Araştırma Makalesi

İş Makinası Parçalarında Üretim Hatalarının İstatistiksel Proses Kontrol Teknikleri ile Stratejik Kalite Yönetimi Açısından Analizi

Cilt: 14 Sayı: 1 12 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

İş Makinası Parçalarında Üretim Hatalarının İstatistiksel Proses Kontrol Teknikleri ile Stratejik Kalite Yönetimi Açısından Analizi

Öz

Yüksek üretim maliyetine sahip olmaları nedeniyle iş makinelerini oluşturan parçaların hatalı üretimi önleyici kalite kontrol maliyetinden daha yüksek olmaktadır. Hataları ürün üretilmeden önce önlemek, günümüz kalite anlayışının temelini oluşturmaktadır. Bu çalışmada, indüksiyon yöntemi ile sertleştirilen iş makinası parçalarında üretim sonrası karşılaşılan hatalar incelenmiş ve analiz edilmiştir. 4140 çeliğinden imal edilen parçalar, belirlenen teknik spesifikasyonlara uygun olarak ısıl işleme tabi tutulmuş ve yüzey sertliği, sertlik derinliği gibi kriterler üzerinden kalite değerlendirmesi yapılmıştır. Sertleştirme sonrası gözlemlenen hatalar, kalite kontrol aşamasında toplanan veriler ışığında Pareto Analizi, p Kontrol Diyagramı, Balık Kılçığı Diyagramı, Histogram, Dağılım Diyagramı ve Proses Yeterlilik Analizi gibi istatistiksel süreç kontrol yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Analiz sürecinde, bir örneklem grubunda hata oranının kontrol limitlerinin üzerine çıkarak sürecin istatistiksel kontrol dışına çıktığı belirlenmiş; yapılan kök neden analizleri sonucunda operatör kaynaklı ayar hataları, ekipman parametre düzensizlikleri ve malzeme homojenliğindeki problemler başlıca etkenler olarak tespit edilmiştir. Proses yeterlilik analizinde ilgili dönemde spesifikasyon dışı üretim eğilimi gözlenmiş ve Proses Yeterlilik İndeksi (Cp) değerinin kabul edilebilir seviyenin altına düştüğü görülmüştür. Elde edilen bulgular, proses kaynaklı kalite düşüşlerinin anlaşılması, kritik hata türlerinin önceliklendirilmesi ve süreç iyileştirme faaliyetlerine veri sağlanması açısından önem arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Şahin, O. (2013), İstatistiksel Proses Kontrolünde Kontrol Grafiklerinin Kullanımı ve Tekstil Sanayinde Bir Uygulama. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (10), 53-75. https://dergipark.org.tr/tr/pub/diclesosbed/article/920142#article_cite
  2. [2] Kumurkan, H., İstatistiksel Proses Kontrol ve Kalite Yönetimi Uygulamaları. Nobel Akademik Yayıncılık, 2021
  3. [3] Güzel, B.K. ve Köksal, M. (2024), İstatistiksel Süreç Kontrolü Teknikleri Üzerine Bir Parfüm Üretim Hattında Örnek Uygulama Çalışması, Journal of Technology and Applied Sciences 7(2) s.145-161, https://doi.org/10.56809/icujtas.1488363
  4. [4] Gedik, H. (2003), İstatistiksel Proses Kontrol Teknikleri ve Sivas Dikimevinde Bir Uygulama. Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Sivas.
  5. [5] Elevli, S. ve Behdioğlu, S. (2006), İstatistiksel proses kontrolü teknikleri ile kömür kalitesindeki değişkenliğin belirlenmesi. Bilimsel Madencilik Dergisi, 45(3), 19-26. https://dergipark.org.tr/tr/pub/madencilik/article/361212
  6. [6] Yıldırım, H. ve Karaca, E. (2013), Üretim Sürecinde İstatistiksel Proses Kontrol (İpk) Uygulamaları ve Elektronik Sektöründe Bir İnceleme. Öneri Dergisi, 10(39), 77-87. https://dergipark.org.tr/tr/pub/maruoneri/article/187804
  7. [7] Schippers, W.A.J. (2001), An Integrated Approach to Process Control, International Journal of Production Economics, Vol 69, P93-105 https://doi.org/10.1016/S0925-5273(98)00243-6
  8. [8] Uçurum, M. ve Özer, F. (2016), Konvansiyonel Bilyeli Değirmende Kalsitin Mikronize Öğütmesinin Renk Parametreleri Kullanılarak İstatistiksel Proses Kontrolü. MT Bilimsel (10), 1-10. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mtb/article/354896

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Üretim Metalurjisi, İmalat Süreçleri ve Teknolojileri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

12 Mart 2026

Yayımlanma Tarihi

12 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

8 Ocak 2026

Kabul Tarihi

11 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 14 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Sarı, H. (2026). İş Makinası Parçalarında Üretim Hatalarının İstatistiksel Proses Kontrol Teknikleri ile Stratejik Kalite Yönetimi Açısından Analizi. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, 14(1), 459-475. https://doi.org/10.29109/gujsc.1859024
AMA
1.Sarı H. İş Makinası Parçalarında Üretim Hatalarının İstatistiksel Proses Kontrol Teknikleri ile Stratejik Kalite Yönetimi Açısından Analizi. GUJS Part C. 2026;14(1):459-475. doi:10.29109/gujsc.1859024
Chicago
Sarı, Hacı. 2026. “İş Makinası Parçalarında Üretim Hatalarının İstatistiksel Proses Kontrol Teknikleri ile Stratejik Kalite Yönetimi Açısından Analizi”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 14 (1): 459-75. https://doi.org/10.29109/gujsc.1859024.
EndNote
Sarı H (01 Mart 2026) İş Makinası Parçalarında Üretim Hatalarının İstatistiksel Proses Kontrol Teknikleri ile Stratejik Kalite Yönetimi Açısından Analizi. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 14 1 459–475.
IEEE
[1]H. Sarı, “İş Makinası Parçalarında Üretim Hatalarının İstatistiksel Proses Kontrol Teknikleri ile Stratejik Kalite Yönetimi Açısından Analizi”, GUJS Part C, c. 14, sy 1, ss. 459–475, Mar. 2026, doi: 10.29109/gujsc.1859024.
ISNAD
Sarı, Hacı. “İş Makinası Parçalarında Üretim Hatalarının İstatistiksel Proses Kontrol Teknikleri ile Stratejik Kalite Yönetimi Açısından Analizi”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji 14/1 (01 Mart 2026): 459-475. https://doi.org/10.29109/gujsc.1859024.
JAMA
1.Sarı H. İş Makinası Parçalarında Üretim Hatalarının İstatistiksel Proses Kontrol Teknikleri ile Stratejik Kalite Yönetimi Açısından Analizi. GUJS Part C. 2026;14:459–475.
MLA
Sarı, Hacı. “İş Makinası Parçalarında Üretim Hatalarının İstatistiksel Proses Kontrol Teknikleri ile Stratejik Kalite Yönetimi Açısından Analizi”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, c. 14, sy 1, Mart 2026, ss. 459-75, doi:10.29109/gujsc.1859024.
Vancouver
1.Hacı Sarı. İş Makinası Parçalarında Üretim Hatalarının İstatistiksel Proses Kontrol Teknikleri ile Stratejik Kalite Yönetimi Açısından Analizi. GUJS Part C. 01 Mart 2026;14(1):459-75. doi:10.29109/gujsc.1859024

                                     16168      16167     16166     21432        logo.png   


    e-ISSN:2147-9526