EN
TR
Seviye 3 ve Seviye 4 Otonom Araçlarda FMEA Yöntemi Kullanılarak Risk Öncelik Değerlendirmesi Yapılması
Öz
Hata Türü ve Etkileri Analizi (FMEA), gözlemlenen bir sistemde gerçekleşmesi muhtemel hataların tahmin edilerek, süreçteki potansiyel hataların tanımlanması ile bunların muhtemel etkilerinin değerlendirilmesine müteakip belirli alanlarda hataya özgün önlem alınmasını ve gerekli tedbirlerin belirlenmesini sağlayan bir tekniktir. FMEA uygulamasında, ihtimal (İ), şiddet düzeyi (Ş) ve tespit edilebilirlik (T) parametrelerine göre farklı değerlendirme kriterlerine sahip ölçekler oluşturulmakta ve incelenecek hata faktörlerinin her biri bu parametrik ölçeklere bir değer atamasına tabi tutulmaktadır. Söz konusu değerlerin çarpılmasıyla he bir hata faktörü için Risk Öncelik Değeri (RÖD) hesaplanmakta ve hata faktörleri RÖD’ler nispetinde öncelik ve önem sırasına sokulmaktadır.
Bu çalışmada seviye 3 ve seviye 4 otonom sürüş sistemlerine (ADS) sahip araçlar için A.B.D.’ye bağlı NHTSA kurumu tarafınca tutulmuş 614 kaza raporu dosyası kullanılmıştır. Dosyada kayıtlı olan vakalar nitel analiz yaklaşımı kullanılarak risk analizi bakımından anlamlı olan açık kodlama bilgileri elde edilmiştir. Daha sonra bu açık kodlar tekrar gözden geçirilerek sırasıyla eksensel kodlama ve seçici kodlama yaklaşımları ile FMEA analizi yönteminin temel parametreleri olan İ, Ş ve T tahmini kodlamaları oluşturulmuştur. Sonrasında da her bir vaka için kodların istatistiği hesaplanmıştır.
Yapılan nitel analiz sonucunda kaza raporlarına göre risk faktörlerinin üç ana boyutta toplandığı görülmektedir. Çalışma ile bu üç ana boyut ve alt boyuttaki risk faktörlerinin analizi yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Teşekkür
Bu çalışma Prof.Dr. Mustafa KURT, Ford OTOSAN Mühendisleri çalışma grubu, Gazi Üniversitesi Otomotiv Mühendisliği Bölümü Öğretim Görevlileri, Gaziantep Üniversitesi Otomotiv Teknolojisi Bölümü Öğretim Görevlilerinin katkıları ile tamamlanmıştır.
Kaynakça
- [1] Kaur, K., & Rampersad, G. (2018). Trust in driverless cars: Investigating key factors influencing the adoption of driverless cars. Journal of Engineering and Technology Management, 48, 87-96.
- [2] Mordue, G., Yeung, A., & Wu, F. (2020). The looming challenges of regulating high level autonomous vehicles. Transportation Research Part A: Policy and Practice, 132, 174-187.
- [3] Durhan, D. (2006). Hata türü ve etkileri analizi (FMEA) ve bir uygulama (Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü).
- [4] Akar, F., & Orman, K. (2020). Otonom kara araçlarındaki görüş sistemlerinin incelenmesi.
- [5] Moghaddam, A. (2006). Coding issues in grounded theory. The Qualitative Report, 16(1), 52-66.
- [6] MWilliams, M., & Moser, T. (2019). The art of coding and thematic exploration in qualitative research. International Journal of Qualitative Methods, 18, 1-12.
- [7] Dizdar, E. N., & Kurt, M. (1996). Olası iş kazaları için bir erken uyarı modeli. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(4), 525-532.
- [8] Baysal, M. E., Canıyılmaz, E., & Eren, T. (2002). Otomotiv yan sanayiinde hata türü ve etkileri analizi. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Otonom Araç Sistemleri, Otomotiv Mekatronik ve Otonom Sistemler, Çok Ölçütlü Karar Verme, Endüstri Mühendisliği
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
12 Haziran 2025
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2025
Gönderilme Tarihi
11 Ekim 2024
Kabul Tarihi
12 Mayıs 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 13 Sayı: 2
APA
Güngör, E. T., & Kurt, M. (2025). Seviye 3 ve Seviye 4 Otonom Araçlarda FMEA Yöntemi Kullanılarak Risk Öncelik Değerlendirmesi Yapılması. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, 13(2), 665-679. https://doi.org/10.29109/gujsc.1565119
AMA
1.Güngör ET, Kurt M. Seviye 3 ve Seviye 4 Otonom Araçlarda FMEA Yöntemi Kullanılarak Risk Öncelik Değerlendirmesi Yapılması. GUJS Part C. 2025;13(2):665-679. doi:10.29109/gujsc.1565119
Chicago
Güngör, Elif Tuğba, ve Mustafa Kurt. 2025. “Seviye 3 ve Seviye 4 Otonom Araçlarda FMEA Yöntemi Kullanılarak Risk Öncelik Değerlendirmesi Yapılması”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 13 (2): 665-79. https://doi.org/10.29109/gujsc.1565119.
EndNote
Güngör ET, Kurt M (01 Haziran 2025) Seviye 3 ve Seviye 4 Otonom Araçlarda FMEA Yöntemi Kullanılarak Risk Öncelik Değerlendirmesi Yapılması. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 13 2 665–679.
IEEE
[1]E. T. Güngör ve M. Kurt, “Seviye 3 ve Seviye 4 Otonom Araçlarda FMEA Yöntemi Kullanılarak Risk Öncelik Değerlendirmesi Yapılması”, GUJS Part C, c. 13, sy 2, ss. 665–679, Haz. 2025, doi: 10.29109/gujsc.1565119.
ISNAD
Güngör, Elif Tuğba - Kurt, Mustafa. “Seviye 3 ve Seviye 4 Otonom Araçlarda FMEA Yöntemi Kullanılarak Risk Öncelik Değerlendirmesi Yapılması”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 13/2 (01 Haziran 2025): 665-679. https://doi.org/10.29109/gujsc.1565119.
JAMA
1.Güngör ET, Kurt M. Seviye 3 ve Seviye 4 Otonom Araçlarda FMEA Yöntemi Kullanılarak Risk Öncelik Değerlendirmesi Yapılması. GUJS Part C. 2025;13:665–679.
MLA
Güngör, Elif Tuğba, ve Mustafa Kurt. “Seviye 3 ve Seviye 4 Otonom Araçlarda FMEA Yöntemi Kullanılarak Risk Öncelik Değerlendirmesi Yapılması”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, c. 13, sy 2, Haziran 2025, ss. 665-79, doi:10.29109/gujsc.1565119.
Vancouver
1.Elif Tuğba Güngör, Mustafa Kurt. Seviye 3 ve Seviye 4 Otonom Araçlarda FMEA Yöntemi Kullanılarak Risk Öncelik Değerlendirmesi Yapılması. GUJS Part C. 01 Haziran 2025;13(2):665-79. doi:10.29109/gujsc.1565119
