Araştırma Makalesi

Tasarım Odaklı Düşünme Süreciyle Prososyal Davranışın Geliştirilmesi: Endüstriyel Tasarım Mühendisliği Eğitiminde Uygulama Temelli Bir Pedagojik Model

Sayı: Advanced Online Publication Erken Görünüm Tarihi: 19 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Tasarım Odaklı Düşünme Süreciyle Prososyal Davranışın Geliştirilmesi: Endüstriyel Tasarım Mühendisliği Eğitiminde Uygulama Temelli Bir Pedagojik Model

Öz

Bu çalışma, yükseköğretim düzeyinde prososyal davranışın tasarım süreci içinde geliştirilebilen bir tasarım yetkinliği olarak nasıl desteklenebileceğini incelemektedir. Araştırma, Endüstriyel Tasarım Mühendisliği lisans programında yürütülen uygulama temelli bir ders kapsamında yapılandırılan pedagojik müdahaleyi ele almaktadır. Ders sürecinde Tasarım Odaklı Düşünme ve Katılımcı Tasarım yaklaşımları, davranış değişikliği ve motivasyon kuramlarıyla bütünleştirilmiştir. Bu bağlamda COM-B (Yetenek–Fırsat–Motivasyon–Davranış) modeli ve Öz-Belirlenim Kuramı (Self-Determination Theory), prososyal davranışı açıklayan çerçeveler olarak değil, öğrenme ortamının tasarlanmasına rehberlik eden pedagojik araçlar olarak kullanılmıştır. Çalışma, deneysel bir etki ölçümü ya da nicel karşılaştırma sunmayı amaçlamamakta; ders süreci, stüdyo etkinlikleri ve öğrenci tasarım projelerini betimleyici ve gözlemsel bir yaklaşımla ele almaktadır. Geliştirilen projeler, empati, paylaşım, işbirliği, aidiyet ve toplumsal sorumluluk gibi prososyal yönelimlerin tasarım süreci içinde nasıl görünür hâle gelebildiğini temsili örnekler üzerinden ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, tasarım stüdyolarının prososyal davranışın dışsal bir etik beklenti olarak değil, tasarım süreci içinde deneyimlenerek geliştirilebilen bir yetkinlik olarak yapılandırılabileceğini göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, tasarım eğitimi literatürüne uygulama temelli bir pedagojik model ve temsil niteliğinde örnekler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] T. Brown and B. Katz, ‘Change by Design’, J of Product Innov Manag, vol. 28, no. 3, pp. 381–383, May 2011, doi: 10.1111/j.1540-5885.2011.00806.x.
  2. [2] H. G. Yavuzcan, D. Sahin, Ö. Sevgül, and C. Yavuz, ‘An Instructional Model for Social Design Education: A Design Project for Stray Animals Including Production-Based Learning Approach.’, Design and Technology Education, vol. 24, no. 1, p. n1, 2019.
  3. [3] S. M. Coyne, L. M. Padilla-Walker, and E. Howard, ‘Emerging in a digital world: A decade review of media use, effects, and gratifications in emerging adulthood’, Emerging Adulthood, vol. 1, no. 2, SI, pp. 125–137, Jun. 2013, doi: 10.1177/2167696813479782.
  4. [4] N. Eisenberg, R. A. Fabes, and T. L. Spinrad, ‘Prosocial Development’, in Handbook of child psychology: Social, emotional, and personality development, Vol. 3, 6th ed, Hoboken, NJ, US: John Wiley & Sons, Inc., 2006, pp. 646–718.
  5. [5] N. Eisenberg, T. L. Spinrad, and A. Knafo-Noam, ‘Prosocial Development’, in Handbook of Child Psychology and Developmental Science, John Wiley & Sons, Ltd, 2015, pp. 1–47. doi: 10.1002/9781118963418.childpsy315.
  6. [6] X. Fu, L. M. Padilla-Walker, M. G. Nielson, M. Yuan, and Y. Kou, ‘The effect of target’s power on prosocial behavior: A cross-cultural study’, Journal of Psychology, vol. 155, no. 1, pp. 115–128, Jan. 2021, doi: 10.1080/00223980.2020.1845591.
  7. [7] G. Carlo, ‘The development and correlates of prosocial moral behaviors’, in Handbook of moral development, Psychology Press, 2013, pp. 208–234. Accessed: Mar. 05, 2024. [Online]. Available: https://api.taylorfrancis.com/content/chapters/edit/download?identifierName=doi&identifierValue=10.4324/9780203581957-13&type=chapterpdf
  8. [8] B. A. Randall and J. R. Wenner, ‘Adopting a multidimensional perspective on college students’ prosocial behaviors’, Prosocial development: A multidimensional approach, pp. 374–392, 2014, doi: 10.1093/acprof:oso/9780199964772.003.0018.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilgi Sistemleri Kullanıcı Deneyimi Tasarımı ve Geliştirme, Ergonomi ve İnsan Faktörleri Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

19 Haziran 2026

Yayımlanma Tarihi

-

Gönderilme Tarihi

27 Şubat 2026

Kabul Tarihi

8 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

Kaynak Göster

APA
Avcıoğlu, B. Ç., & Başak, H. (2026). Tasarım Odaklı Düşünme Süreciyle Prososyal Davranışın Geliştirilmesi: Endüstriyel Tasarım Mühendisliği Eğitiminde Uygulama Temelli Bir Pedagojik Model. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, Advanced Online Publication, 1-1. https://doi.org/10.29109/gujsc.1898272
AMA
1.Avcıoğlu BÇ, Başak H. Tasarım Odaklı Düşünme Süreciyle Prososyal Davranışın Geliştirilmesi: Endüstriyel Tasarım Mühendisliği Eğitiminde Uygulama Temelli Bir Pedagojik Model. GUJS Part C. 2026;(Advanced Online Publication):1-1. doi:10.29109/gujsc.1898272
Chicago
Avcıoğlu, Banu Çiçek, ve Hüdayim Başak. 2026. “Tasarım Odaklı Düşünme Süreciyle Prososyal Davranışın Geliştirilmesi: Endüstriyel Tasarım Mühendisliği Eğitiminde Uygulama Temelli Bir Pedagojik Model”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, sy Advanced Online Publication: 1-1. https://doi.org/10.29109/gujsc.1898272.
EndNote
Avcıoğlu BÇ, Başak H (01 Haziran 2026) Tasarım Odaklı Düşünme Süreciyle Prososyal Davranışın Geliştirilmesi: Endüstriyel Tasarım Mühendisliği Eğitiminde Uygulama Temelli Bir Pedagojik Model. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji Advanced Online Publication 1–1.
IEEE
[1]B. Ç. Avcıoğlu ve H. Başak, “Tasarım Odaklı Düşünme Süreciyle Prososyal Davranışın Geliştirilmesi: Endüstriyel Tasarım Mühendisliği Eğitiminde Uygulama Temelli Bir Pedagojik Model”, GUJS Part C, sy Advanced Online Publication, ss. 1–1, Haz. 2026, doi: 10.29109/gujsc.1898272.
ISNAD
Avcıoğlu, Banu Çiçek - Başak, Hüdayim. “Tasarım Odaklı Düşünme Süreciyle Prososyal Davranışın Geliştirilmesi: Endüstriyel Tasarım Mühendisliği Eğitiminde Uygulama Temelli Bir Pedagojik Model”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji. Advanced Online Publication (01 Haziran 2026): 1-1. https://doi.org/10.29109/gujsc.1898272.
JAMA
1.Avcıoğlu BÇ, Başak H. Tasarım Odaklı Düşünme Süreciyle Prososyal Davranışın Geliştirilmesi: Endüstriyel Tasarım Mühendisliği Eğitiminde Uygulama Temelli Bir Pedagojik Model. GUJS Part C. 2026;:1–1.
MLA
Avcıoğlu, Banu Çiçek, ve Hüdayim Başak. “Tasarım Odaklı Düşünme Süreciyle Prososyal Davranışın Geliştirilmesi: Endüstriyel Tasarım Mühendisliği Eğitiminde Uygulama Temelli Bir Pedagojik Model”. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, sy Advanced Online Publication, Haziran 2026, ss. 1-1, doi:10.29109/gujsc.1898272.
Vancouver
1.Banu Çiçek Avcıoğlu, Hüdayim Başak. Tasarım Odaklı Düşünme Süreciyle Prososyal Davranışın Geliştirilmesi: Endüstriyel Tasarım Mühendisliği Eğitiminde Uygulama Temelli Bir Pedagojik Model. GUJS Part C. 01 Haziran 2026;(Advanced Online Publication):1-. doi:10.29109/gujsc.1898272

                                     16168      16167     16166     21432        logo.png   


    e-ISSN:2147-9526