarihi-Kültürü Sempozyumu-VI, 3, 1217-1233.
  • Gözeten, S., Çetin, Y., Oflu, A., Doğan, A., Şahin, E., Uz, M. ve Gökmen, M. (2023). Sosyal bilgiler öğretiminde 5. sınıf ders kitaplarında biyografi kullanımının değerlendirilmesi, Uluslararası Sosyal Bilimlerde Mükemmellik Arayışı Dergisi, (4), 36-46. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3559108
  • Gözeten, S., Şimşek, Z., İrişik, S., Yaman, G., Uz, M., Gündoğan, H. K. Ve Özkan, H. (2024). Sosyal bilgiler 4. ve 5. sınıf ders kitaplarında biyografi kullanımının incelenmesi. Black Sea Journal of Public and Social Science, 7(1), 14-21. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3294972
  • Güler, A. (2014). İbrahim Çallı [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi.
  • Günergun, F. (2010). Asuman Baytop’un özgeçmişi, botanik gezileri, bitki koleksiyonu, kitapları, yayın listesi. Osmanlı Bilimi Araştırmaları, 11(1-2), 5-34. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/13156 Hürriyet. (2012, 4 Aralık). Genç yaşında belgesel oldu. Hürriyet Gazetesi. https://www.hurriyet.com.tr/gundem/genc-yasinda-belgesel-oldu-22073642
  • Işıksoy, S. (2009). Prof. Dr. Kamile Şevki Mutlu. G. Naymansoy (Ed.), Türkiye’de bilim ve kadın kongresi bildirileri içinde (s. 25-32). Eskişehir Gaziosmanpaşa Üniversitesi Yayınları.
  • İnan, A. (1983). Piri Reis’in hayatı ve eserleri. Türk Tarih Kurumu Basımevi. İstanbullu, S. ve Ilıcak Özkan, İ. (2021). Video kliplerde toplumsal cinsiyet açısından kadın kimliği: Sezen Aksu örneği. Çeşm-i Cihan: Tarih, Kültür ve Sanat Araştırmaları E-Dergisi, 8(2), 188-216. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cesmicihan/issue/67122/1011618
  • Kaçar, Ş. (2022). Reading the Korean War through the photographs of Semiha Es [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. İstanbul Bilgi Üniversitesi.
  • Karabela Şermet, S. (2007). Fakir Baykurt (hayatı ve romanları üzerine bir inceleme) [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Gazi Üniversitesi.
  • Karakuş, N. ve Çoksever, P. (2019). Değerler eğitiminde rol model olarak kadın kahramanlar. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 10(20), 46-62. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/912350
  • Kaya, A. (2011). Biyografik eserlerin tarih öğretimine katkısı ve İkinci Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e uzanan sürecin değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
  • Kaymakcı, S. ve Er, H. (2013). Sosyal bilgiler öğretim programı ve ders kitaplarında biyografinin kullanımı. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(25), 198-224. https://dergipark.org.tr/tr/pub/maeuefd/issue/19398/206087
  • Kazancı, P. (2023). Türkiye halkla ilişkiler tarihine iz bırakan kadın: Betül Mardin. Yönetim ve Örgüt Tarihi Dergisi, 2(1). 44-57. https://www.managementhistory.org/index.php/jmoh/article/view/18/11
  • Kemiksiz, Ö. (2018). Ortaokul Türkçe derslerinde biyografi türünün kullanımı. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (12), 84-105. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/557499
  • Konya, D. (2018). Türkiye’nin ilk Türk kadın doktoru: Safiye Ali ve çalışmaları. Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırmaları Dergisi, Kadın Çalışmaları Özel Sayısı, 19(42), 35-54. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/537416
  • Köse, M. (2023a). Analysis of visuals of women in the 9th grade history textbook. International Journal of Progressive Education, 19(4), 18-38. DOI: 10.29329/ijpe.2023.579.2
  • Köse, M. (2023b). Analysis of women’s visuals in the 10th grade history textbook. International Journal of Education Technology and Scientific Researches, 8(22), 938-988. http://dx.doi.org/10.35826/ijetsar.598
  • Köse, M. (2023c). Analysis of women’s visuals in the 11th grade history textbook. Journal of History School, 16(67), 3547-3590. http://dx.doi.org/10.29228/Joh.70529
  • Köse, M. (2024). Comparison of 9th grade history textbooks used in 2013 and 2023 terms of women’s history. Journal of Human and Social Sciences (JOHASS), 7(1), 1-33. https://doi.org/10.53048/johass.1458787
  • Kurnaz, Ş. (2008). Osmanlı kadın hareketinde bir öncü Emine Semiye: Hayatı, eserleri, fikirleri. Timaş Yayınları.
  • Küçük, M. (2024). Şükrü Tunar’ın klarnet taksimlerinin melodik ve makamsal yapılarının incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  • Küçüker, O. ve Kutaygil, N. (2009). Prof. Dr. Saadet Bayramoğlu-Ergene (1914-1997): Türkiye kuşlarının ecesi. G. Naymansoy (Ed.), Türkiye’de bilim ve kadın kongresi bildirileri içinde (s. 99-150). Eskişehir Gaziosmanpaşa Üniversitesi Yayınları.
  • Millî Eğitim Bakanlığı [MEB] (2021). Şehrimiz dersi öğretim programı (ortaokul 5., 6., 7. ve 8. sınıflar). https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/2021421143940121-%C5%9Eehrimiz.pdf
  • Murat, E. ve Hasar, Ö. (2021, 18 Kasım). Topkapı Sarayı’nda yeniden sergilenmeye başladı! Duyan akın etti… Hürriyet Gazetesi. https://www.hurriyet.com.tr/gundem/topkapi-sarayinda-yeniden-sergilenmeye-basladi-duyan-akin-etti-41942240
  • Oğuzkan, A. F. (2000). Çocuk edebiyatı. Anı Yayıncılık.
  • Önen, L. (2021). Türk resim sanatı tarihinde ilk ve öncü kadın sanatçı Mihri Müşfik. The Journal of Academic Social Science Studies. 14(84), 305-320. https://jasstudies.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=49338
  • Özdemir, A. (2023, 27 Temmuz). Türk sanat müziğinin duygu zirvesi Şükrü Tunar. Bizim Sivas Haber. https://www.bizimsivas.com.tr/yazarlar/ahmet-ozdemir/turk-sanat-muziginin-duygu-zirvesi-sukru-tunar/100605
  • Özpınar, K. (2024). Cumhuriyet tarihinin ilk kadın gazetecisi Selma Rıza Feraceli’nin hayatı ve çalışmaları. Namık Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 6(1), 12-18. DOI: 10.56493/nkusbmyo.1452516
  • Özyiğit, H. (2014). İlk Türk kadın heykeltıraş: Sabiha Ziya Bengütaş. Turkish Studies, 9(10), 853-866. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.6883
  • Özyürek, M. (2014). Osmanlı’dan Cumhuriyet’e bir eğitimci: Nakiye Elgün. Atatürk Dergisi, 3(2), 29-46. https://dergipark.org.tr/en/pub/atauniad/issue/2372/30398
  • Safran, M. ve Özdemir Çiçeklitaş, G. (2023). Cumhuriyetin ilk kadın arkeoloğu Jale İnan. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(100. yılında Cumhuriyet özel sayısı), 317-331. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3334664
  • Sarısaman, S. (2020). Antalya’nın ilk kadın milletvekili Türkan Örs Baştuğ’un 5. dönem TBMM’deki faaliyetleri. History Studies, 12(4), 2143-2159. https://www.historystudies.net/dergi/antalyanin-ilk-kadin-milletvekili-turkan-ors-bastugun-5-donem-tbmmdeki-faaliyetleri202008d9e8be7.pdf
  • Satmış, D. (2020). Türkiye tarihini değiştiren 110 kadın. Karakarga Yayınları.
  • Sayın, M. (2022). Kemana adanmış bir ömür: Suna Kan. Kişisel Yayınlar.
  • Shimek, C. & Thulin Dawes, E. (2023). Investigate, explore, create: Incorporating biographies into the K-8 classroom using the biography clearinghouse. The Reading Teacher, 77(2), 250-255. https://doi.org/10.1002/trtr.2232
  • Şallı, H. (2021, 19 Nisan). Hatice Sabiha Görkey (1888-1963). Atatürk Ansiklopedisi. https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/554/Hatice-Sabiha-G%C3%B6rkey-(1888-1963)
  • Tataroğlu, E. (2019). Bahriye: Aydınlanma yolunda bir ömür. Asi Kitap.
  • Tokmak, A. ve Ginesar, Ö. (2023). Biyografik metinlerin sosyal bilgiler ders kitaplarındaki yeri ve biyografi yazılarının sosyal bilgiler öğretiminde kullanılması. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (34), 434-456. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3217062
  • Topcuoğlu, Z. (2019). Sosyal bilgiler ders kitaplarındaki tarihi şahsiyetlerin araştırılması [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa.
  • Topdemir, H. G. (2011, Mart). Parçacık fiziğine adanmış bir ömür: Engin Arık. Bilim ve Teknik E-Dergisi, 44(520), 82-86. https://services.tubitak.gov.tr/edergi/yazi.pdf?dergiKodu=4&cilt=44&sayiid=728&yil=2011&ay=3&mod=tum
  • Uğurlu, S. B. (2003). Adalet Ağaoğlu’nun hayatı, roman ve hikâyeleri üzerine bir araştırma [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
  • Uluköse, G. (2007). Sabiha Gökçen. Kastaş Yayınları.
  • Uluköse, G. (2013). Fatma Aliye: Bir biyografi. Cinius Yayınları.
  • Uyguner, M. (1994). Halide Edip Adıvar: Yaşamı, sanatı, yapıtlarından seçmeler. Bilgi Yayınevi.
  • Ünal, K. (2013). Müfide İlhan: Türkiye’nin ilk kadın il belediye başkanı. Tarsus Belediyesi Kültür Yayınları.
  • Yalçın, A. ve Aytaş, G. (2011). Çocuk edebiyatı (5. Basım). Akçağ Yayınları.
  • Yavuzoğlu Atasoy, N. (2018). Arkeoloji delikanlısını yitirdi: A. Muhibbe Darga (1921-2018). Sanat Tarihi Yıllığı, (27), 319-331. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/511722
  • Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. Basım). Seçkin Yayıncılık.
  • Yıldız, C., Hacısalihoğlu Karadeniz, M. ve Göl, R. (2015). The usage of the biographies of mathematicians in elementary and secondary mathematics textbooks. VI. European Conference on Social and Behavioral Sciences, İzmir.
Toplam 82 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Alan Eğitimleri (Diğer)
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Melis Akay Şahin 0000-0003-3060-3534

Gönderilme Tarihi 31 Ekim 2025
Kabul Tarihi 10 Aralık 2025
Yayımlanma Tarihi 29 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı Yıl 2025 Cilt: 2 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA Akay Şahin, M. (2025). Şehrimiz... Ders Kitaplarındaki Şahsiyetlerin Biyografileri Üzerine Bir İnceleme. Giresun Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(2), 16-36.

Giresun Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (Giresun University Journal of Faculty of Education)