Tasarım Odaklı Düşünme Süreciyle Prososyal Davranışın Geliştirilmesi: Endüstriyel Tasarım Mühendisliği Eğitiminde Uygulama Temelli Bir Pedagojik Model
Öz
Bu çalışma, yükseköğretim düzeyinde prososyal davranışın tasarım süreci içinde geliştirilebilen bir tasarım yetkinliği olarak nasıl desteklenebileceğini incelemektedir. Araştırma, Endüstriyel Tasarım Mühendisliği lisans programında yürütülen uygulama temelli bir ders kapsamında yapılandırılan pedagojik müdahaleyi ele almaktadır. Ders sürecinde Tasarım Odaklı Düşünme ve Katılımcı Tasarım yaklaşımları, davranış değişikliği ve motivasyon kuramlarıyla bütünleştirilmiştir. Bu bağlamda COM-B (Yetenek–Fırsat–Motivasyon–Davranış) modeli ve Öz-Belirlenim Kuramı (Self-Determination Theory), prososyal davranışı açıklayan çerçeveler olarak değil, öğrenme ortamının tasarlanmasına rehberlik eden pedagojik araçlar olarak kullanılmıştır. Çalışma, deneysel bir etki ölçümü ya da nicel karşılaştırma sunmayı amaçlamamakta; ders süreci, stüdyo etkinlikleri ve öğrenci tasarım projelerini betimleyici ve gözlemsel bir yaklaşımla ele almaktadır. Geliştirilen projeler, empati, paylaşım, işbirliği, aidiyet ve toplumsal sorumluluk gibi prososyal yönelimlerin tasarım süreci içinde nasıl görünür hâle gelebildiğini temsili örnekler üzerinden ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, tasarım stüdyolarının prososyal davranışın dışsal bir etik beklenti olarak değil, tasarım süreci içinde deneyimlenerek geliştirilebilen bir yetkinlik olarak yapılandırılabileceğini göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, tasarım eğitimi literatürüne uygulama temelli bir pedagojik model ve temsil niteliğinde örnekler sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- [1] T. Brown and B. Katz, ‘Change by Design’, J of Product Innov Manag, vol. 28, no. 3, pp. 381–383, May 2011, doi: 10.1111/j.1540-5885.2011.00806.x.
- [2] H. G. Yavuzcan, D. Sahin, Ö. Sevgül, and C. Yavuz, ‘An Instructional Model for Social Design Education: A Design Project for Stray Animals Including Production-Based Learning Approach.’, Design and Technology Education, vol. 24, no. 1, p. n1, 2019.
- [3] S. M. Coyne, L. M. Padilla-Walker, and E. Howard, ‘Emerging in a digital world: A decade review of media use, effects, and gratifications in emerging adulthood’, Emerging Adulthood, vol. 1, no. 2, SI, pp. 125–137, Jun. 2013, doi: 10.1177/2167696813479782.
- [4] N. Eisenberg, R. A. Fabes, and T. L. Spinrad, ‘Prosocial Development’, in Handbook of child psychology: Social, emotional, and personality development, Vol. 3, 6th ed, Hoboken, NJ, US: John Wiley & Sons, Inc., 2006, pp. 646–718.
- [5] N. Eisenberg, T. L. Spinrad, and A. Knafo-Noam, ‘Prosocial Development’, in Handbook of Child Psychology and Developmental Science, John Wiley & Sons, Ltd, 2015, pp. 1–47. doi: 10.1002/9781118963418.childpsy315.
- [6] X. Fu, L. M. Padilla-Walker, M. G. Nielson, M. Yuan, and Y. Kou, ‘The effect of target’s power on prosocial behavior: A cross-cultural study’, Journal of Psychology, vol. 155, no. 1, pp. 115–128, Jan. 2021, doi: 10.1080/00223980.2020.1845591.
- [7] G. Carlo, ‘The development and correlates of prosocial moral behaviors’, in Handbook of moral development, Psychology Press, 2013, pp. 208–234. Accessed: Mar. 05, 2024. [Online]. Available: https://api.taylorfrancis.com/content/chapters/edit/download?identifierName=doi&identifierValue=10.4324/9780203581957-13&type=chapterpdf
- [8] B. A. Randall and J. R. Wenner, ‘Adopting a multidimensional perspective on college students’ prosocial behaviors’, Prosocial development: A multidimensional approach, pp. 374–392, 2014, doi: 10.1093/acprof:oso/9780199964772.003.0018.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Bilgi Sistemleri Kullanıcı Deneyimi Tasarımı ve Geliştirme, Ergonomi ve İnsan Faktörleri Yönetimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Hüdayim Başak
0000-0001-8066-5384
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
19 Haziran 2026
Yayımlanma Tarihi
-
Gönderilme Tarihi
27 Şubat 2026
Kabul Tarihi
8 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication
