Beden Eğitimi Öğretmenlerinin İş Yaşam Kalitesi ile Öğretme Motivasyonu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Beden eğitimi öğretmenlerinin iş yaşam kalitesi ve öğretme motivasyonu arasındaki ilişkinin incelendiği bu araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden korelasyonel araştırma modeli kullanılmıştır. Çalışmaya 69’u kadın, 184’ü erkek beden eğitimi öğretmeni olmak üzere toplamda 253 kişi katılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak “İş Yaşam Kalitesi Ölçeği” ve “Öğretme Motivasyonu Ölçeği” kullanılmıştır. İş yaşam kalitesi ve öğretme motivasyonu arasındaki ilişkinin incelenmesi için pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Daha sonra beden eğitimi öğretmenlerinin içsel ve dışsal motivasyonlarını yordayan iş yaşam kalitesi boyutlarının yordama düzeylerini belirleyebilmek için aşamalı çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Aşamalı çoklu regresyon analizi sonuçları incelendiğinde içsel motivasyonu yordayan dört değişken (Çalışma koşulları, iş kariyer memnuniyeti, işi kontrol edebilme ve genel iyi olma), dışsal motivasyonu ise yordayan iki değişken (Aile yaşamında stres ve iş kariyer memnuniyeti) istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Bu iki motivasyon türünün yordama düzeyleri değerlendirildiğinde içsel motivasyon faktörlerinin, dışsal motivasyon faktörlerine kıyasla beden eğitimi öğretmenlerinin motivasyonları üzerinde daha fazla etkili olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İçsel motivasyon
• dışsal motivasyon
• genel iyi oluş

Investigating the Relationship Between Physical Education Teachers' Quality of Work Life and Motivation to Teach

Öz

In this study, the relationship between physical education teachers' quality of work life and motivation to teach was examined, and correlational research design, among quantitative research methods, was used. A total of 253 physical education teachers, 69 females and 184 males, participated in the study. "Quality of Work Life Scale" and "Motivation to Teach Scale" were used as data collection tools in the study. Pearson correlation analysis was used to analyze the relationship between quality of work life and motivation to teach. Then, a stepwise multiple regression analysis was conducted to identify the prediction levels of the quality of work-life dimensions predicting intrinsic and extrinsic motivation of physical education teachers. When the results of the stepwise multiple regression analysis were analyzed, four variables affecting intrinsic motivation (working conditions, job career satisfaction, ability to control work and general well-being) and two variables affecting extrinsic motivation (stress in family life and job career satisfaction) were found statistically significant. Considering the effect levels of these two types of motivation are evaluated, it is apparent that intrinsic motivation factors are more effective in the motivation of physical education teachers than extrinsic motivation factors.

Anahtar Kelimeler

• Intrinsic motivation
• extrinsic motivation
• general well-being

Kaynakça

1. Ada, Ş., Akan, D., Ayık, A., Yıldırım, İ. ve Yalçın, S. (2013). Öğretmenlerin motivasyon etkenleri. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(3), 151-166.
2. Ak, Z. G., Güler, C., ve Çavuşoğlu, S. B. (2022). Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin iş doyumu ve iş yaşam kaliteleri arasındaki ilişki. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 5(2), 18-28. Akar, H. (2018). The relationships between quality of work life, school alienation, burnout, affective commitment and organizational citizenship: A study on teachers. European Journal of Educational Research, 7(2), 169-180. https://doi.org/10.12973/eu-jer.7.2.169
3. Akar, H. ve Üstüner, M. (2017). Turkish adaptation of work-related quality of life scale: validity and reliability studies, Inonu University Journal of the Faculty of Education, 18(2), 159-176. doi: 10.17679/inuefd.302675
4. Alincak, F., Berk, İ. H., ve Öztürk, M. F. (2022). Problems related to physıcal educatıon and sports experıenced by new teachers. European Journal of Education Studies, 9(4), 107-119.
5. Altun, E. ve Ateş, A. (2008). Bilgisayar ve öğretim teknolojileri öğretmen adaylarının sorunları ve geleceğe yönelik kaygıları. İlköğretim Online, 7(3), 680-692.
6. Arslan, M. (2013). İş-aile ve aile-iş çatışmalarının kadın çalışanların iş doyumları üzerindeki etkisi. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 99-114.
7. Arslantaş, H. İ., Tösten, R. ve Marakçı, D. B. (2018). Lise öğretmenlerinde mesleki motivasyon unsurları: Karma yöntemli bir çalışma. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(3), 880-895. https://doi.org/10.17860/mersinefd.485161.
8. Avcı, A. (2022). Beden eğitimi ve spor öğretmenleri ve onların sorunları üzerine yapılmış nitel araştırmalardan bir meta-sentez çalışması. Uluslararası Dağcılık ve Tırmanış Dergisi, 5(2), 37-51. https://doi.org/10.36415/dagcilik.1191775.

9. Baleghizadeh, S. ve Gordani, Y. (2012). Motivation and quality of work life among secondary school EFL teachers. Australian Journal of Teacher Education (Online), 37(7), 30-42. https://doi.org/10.14221/ajte.2012v37n7.8.
10. Bascia, N. ve Rottmann, C. (2011). What’s so important about teachers’ working conditions? The fatal flaw in North American educational reform. Journal of Education Policy, 26(6), 787-802. https://doi.org/10.1080/02680939.2010.543156.
11. Carver, C. S. ve Scheier, M. F. (2002). The hopeful optimist. Psychological Inquiry, 13(4), 288-290. https://www.jstor.org/stable/1448869.
12. Cieslinski, R. ve Szum, E. (2014). Burned out or just frustrated? Reasons why physical education teachers leave their profession. Physical Culture and Sport, 63(1), 29. https://doi.org/10.2478/pcssr-2014-0020.
13. Christian, D. ve Sayed, Y. (2023). Teacher motivation to teach in challenging school contexts on the Cape flats, Western Cape, South Africa. Education Sciences, 13(2), 165.
14. Cruickshank, V., Hyndman, B., Patterson, K. ve Kebble, P. (2021). Encounters in a marginalised subject: The experiential challenges faced by Tasmanian health and physical education teachers. Australian Journal of Education, 65(1), 24-40. https://doi.org/10.1177/0004944120934964.
15. Çelik, E. (2015). Öğretmenlerin motivasyonları ile yaşam kaliteleri arasındaki ilişki: Balıkesir ili örneği [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Okan Üniversitesi.
16. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. ve Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için çok değişkenli SPSS ve LİSREL uygulamaları, Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
17. Davis, L. E. ve Cherns, A. B. (Eds.). (1975). The quality of working life. Vol. 1: Problems, prospects, and the state of the art. New York: Free Press.
18. Demirhan, G., Bulca, Y., Saçlı, F. ve Kangalgil, M. (2014). Beden eğitimi öğretmenlerinin uygulamada karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29(2), 57-68. https://dergipark.org.tr/tr/pub/hunefd/issue/7788/101806.
19. Di, H. Li, H. ve Wang, Y. (2023). Kindergarten teachers’ quality of work life in China: A national empirical study. International Journal of Environmental Research and Public Health. 20(5), 45-96. https://doi.org/10.3390/ijerph20054596.
20. Doğan, M. (2020). Ortaokullarda görev yapan branş öğretmenlerinin motivasyon etkenleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(5), 27-37.
21. Durmuş, M., Alıncak, F. ve Akgül, M. (2023). Beden Eğitimi öğretmenlerinin sınıf yönetimi becerilerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi. Eğitim ve Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 6(1), 198-216. https://doi.org/10.52974/jena.1302486
22. Ertürk, R. (2016). Öğretmenlerin iş motivasyonları. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 2(3), 1-15. Fatmasari, E., Al, M. M. ve Wulida, A. T. (2018). The effect of quality of work-life and motivation on employee engagement with job satisfaction as an intervening variable. Russian Journal of Agricultural and Socio-Economic Sciences, 74(2), 108-114. https://doi.org/10.18551/rjoas.2018-02.12.
23. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E. ve Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education, New York: McGraw-hill.
24. Gandini, A. (2015). The rise of coworking spaces: A literature review. Ephemera, 15(1), 192-205. https://hdl.handle.net/2434/618721.
25. Gencer, M. (2022). Okul yöneticilerinin öğretmenlerin motivasyonlarına etki eden davranışları: Bir meta-sentez çalışması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 27-43. https://doi.org/10.33437/ksusbd.855302.
26. George, D. ve M. Mallery. 2010. SPSS For Windows Step By Step: A Simple Guide And Reference, 17.0. Boston: Pearson.
27. Gögercin, T. (2017). Beden eğitimi öğretmenlerinin iş tatmini ve mesleki tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi (İstanbul Başakşehir ilçesi örneği) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi.
28. Gökçen, V. ve Karataş, S. (2023). Beden eğitimi ve spor dersi öğretmenlerinin eğitim yöneticiliğine ilişkin görüşleri. Educatıone, 2(1), 1-27. https://doi.org/10.58650/educatione.1229973.
29. Candan, D. G., ve Gencel, İ. E. (2015). Öğretme Motivasyonu Ölçeği’ni Türkçe’ye uyarlama çalışması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(36), 72-89.
30. Haerens, L., Kirk, D., Cardon, G., De Bourdeaudhuij, I., ve Vansteenkiste, M. (2010). Motivational profiles for secondary school physical education and its relationship to the adoption of a physically active lifestyle among university students. European Physical Education Review, 16(2), 117-139. doi: https://doi.org/10.1177/1356336X10381304
31. Han, J. ve Yin, H. (2016). Teacher motivation: Definition, research development and implications for teachers. Cogent Education, 3(1), 1217819. https://doi.org/10.1080/2331186X.2016.1217819.
32. Herman, K. C., Prewitt, S. L., Eddy, C. L., Savala, A. ve Reinke, W. M. (2020). Profiles of middle school teacher stress and coping: Concurrent and prospective correlates. Journal of School Psychology, 78, 54–68. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2019.11.003.
33. Husny Arar, K. ve Massry-Herzllah, A. (2016). Motivation to teach: The case of Arab teachers in Israel. Educational Studies, 42(1), 19-35. https://doi.org/10.1080/03055698.2015.1127136.
34. Jofreh, M., Yasini, A., Dehsorkhi, H. F., ve Hayat, A. (2013). The relationship between EFL teachers’ quality of work life and job motivation. Middle-East Journal of Scientific Research, 13(3), 338-346.
35. Kalaycı, Ş. (2010). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri, Ankara: Asil Yayın Dağıtım.
36. Kanbur, E. ve Mazıoğlu, V. (2021). Psikolojik iyi oluşun iş becerikliliği üzerine etkisi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(2), 1839-1857. https://doi.org/10.15869/itobiad.851820.
37. Karataş, İ. (2021). Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin iş yaşam kalitesi düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi: Bayburt ve Erzurum illeri örneği. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 7(2), 480-499. https://dergipark.org.tr/tr/pub/intjces/issue/67938/1038458.
38. Kauffman, D. F., Yılmaz Soylu, M. ve Duke, B. (2011). Öğretme motivasyonu ölçeğinin geçerlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(40), 279-290.
39. Kroupis, I., Kourtessis, T., Kouli, O., Tzetzis, G., Derri, V. ve Mavrommatis, G. (2017). Job satisfaction and burnout among Greek PE teachers. A comparison of educational sectors, level and gender. Cultura_Ciencia_Deporte, 12(35), 5-14. https://doi.org/10.12800/ccd.v12i34.827.
40. Kul, M., Yılmaz, S. H. ve Yaşartürk, F. (2018). An ınvestigation of professional problems of physical education and sports teachers and effects of these problems on their performance and motivation. Higher Education Studies, 8(4), 23-34. https://doi.org/10.5539/hes.v8n4p23.
41. Kulkarni, P. P. (2013). A literature review on training and development and quality of work life. Researchers World, 4(2), 136. http://hdl.voced.edu.au/10707/304601.
42. Ladwig, M. A., Vazou, S. ve Ekkekakis, P. (2018). “My best memory is when I was done with it”: PE memories are associated with adult sedentary behavior. Translational Journal of the American College of Sports Medicine, 3(16), 119-129. https://doi.org/10.1249/TJX.0000000000000067.
43. Lee, Y. H. (2019). Emotional labor, teacher burnout, and turnover intention in high-school physical education teaching. European Physical Education Review, 25(1), 236-253. https://doi.org/10.1177/1356336X177195.
44. Lizana, P. A., ve Vega-Fernadez, G. (2021). Teacher teleworking during the covid-19 pandemic: Association between work hours, work–family balance and quality of life. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(14), 7566.
45. Mäkelä, K. ve Hirvensalo, M. (2015). Work ability of finnish physical education teachers. The Physical Educator, 72, 384–398. https://doi.org/10.18666/tpe-2015-v72-i5-6186.
46. Mäkelä, K., Hirvensalo, M., ve Whipp, P. R. (2014a). Should I stay or should I go? Physical education teachers' career intentions. Research Quarterly for Exercise and Sport, 85(2), 234-244.
47. Mäkelä, K., Hirvensalo, M., Laakso, L. ve Whipp, P. R. (2014b). Physical education teachers in motion: An account of attrition and area transfer. Physical Education and Sport Pedagogy, 19, 418–435.https://doi.org/10.1080/17408989.2013.780590.
48. Marish Kumar, P. (2018). Quality of work life practices of women employees in the garment companies in Tamil Nadu. Journal of Management Research and Analysis, 5(2), 178-183. doi: 10.18231/2394-2770.2018.0028.
49. Moreira, H., Fox, K. R. ve Sparkes, A. C. (2002). Job motivation profiles of physical educators: Theoretical background and instrument development. British Educational Research Journal, 28(6), 845-861. https://doi.org/10.1080/0141192022000019099. Oktan, M., Kuru, S., Şentürk, S., Çelenk, O. ve Ünal, G. (2023). Okul yöneticileri ve öğretmenlerin motivasyon ile ilgili yapılan bilimsel çalışmalarda elde edilen sonuçların içerik analizi. Socıal Scıences Studıes Journal, 9(108), 5457-5474. https://doi.org/10.29228/sssj.67853.
50. Özdoğru, M. ve Aydın, B. (2016). İlköğretim okulu öğretmenlerinin karara katılma durumları ve istekleri ile motivasyon düzeyleri arasındaki ilişki. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2), 357-367.
51. Özoğlu, M., Gür, B.S. ve Altunoğlu, A. (2013). Türkiye’de ve dünyada öğretmenlik etorik ve pratik. Eğitime Bakış Eğitim-Öğretim ve Bilim Araştırma Dergisi, 54(10), 20-25.
52. Polatcı, S. ve Keser, A. (2017). İş aile yayılımının bireyin iş ve yaşam tatmini üzerindeki etkilerine yönelik bir araştırma. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 72(2), 401-421.https://doi.org/10.1501/SBFder_0000002451.
53. Rai, G. (2013). Improving quality of working life among nursing home staff: is it really needed. International Journal of Caring Sciences, 6(3), 380-91.
54. Rakhman, Y. A., ve Suhana. (2023). Hubungan psychological well-being dengan work-life balance pada Dosen Unisba. Bandung Conference Series: Psychology Science, 3(1), 117–125. https://doi.org/10.29313/bcsps.v3i1.5157.
55. Richards, K. A. R. (2015). Role socialization theory: The sociopolitical realities of teaching physical education. European Physical Education Review, 21(3), 379–393. https://doi.org/10.1177/1356336X15574367.
56. Ryan, R. M. ve Deci, E. L. (2000). Intrinsic and extrinsic motivations: Classic definitions and new directions. Contemporary Educational Psychology, 25(1), 54-67. https://doi.org/10.1006/ceps.1999.1020.
57. Sarı, M., Canoğulları, E. ve Yıldız, E. (2018). Öğretmenlerin okul yaşam kalitesi algıları ile mesleki motivasyon düzeylerinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 47, 387-409. https://doi.org/10.21764/maeuefd.364454.
58. Schukajlow, S., Rakoczy, K., ve Pekrun, R. (2017). Emotions and motivation in mathematics education: Theoretical considerations and empirical contributions. ZDM—Mathematics Education, 49(3), 307–322. https://doi.org/10.1007/s11858-017-0864-6.
59. Soytürk, M. ve Öztürk, Ö. T. (2017). Beden eğitimi öğretmenlerinin iş yaşam kalitelerinin incelenmesi. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 12(2), 12-23. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cbubesbd/issue/33059/349121.
60. Sugino, T. (2010). Teacher demotivational factors in the Japanese language teaching context. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 3, 216-226. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2010.07.036.
61. Swamy, D. R., Nanjundeswaraswamy, T. S. ve Rashmi, S. (2015). Quality of work life: Scale development and validation. International Journal of Caring Sciences, 8(2), 281-300.
62. Şirin, E. F., Erdoğdu, M. ve Mülazımoğlu, O. (2010). Beden eğitimi öğretmenlerinin öğretmenlik kariyer basamaklarında yükselme sistemine ilişkin görüşleri. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 8(2), 57-68. https://doi.org/10.1501/Sporm_0000000177.
63. Temiz, C. N., ve Sivrikaya, A. H. (2021). Beden eğitimi ve spor dersinde karşılaşılan sorunların incelenmesi (Yurt içi ve yurt dışı değerlendirmesi). Avrasya Spor Bilimleri ve Eğitim Dergisi, 3(1), 12-39.
64. Uğraş, S. ve Özen, G. (2019). Examining teaching motivations of physical education teachers. International Journal of Education Technology and Scientific Researches, 4(10), 497-512. https://doi.org/10.35826/ijetsar.37
65. Uğraş, S., Güllü, M. ve Yücekaya, M. A. (2019). Beden eğitimi ve spor öğretmenliğindeki ilk yılım. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 7(1), 242-259. https://dergipark.org.tr/tr/pub/enad/issue/43049/521541.
66. Uğraş, S., Güllü, M., Eroğlu, E. ve Özen, G. (2017). Ortaokulda çalışan beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin okullarda tutulan evrak ve dosyalar hakkındaki düşünceleri. Marmara Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 2(2), 8-20. https://dergipark.org.tr/tr/pub/musbd/issue/33947/375753.
67. Van Laar, D., Edwards, J. A., ve Easton, S. (2007). The work related quality of life scale for healthcare workers. Journal of Clinical Nursing. 3(60), 325-33.
68. Von Haaren-Mack, B., Schaefer, A., Pels, F. ve Kleinert, J. (2020). Stress in physical education teachers: A systematic review of sources, consequences, and moderators of stress. Research Quarterly for Exercise and Sport, 91(2), 279-297. https://doi.org/10.1080/02701367.2019.1662878.
69. Watt, H. M., Richardson, P. W., Klusmann, U., Kunter, M., Beyer, B., Trautwein, U., ve Baumert, J. (2012). Motivations for choosing teaching as a career: An international comparison using the FIT-Choice scale. Teaching and Teacher Education, 28(6), 791-805. doi: https://doi.org/10.1016/j.tate.2012.03.003.
70. Whipp, P. R., Tan, G. ve Yeo, P. T. (2007). Experienced physical education teachers reaching their “use-by date”: Powerless and disrespected. Research Quarterly for Exercise and Sport, 78, 487–499. https://doi.org/10.1080/02701367.2007.10599448.
71. Yıkılmaz, A. ve Alıncak, F., (2021). Ücretli öğretmenlik yapan beden eğitimi öğretmeni adaylarının karşılaştığı sorunlar ve çözüm önerilerinin incelenmesi, Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 23(3), 57-70.
72. Yılmaz, M. ve Aslan, Ö. (2013). Öğretmen motivasyonunun artırılmasında “ÖNKAS” ödül sistemi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(ÖYGE Özel Sayısı), 292-311.
73. Zubair, M. H., Hussain, L. R., Williams, K. N. ve Grannan, K. J. (2017). Work-related quality of life of US general surgery residents: is it really so bad?. Journal of Surgical Education, 74(6), 138-146. https://doi.org/10.1016/j.jsurg.2017.09.018.