Araştırma Makalesi

Diyaframla Hidrolik Şekillendirmede Paslanmaz AISI-301 Çeliklerin Geri Esneme Miktarlarının Sayısal ve Deneysel İncelenmesi

Cilt: 13 Sayı: 4 31 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Diyaframla Hidrolik Şekillendirmede Paslanmaz AISI-301 Çeliklerin Geri Esneme Miktarlarının Sayısal ve Deneysel İncelenmesi

Öz

AISI-301 çelik, yüksek mukavemet ve korozyon direnci özelliğiyle havacılık ve otomotiv endüstrilerinde sıklıkla tercih edilir. Bu malzemenin şekillendirilme yöntemlerinden biri de form kalıbı üzerinde hidroforming işlemidir. Bu yöntemle diyafram ile parçaya iletilen yüksek basınçla, parçanın kalıp geometrisini alması sağlanır. Ancak bu şekillendirme operasyonu esnasında öngörülemeyen geri yaylanma miktarları parçanın istenmeyen şekilde üretilmesine neden olabilir. Bu çalışmada AISI-301 çelik sac malzemenin hidroforming işlemi sonrasındaki geri yaylanması incelenmiştir. Geri yaylanmayı etkileyen faktörler olan kalınlık, büküm açısı ve büküm radyusunu incelemek üzere 0,635 mm, 1,016 mm ve 1,27 mm kalınlıkta numuneler, 2,5 mm, 5 mm, 7,5 mm ve 10 mm büküm yarıçapları ve 90° ve 120° büküm açısı olan kalıp üzerinde hidroformla şekillendirmeye tabi tutulmuşlardır. Aynı zamanda bu değişkenlerle şekillendirme prosesinin sonlu eleman analizleri PAM-STAMP programında gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçları ile deney sonuçları karşılaştırılarak yorumlanmıştır. Hem deneyler hem de sonlu eleman analizleri AISI-301 paslanmaz çelik sac malzemenin sac kalınlığı ve büküm radyusu oranın 0,1’e yaklaştığı durumlarda geri yaylanma miktarının 20 derecelere kadar çıktığı hesaplanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Tolga D., Costas S., Recent Developments In Advanced Aircraft Aluminium Alloys, 2014 https://doi.org/10.1016/j.matdes.2013.12.002
  2. [2] Sun, C, and Ashfaq Adnan. Mechanics of Aircraft Structures. 3rd ed. Wiley, 2021
  3. [3] R.Muraca, J.Whittick (1972) Materıals Data Handbook Stainless Steel Type 301, 2nd Edition
  4. [4] Nayir, Hakan. (2023). Sempozyum Bildirisi: Paslanmaz Çeliklerde Bölgesel Korozyon (Localised Corrosıon On Stainless Steel).
  5. [5] T. Altan, E. Tekkaya, Sheet Metal Forming Fundamentals, 2012
  6. [6] Karaağaç, İ., & Özdemir, A. Sıvı basıncı ile sac şekillendirme (Sbş) yönteminin derin çekilebilirlik üzerine etkilerinin incelenmesi the investigation of sheet hydroforming process effect on deep drawability.
  7. [7] Groover, M. P., Fundamentals of modern manufacturing: materials, processes and systems, 4th ed., 2010
  8. [8] L.H. Lang, Z.R. Wang, D.C. Kang, S.J. Yuan, S.H. Zhang, J. Danckert, K.B. Nielsen, Hydroforming highlights: sheet hydroforming and tube hydroforming, Journal of Materials Processing Technology, Volume 151, Issues 1–3, 2004,Pages 165-177, ISSN 0924-0136, https://doi.org/10.1016/j.jmatprotec.2004.04.032.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Makine Mühendisliğinde Optimizasyon Teknikleri , Makine Mühendisliği (Diğer) , İmalat Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

10 Aralık 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

25 Mart 2025

Kabul Tarihi

23 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 13 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Eren, E., & Rafighi, M. (2025). Diyaframla Hidrolik Şekillendirmede Paslanmaz AISI-301 Çeliklerin Geri Esneme Miktarlarının Sayısal ve Deneysel İncelenmesi. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, 13(4), 1494-1511. https://doi.org/10.29109/gujsc.1665670

                                     16168      16167     16166     21432        logo.png   


    e-ISSN:2147-9526