Araştırma Makalesi

AB Ülkelerinin Çevre ve Atık Yönetimi Performanslarının Değerlendirilmesi: Veri Zarflama Analizi ve Yapay Sinir Ağlarının Birlikte Uygulanması

Cilt: 14 Sayı: 1 1 Şubat 2023
PDF İndir
TR EN

AB Ülkelerinin Çevre ve Atık Yönetimi Performanslarının Değerlendirilmesi: Veri Zarflama Analizi ve Yapay Sinir Ağlarının Birlikte Uygulanması

Öz

Sanayinin gelişmesiyle insan ihtiyaçlarındaki artış üretimin ve tüketimin artmasına neden olmuştur. Üretim-tüketim- atık döngü zincirinde atık geri dönüşümünün yeterli olmayışı çevresel, iklimsel, ekonomik ve çoğu sorunları da birlikte getirmektedir. 2015 Döngüsel Ekonomi Eylem Planı çerçevesinde Avrupa Birliği, içerisinde atık yönetiminin de yer aldığı birçok karar almıştır. AB üye ve aday ülkeleri için geri dönüşüm kapasitesi ve atık yönetiminin iyileştirilmesi hedeflenen stratejilerde ilk sıralarda yer almaktadır. Bu çalışmada da 2015 Döngüsel Ekonomi Eylem Planı sonrasında 2017, 2018 ve 2019 yılları için AB ülkelerinin atık yönetimi performansları Veri Zarflama Analizi (VZA) ve Yapay Sinir Ağları yöntemleriyle birlikte incelenmiştir. VZA girdi değişkenleri; kişi başı belediye atık üretimi, geri kazanım için atık ithalatı, çevre korumaya yönelik ulusal harcamalar, kişi başına reel GSYİH, insani gelişmişlik indeksi, kişi başına düşen plastik ambalaj atığı üretimi, çıktı değişkeni; belediye atıklarının geri dönüşüm oranı olarak alınmıştır. VZA ile elde edilen etkinlik skorları yapay sinir ağlarında çıktı değişkeni olarak kullanılmış ve yapay sinir ağları ileri beslemeli ağlarla 2019 yılı ülkelerin etkinlik skorları için öngörüde bulunulmuştur. Elde edilen bulgularda, Slovenya, Letonya, Almanya, İrlanda, Lüksemburg ve Belçika tüm yıllarda etkin olan ve diğer ülkelerin referans kümelerinde sıkça yer alan ülkeler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İleri Beslemeli Yapay Sinir Ağları ile eğitilen veri setinden elde edilen 2019 tahmin değerlerinin gerçek etkinlik değerlerine oldukça yakın değerler aldığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acı, A. (2015). Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) Ülkelerinin Ar-Ge Etkinliklerinin Veri Zarflama Analizi (VZA) Yöntemi ile Belirlenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi Bilişim Enstitüsü, Ankara.
  2. Agarwal, S. (2016). DEA-neural networks approach to assess the performance of public transport sector of India. Opsearch, 53(2), 248-258.
  3. Altın, F. G. (2022). A Fuzzy Data Envelopment Analysis-Based Performance Assessment of European Union Countries' Waste Management Practices. In Handbook of Research on Advances and Applications of Fuzzy Sets and Logic (pp. 29-49). IGI Global.
  4. Ateş, E. (2021). Döngüsel Ekonomi Kapsamında GSYİH ile Geri Dönüşüm İlişkisi: Avrupa Birliği Ülkeleri Örneği. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (67), 125-137.
  5. Banker, R.D., Charnes, A. ve Cooper, W.W., (1984). Some Models For Estimating Technical And Scale Inefficiencies in Data Envelopment Analysis, Management Science, 30(9), 1078-192
  6. Barros, C. P. ve Wanke, P. (2014). Insurance companies in Mozambique: a two-stage DEA and neural networks on efficiency and capacity slacks. Applied Economics, 46(29), 3591-3600.
  7. Benito, B., Bastida, F., ve García, J. A. (2010). Explaining differences in efficiency: an application to Spanish municipalities. Applied economics, 42(4), 515-528.
  8. Bolat, B., Temur, G. T. ve Gürler, H. (2016). Türkiye'deki Havalimanlarının Etkinlik Tahmini: Veri Zarflama Analizi ve Yapay Sinir Ağlarının Birlikte Kullanımı. Ege academic review, 16.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Şubat 2023

Gönderilme Tarihi

11 Kasım 2022

Kabul Tarihi

18 Ocak 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 14 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Seyhan, N. (2023). AB Ülkelerinin Çevre ve Atık Yönetimi Performanslarının Değerlendirilmesi: Veri Zarflama Analizi ve Yapay Sinir Ağlarının Birlikte Uygulanması. Gümüşhane University Journal of Social Sciences, 14(1), 343-355. https://doi.org/10.36362/gumus.1203079
AMA
1.Seyhan N. AB Ülkelerinin Çevre ve Atık Yönetimi Performanslarının Değerlendirilmesi: Veri Zarflama Analizi ve Yapay Sinir Ağlarının Birlikte Uygulanması. GUSBID. 2023;14(1):343-355. doi:10.36362/gumus.1203079
Chicago
Seyhan, Nazlı. 2023. “AB Ülkelerinin Çevre ve Atık Yönetimi Performanslarının Değerlendirilmesi: Veri Zarflama Analizi ve Yapay Sinir Ağlarının Birlikte Uygulanması”. Gümüşhane University Journal of Social Sciences 14 (1): 343-55. https://doi.org/10.36362/gumus.1203079.
EndNote
Seyhan N (01 Şubat 2023) AB Ülkelerinin Çevre ve Atık Yönetimi Performanslarının Değerlendirilmesi: Veri Zarflama Analizi ve Yapay Sinir Ağlarının Birlikte Uygulanması. Gümüşhane University Journal of Social Sciences 14 1 343–355.
IEEE
[1]N. Seyhan, “AB Ülkelerinin Çevre ve Atık Yönetimi Performanslarının Değerlendirilmesi: Veri Zarflama Analizi ve Yapay Sinir Ağlarının Birlikte Uygulanması”, GUSBID, c. 14, sy 1, ss. 343–355, Şub. 2023, doi: 10.36362/gumus.1203079.
ISNAD
Seyhan, Nazlı. “AB Ülkelerinin Çevre ve Atık Yönetimi Performanslarının Değerlendirilmesi: Veri Zarflama Analizi ve Yapay Sinir Ağlarının Birlikte Uygulanması”. Gümüşhane University Journal of Social Sciences 14/1 (01 Şubat 2023): 343-355. https://doi.org/10.36362/gumus.1203079.
JAMA
1.Seyhan N. AB Ülkelerinin Çevre ve Atık Yönetimi Performanslarının Değerlendirilmesi: Veri Zarflama Analizi ve Yapay Sinir Ağlarının Birlikte Uygulanması. GUSBID. 2023;14:343–355.
MLA
Seyhan, Nazlı. “AB Ülkelerinin Çevre ve Atık Yönetimi Performanslarının Değerlendirilmesi: Veri Zarflama Analizi ve Yapay Sinir Ağlarının Birlikte Uygulanması”. Gümüşhane University Journal of Social Sciences, c. 14, sy 1, Şubat 2023, ss. 343-55, doi:10.36362/gumus.1203079.
Vancouver
1.Nazlı Seyhan. AB Ülkelerinin Çevre ve Atık Yönetimi Performanslarının Değerlendirilmesi: Veri Zarflama Analizi ve Yapay Sinir Ağlarının Birlikte Uygulanması. GUSBID. 01 Şubat 2023;14(1):343-55. doi:10.36362/gumus.1203079