OSMANLI DEVLETİ İLE SENÛSİYYE TARİKATI ARASINDAKİ İLİŞKİLER
Öz
On dokuzuncu yüzyıl Kuzey Afrika’sında ortaya çıkan son dönem
tasavvuf akımlarından biri olarak Senûsiyye tarikatı, dinî, ilmî, içtimaî ve
siyasî hayatta derin tesirler icra etmiş bir harekettir. Geleneksel tasavvuf
anlayışının yanında modern dünyanın ortaya çıkardığı şartlar gereği
toplumsal taleplere cevap veren bir tasavvuf çizgisini de benimsemiştir.
Gerek teşkilat yapısı gerekse düşünce dünyası nedeniyle geniş taraftar
kitlesi kazanan ve Osmanlı coğrafyasında varlık gösteren bir tarikat olarak
tarikatın doğduğu Trablusgarb eyaletinin Osmanlı valileri tarikat
şeyhleriyle doğrudan temas kurmuştur. Batının sömürge ve emperyal
emellerine karşı şiddetli tavır gösteren, bir asra yakın bağımsızlık
mücadelesine öncülük eden Senûsiyye, bölgedeki yerel yöneticiler,
İstanbul’daki hilafet merkeziyle doğrudan temas kurmuş, Osmanlı
devletinin ideallerine sadık kalmış, Osmanlı yetkilileri de tarikatın
faaliyetlerine gereken ilgi ve desteği esirgememiştir. Makalemizde Senûsiyye meşayıhının Osmanlı yetkilileriyle gerçekleşen temaslarına,
yardımlaşmalarına, haberleşmelerine, mektuplaşmalarına ve karşılıklı
ziyaretleşmelerine yer vereceğiz.
Anahtar Kelimeler
THE RELATIONS BETWEEN OTTOMAN STATE AND SANUSIYYA ORDER
Öz
Sanusiyya order, one of the late sufi movements that emerged out
in North Africa in 19th century, is a movement that has had profound
effects on religious, scientific, social and political life. Besides the
traditional conception of sufism It has also adopted a sufi route that meets
social demands which came out due to the conditions posed by the
modern world. As a result of both the organizational structure as well as
the world of thought the Sanusiyya sect has gained an extensive number
of followers in Ottoman land thus Ottoman Mayors of Tripolitania
,where the sect emerged out ,had direct contacts with the Sheikhs of sect.
Sanusiyya has showed harsh attitude against colonial and imperial
aims of the west and leaded independence struggle for almost one
century. It has made direct contacts with the local administrators and the
center of the Caliphate in İstanbul and stayed loyal to the ideals of
the Ottoman State therefore Ottoman authorities showed necessary
interest and support on the activities of the sect. In this article we will give place to mutual visits, letters
correspondence and assistance between Senusiyye Sheiks, masters and
Ottoman authorities.
Anahtar Kelimeler
