EN
TR
Türkiye'de Emsal Kararların Makine Öğrenmesi Algoritmaları ile Sınıflandırılması
Öz
Son yıllarda yapay zeka (YZ), büyük veri ve veri analitiği gibi alanlardaki hızlı gelişmeler, birçok sektörde çalışma temposunu ve iş yoğunluğunu azaltmıştır. Ancak hukuk alanında YZ'nin bilindik ve dünyaya yankı uyandıran bir dönüşüm yarattığına dair kayda değer bir gelişme yaşanmamıştır. Bu durum, YZ’nin hukuk alanında belirli bir ilerleme kaydetmiş olsa da daha büyük bir potansiyele sahip olduğunu ve gelişmeye açık bir alan sunduğunu göstermektedir. Bu çalışmada, Türkiye’deki emsal kararlar üzerine bir analiz gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında, UYAP sistemi üzerinden indirilen veri setleri Metin ve Hüküm olarak sınıflandırılmıştır. Hükümler arasından en sık tekrar eden üç hüküm olan Reddi, Kabulü ve İadesi üzerinde yoğunlaşılmıştır. Doğal dil işleme (Natural Language Processing) adımları ve makine öğrenimi algoritmaları (Gradient Boosting, Yapay Sinir Ağları, Karar Ağaçları vb.) kullanılarak eğitim ve tahmin işlemleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, belirli başarı metrikleri (Accuracy, F1 skoru vb.) ile değerlendirilmiş ve Gradient Boosting algoritmasının %83 doğruluk oranı ile en başarılı sonuçları verdiği gözlemlenmiştir. Çalışmamızın devamında, modelimizin farklı sınıflandırma senaryolarındaki performansını değerlendirmek amacıyla, ikili sınıflandırma görevlerine odaklandık ve veri setimizi "KABULÜ-REDDİ", "REDDİ-İADESİ" ve "KABULÜ-İADESİ" şeklinde üç farklı iki sınıflı veri setine ayırdık. Böylece modelimizin farklı kararlar arasındaki ayrımı ne kadar başarılı yapabildiğini inceledik. Elde edilen sonuçlar, belirli başarı metrikleri (Accuracy, F1 skoru) ile değerlendirilmiş ve Gradient Boosting algoritmasının %87 doğruluk oranı ile en başarılı sonuçları verdiği gözlemlenmiştir. İkili sınıflandırma senaryolarında da benzer algoritmalarla başarılı sonuçlar elde edilmiştir. Bu çalışma, yapay zekanın hukuk alanındaki potansiyelini ortaya koymakla kalmayıp, emsal kararların sistematik olarak analiz edilmesine ve hukuk dünyasında veriye dayalı karar alma süreçlerinin geliştirilmesine önemli bir katkı sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Proje Numarası
1
Kaynakça
- [1] B. Kılıç and Y. Öner, "Yargıtay Kararlarının Suç Türlerine Göre Makine Öğrenmesi Yöntemleri İle Sınıflandırılması," Veri Bilim Dergisi, vol. 4, no. 3, pp. 61-71, 2021, doi: 10.51203/veri.1011206.
- [2] E. Mohammed, E. Mustapha, and A. Mourad, "Using Machine Learning to Predict Public Prosecution Judges Decisions in Moroccan Courts," Procedia Computer Science, vol. 220, pp. 998-1002, 2023, doi: 10.1016/j.procs.2023.08.199.
- [3] J. Morison and T. McInerney, "When should a computer decide? Judicial decision-making in the age of automation, algorithms and generative artificial intelligence," 2024. [Online]. Available: https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4723280
- [4] A. Lage-Freitas et al., "Predicting Brazilian Court Decisions," PeerJ Computer Science, vol. 8, e904, 2022, doi:10.7717/peerj-cs.904.
- [5] R. Sil, A. Alpana, and A. Roy, "Machine Learning Approach for Automated Legal Text Classification," International Journal of Computer Information Systems and Industrial Management Applications, vol. 13, no. 1, pp. 242-251, 2021.
- [6] K. Javed and J. Li, "Artificial intelligence in judicial adjudication: Semantic biasness classification and identification in legal judgement (SBCILJ)," PLoS One, vol. 19, no. 5, e0301841, 2024, doi: 10.1371/journal.pone.0301841.
- [7] N. A. K. Rosili, N. H. Zakaria, R. Hassan, S. Kasim, F. Z. Che Rose, and T. Sutikno, "A systematic literature review of machine learning methods in predicting court decisions," IAES International Journal of Artificial Intelligence, vol. 9, no. 4, pp. 638-651, 2020, doi: 10.11591/ijai. v9. i4. pp638-651.
- [8] K. Lockard, R. Slater, and B. Sucrese, "Using NLP to model U.S. Supreme Court Cases," SMU Data Science Review, vol. 7, no. 1, Article 4, 2023. [Online]. Available: https://scholar.smu.edu/datasciencereview/vol7/iss1/4
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Bilgi Sistemleri (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
19 Eylül 2025
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2025
Gönderilme Tarihi
31 Mart 2025
Kabul Tarihi
2 Temmuz 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 13 Sayı: 3
APA
Demir, S. K., Aydemir, E., & Sönmez, Y. (2025). Türkiye’de Emsal Kararların Makine Öğrenmesi Algoritmaları ile Sınıflandırılması. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, 13(3), 1227-1239. https://doi.org/10.29109/gujsc.1668535
AMA
1.Demir SK, Aydemir E, Sönmez Y. Türkiye’de Emsal Kararların Makine Öğrenmesi Algoritmaları ile Sınıflandırılması. GUJS Part C. 2025;13(3):1227-1239. doi:10.29109/gujsc.1668535
Chicago
Demir, Süleyman Kürşat, Emrah Aydemir, ve Yasin Sönmez. 2025. “Türkiye’de Emsal Kararların Makine Öğrenmesi Algoritmaları ile Sınıflandırılması”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 13 (3): 1227-39. https://doi.org/10.29109/gujsc.1668535.
EndNote
Demir SK, Aydemir E, Sönmez Y (01 Eylül 2025) Türkiye’de Emsal Kararların Makine Öğrenmesi Algoritmaları ile Sınıflandırılması. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 13 3 1227–1239.
IEEE
[1]S. K. Demir, E. Aydemir, ve Y. Sönmez, “Türkiye’de Emsal Kararların Makine Öğrenmesi Algoritmaları ile Sınıflandırılması”, GUJS Part C, c. 13, sy 3, ss. 1227–1239, Eyl. 2025, doi: 10.29109/gujsc.1668535.
ISNAD
Demir, Süleyman Kürşat - Aydemir, Emrah - Sönmez, Yasin. “Türkiye’de Emsal Kararların Makine Öğrenmesi Algoritmaları ile Sınıflandırılması”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 13/3 (01 Eylül 2025): 1227-1239. https://doi.org/10.29109/gujsc.1668535.
JAMA
1.Demir SK, Aydemir E, Sönmez Y. Türkiye’de Emsal Kararların Makine Öğrenmesi Algoritmaları ile Sınıflandırılması. GUJS Part C. 2025;13:1227–1239.
MLA
Demir, Süleyman Kürşat, vd. “Türkiye’de Emsal Kararların Makine Öğrenmesi Algoritmaları ile Sınıflandırılması”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, c. 13, sy 3, Eylül 2025, ss. 1227-39, doi:10.29109/gujsc.1668535.
Vancouver
1.Süleyman Kürşat Demir, Emrah Aydemir, Yasin Sönmez. Türkiye’de Emsal Kararların Makine Öğrenmesi Algoritmaları ile Sınıflandırılması. GUJS Part C. 01 Eylül 2025;13(3):1227-39. doi:10.29109/gujsc.1668535
