Historical Transformation of Cultural Heritage Conservation Policies in Turkey with Special Reference to Çemberlitaş Hamam (1951-2004)

Öz

Among the traditional Turkish baths built in Istanbul during the Ottoman period, Çemberlitaş Hamam is an important example of cultural heritage in the country and internationally, with its location, scale, architecture and historical context. This study discusses the architectural features of Çemberlitaş Hamam, its historical development until the 1950s, and its physical and functional transformation. Since 1951 and the establishment of the High Council for the Historical Real Estate and Monuments, the change in this cultural heritage has been determined in line with the council’s decisions regarding Çemberlitaş Hamam and evaluated in this context. Thus, this article is aimed at revealing the historical transformation of cultural heritage conservation policies in Turkey with a special focus on the Çemberlitaş Hamam.

Anahtar Kelimeler

• Çemberlitaş Hamam
• Traditional Turkish bath
• Cultural heritage conservation in Turkey
• Archival research

Çemberlitaş Hamamı Özelinde Türkiye’de Kültür Varlıklarını Koruma Politikalarının Tarihsel Dönüşümü (1951–2004)

Öz

Osmanlı Dönemi’nde İstanbul’da inşa edilen Geleneksel Türk Hamamları arasında Çemberlitaş Hamamının Mimar Sinan eseri olması, konumu, ölçeği, mimarisi ve tarihsel bağlamı ile hem ülkemizde hem de uluslararası düzeyde önemli bir kültürel miras örneğidir. Bu çalışmada kapsamında Çemberlitaş Hamamının mimari özellikleri ile birlikte 1950’li yıllara kadarki tarihsel gelişimi, fiziksel ve işlevsel dönüşümü ele alınmıştır. 1951 yılında Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu’nun kurulmasından günümüze kadar bu kültür varlığında yaşanan değişim, Çemberlitaş Hamamı’na dair kurul kararları doğrultusunda tespit edilerek, bu kapsamda değerlendirilmiştir. Böylece, Çemberlitaş Hamamı özelinde Türkiye’de kültür varlıklarını koruma politikalarının tarihsel dönüşümünün ortaya konması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Çemberlitaş Hamamı
• Geleneksel Türk hamamı
• Türkiye'de kültürel miras koruma
• Arşiv araştırması

Kaynakça

1. [1] Eyice, S. (1993). Çemberlitaş Hamamı. In Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Retrieved from https://islamansiklopedisi.org.tr/cemberlitas-hamami.
2. [2] URL-1. Çemberlitaş Hamam and its surroundings today. Retrieved from https://sehirharitasiapi.ibb.gov.tr/. Last Accessed: 24.04.2025.
3. [3] Glück, H. (1921). Probleme des Wölbungsbaues: Die Bäder Konstantinopels. Vienna: Halm and Goldmann.
4. [4] Ahunbay, Z. (2019). Tarihi Çevre Koruma ve Restorasyon (12 ed.). İstanbul: YEM Yayın.
5. [5] Cichocki, N. (2005). Continuity and Change in Turkish Bathing Culture in Istanbul: The Life Story of the Çemberlitaş Hamam. Turkish Studies, 6(1). 93-112. //doi.org/10.1080/1468384042000339348.
6. [6] Önge, Y. (1989). Sinan’ın İnşa Ettiği Hamamlar. VI Vakıf Haftası Türk Vakıf Medeniyeti Çerçevesinde “Mimar Sinan Dönemi” Sempozyumu 5-8 Aralık 1988. Ankara: Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları. 255–272. Retrieved from https://cdn.vgm.gov.tr/yayin/dergi/vakiflarhaftasi/6vakif-haftasi.pdf.
7. [7] Batur, A. & Batur, S. (1967). Sinan’a Ait Yapıların Listesi. Mimarlık (49), 35-39. Retrieved from http://www.mimarlikdergisi.com/index.cfm?sayfa=mimarlik&DergiSayi=102.
8. [8] Haskan, M. N. (1995). İstanbul Hamamları. İstanbul: Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu Yayınları.

9. [9] Pantık, R. (2017). Osmanlı’da İcâreteyn Uygulaması Hakkında Yeni Değerlendirmeler, Vakıflar Dergisi (48), 75-104.
10. [10] T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı. (1880). Devlet Osmanlı Arşivi, İrade Şura-yı Devlet, 52/2900.