Araştırma Makalesi

Makine Öğrenimi Tabanlı Çevrimiçi Ayarlama Tek Girişli Tip-1 Bulanık PID Kontrolör Yaklaşımı

Cilt: 14 Sayı: 2 30 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Makine Öğrenimi Tabanlı Çevrimiçi Ayarlama Tek Girişli Tip-1 Bulanık PID Kontrolör Yaklaşımı

Öz

Bu çalışmada, makine öğrenimi tabanlı tek girişli tip-1 bulanık PID (ML-SIT1-FPID) kontrolör tasarımı geliştirilmiştir. Tek girişli tip-1 bulanık PID kontrolör (SIT1-FPID), tek girişli tek çıkışlı tip-1 bulanık kontrolör (T1-FC) ve PID kontrolöründen oluşur. T1-FC, geleneksel PID kontrolörünün doğrusal olmayan karakteristiği gibi davranır. SIT1-FPID kontrolörünün tasarımında, giriş değişkeni için beş üçgen tip-1 üyelik fonksiyonu kullanılırken, çıkış değişkeni için beş tekil üyelik fonksiyonu kullanılır. ML-SIT1-FPID kontrolörünün yapısı, SIT1-FPID kontrolörünün yapısı ile aynıdır. Aralarındaki temel fark, çıkış üyelik fonksiyonundan kaynaklanmaktadır. SIT1-FPID kontrolörü kullanılarak çeşitli koşullar altında doğrusal olmayan bir sistem üzerinde simülasyon çalışmaları yapılmış ve buna göre veriler toplanmıştır. Toplanan verilere dayalı bir makine öğrenimi yaklaşımı kullanılarak hataya bağlı dinamik bir denklem türetilmiştir. ML-SIT1-FPID kontrolörünün çıkış üyelik fonksiyonları, hataya dayalı dinamik denklem kullanılarak çevrimiçi ayarlama ile ayarlanmıştır. Önerilen kontrolörün performansı, farklı koşullar altında doğrusal olmayan bir sistemde SIT1-FPID ve PID kontrolörleri ile karşılaştırılmıştır. ML-SIT1-FPID kontrolörü, diğer kontrolörlere kıyasla daha sağlam bir performans sergilemiştir.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Yazarlar, bu makalenin hazırlanması sürecinde dilin iyileştirilmesi, görsel kalitesinin artırılması ve metin üzerinde düzenlemeler yapılmasına yardımcı olması amacıyla ChatGPT (GPT-5, OpenAI), Deepl araçlarından yararlanıldığını belirtmektedir. Söz konusu araçlar veri analizi, yorumlama veya bilimsel sonuçlara varma amacıyla kullanılmamış olup, tüm kavramsal ve yöntemsel katkılar yalnızca yazarlara aittir.

Kaynakça

  1. [1] L. A. Zadeh., “Fuzzy sets, Information and Control”, 1965; vol. 8: no. 3: pp. 338 – 353, DOI:https://doi.org/10.1016/S0019-9958(65)90241-X
  2. [2] L. A. Zadeh, “The concept of a linguistic variable and its application to approximate reasoning-I”, Information Sciences, 1975; vol. 8: no. 3: pp. 199– 249 DOI: https://doi.org/10.1016/0020-0255(75)90036-5
  3. [3] Şahin İ., and Kumbasar T., “Catch me if you can: A pursuit-evasion game with intelligent agents in the Unity 3D game environment”, International Conference on Electrical Engineering (ICEE) Istanbul, Turkey. 2020; pp. 1-6, DOI: https://doi.org/10.1109/ICEE49691.2020.9249828
  4. [4] Candan F., Beke A., and Kumbasar T., “Design and Deployment of Fuzzy PID Controllers to the nano quadcopter Crazyflie 2.0.” 2018 Innovations in Intelligent Systems and Applications (INISTA), Thessaloniki, Greece. 2018; pp. 1-6, DOI: https://doi.org/10.1109/INISTA.2018.8466284
  5. [5] Kaplan M. R., Eraslan A., Beke A. and Kumbasar T., “Altitude and Position Control of Parrot Mambo Minidrone with PID and Fuzzy PID Controllers”, 2019 11th International Conference on Electrical and Electronics Engineering (ELECO), Bursa, Turkey. 2019; pp. 785-789. DOI: https://doi.org/10.23919/ELECO47770.2019.8990445
  6. [6] Meng F. and Qi J., “Application of SSA-Fuzzy-PID in Liquid Level Control Systems”, 2023 IEEE 11th Joint International Information Technology and Artificial Intelligence Conference (ITAIC), Chongqing, China, 2023; pp. 667-671, DOI: https://doi.org/10.1109/ITAIC58329.2023.10409068
  7. [7] Unni A. C., Junghare A. S., Mohan V. and Ongsakul W. , “PID, fuzzy and LQR controllers for magnetic levitation system”, 2016 International Conference on Cogeneration, Small Power Plants and District Energy (ICUE), Bangkok, Thailand, 2016; pp. 1-5 DOI: https://doi.org/10.1109/COGEN.2016.7728977
  8. [8] García-Martínez, J. R., Cruz-Miguel, E. E., Carrillo-Serrano, R. V., Mendoza-Mondragón, F., Toledano-Ayala, M., and Rodríguez-Reséndiz, J. A, “PID-Type Fuzzy Logic Controller-Based Approach for Motion Control Applications”, Sensors. 2020; 20(18), 5323, DOI:https://doi.org/10.3390/s20185323

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kontrol Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

5 Haziran 2026

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

26 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

12 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 14 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Demir, M. (2026). Makine Öğrenimi Tabanlı Çevrimiçi Ayarlama Tek Girişli Tip-1 Bulanık PID Kontrolör Yaklaşımı. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, 14(2), 577-592. https://doi.org/10.29109/gujsc.1772794
AMA
1.Demir M. Makine Öğrenimi Tabanlı Çevrimiçi Ayarlama Tek Girişli Tip-1 Bulanık PID Kontrolör Yaklaşımı. GUJS Part C. 2026;14(2):577-592. doi:10.29109/gujsc.1772794
Chicago
Demir, Mehmet. 2026. “Makine Öğrenimi Tabanlı Çevrimiçi Ayarlama Tek Girişli Tip-1 Bulanık PID Kontrolör Yaklaşımı”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 14 (2): 577-92. https://doi.org/10.29109/gujsc.1772794.
EndNote
Demir M (01 Haziran 2026) Makine Öğrenimi Tabanlı Çevrimiçi Ayarlama Tek Girişli Tip-1 Bulanık PID Kontrolör Yaklaşımı. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 14 2 577–592.
IEEE
[1]M. Demir, “Makine Öğrenimi Tabanlı Çevrimiçi Ayarlama Tek Girişli Tip-1 Bulanık PID Kontrolör Yaklaşımı”, GUJS Part C, c. 14, sy 2, ss. 577–592, Haz. 2026, doi: 10.29109/gujsc.1772794.
ISNAD
Demir, Mehmet. “Makine Öğrenimi Tabanlı Çevrimiçi Ayarlama Tek Girişli Tip-1 Bulanık PID Kontrolör Yaklaşımı”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 14/2 (01 Haziran 2026): 577-592. https://doi.org/10.29109/gujsc.1772794.
JAMA
1.Demir M. Makine Öğrenimi Tabanlı Çevrimiçi Ayarlama Tek Girişli Tip-1 Bulanık PID Kontrolör Yaklaşımı. GUJS Part C. 2026;14:577–592.
MLA
Demir, Mehmet. “Makine Öğrenimi Tabanlı Çevrimiçi Ayarlama Tek Girişli Tip-1 Bulanık PID Kontrolör Yaklaşımı”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, c. 14, sy 2, Haziran 2026, ss. 577-92, doi:10.29109/gujsc.1772794.
Vancouver
1.Mehmet Demir. Makine Öğrenimi Tabanlı Çevrimiçi Ayarlama Tek Girişli Tip-1 Bulanık PID Kontrolör Yaklaşımı. GUJS Part C. 01 Haziran 2026;14(2):577-92. doi:10.29109/gujsc.1772794

                                     16168      16167     16166     21432        logo.png   


    e-ISSN:2147-9526