Ücret ve Fiyat Enflasyonu: Asimetrik Yöntemlerle Türkiye’den Kanıtlar

Öz

Ücret ve enflasyon ilişkisi ilk dönem iktisatçılardan bugüne önemini korumaktadır. Özellikle enflasyonun yüksek seyrettiği dönemlerde enflasyonun temel kaynağının ücretler olduğu yönündeki tartışmalar yeniden gündeme gelmektedir. Bu çalışma önceki çalışmalarda sunulan doğrusal ilişkilerin aksine doğrusal olmayan bir ekonometrik yaklaşımla konuyu ele almıştır. Türkiye üzerine olan araştırmada 2012-2023 yılları çeyreklik verileri kullanılmış ve NARDL analizi uygulanmıştır. Elde edilen ilk sonuç ücret ve enflasyon arasında asimetrik bir ilişkinin varlığı yönündedir. İkinci sonuç ücretlerde bir pozitif şokun enflasyonu pozitif etkilediği yönündedir. Bu sonuç geçmiş çalışmalarla uyumludur. Üçüncü sonuç ücretlerde oluşabilecek bir negatif şok karşısında enflasyonun güçlü bir şekilde negatif etkilendiğidir. Ücretlerdeki negatif şok etkisi pozitife göre daha güçlüdür. Bu sonuç oldukça dikkat çekicidir. Ayrıca uygulanan kümülatif dinamik çarpan etki analizi brüt ücretlere bir negatif şok gelmesi durumunda enflasyonda yaşanacak düşüşün 3 dönem boyunca (9 ay) sürdüğünü ve bu etkinin 5 dönem sonunda (15 ay) dengeye geldiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Enflasyon
• Ücretler
• Nonlinear ARDL

Wage and Price Inflation: Evidence with Asymmetric Methods for Türkiye

Öz

The relationship between wages and inflation has retained its importance since early economists. In particular, during periods of high inflation, arguments that wages are the main source of inflation return to the agenda. In contrast to the linear relationships presented in previous studies, this study addresses the issue with a non-linear econometric approach. The study on Türkiye uses quarterly data for the years 2012-2023 and applies the NARDL analysis. The first result is that there is an asymmetric relationship between wages and inflation. The second result is that a positive shock to wages has a positive impact on inflation. This result is consistent with previous studies. The third result is that a negative shock to wages has a strongly negative effect on inflation. The effect of a negative shock to wages is stronger than that of a positive shock. This result is quite striking. Moreover, the cumulative dynamic multiplier effect analysis shows that in the case of a negative shock to gross wages, the decline in inflation lasts for 3 periods (9 months) and this effect stabilises at the end of 5 periods (15 months).

Anahtar Kelimeler

• Inflation
• Wages
• Nonlinear ARDL

Kaynakça

1. Abdioglu, Z. (2013). Ücret fiyat spirali: Türk imalat sanayi örneği. Journal of Management and Economics Research 11 (19), 45 58. https://doi.org/10.11611/jmer32
2. Agenor, P. R., & Hoffmaister, M. A. W. (1997). Money, wages and inflation in Middle Income developing countries (No.97 174). International Monetary Fund (In Persian )). https://doi.org/10.5089/9781451976991.001
3. Agayev, S. (2012). Geçiş ekonomilerinde enflasyon oranı belirleyicileri; panel veri analizi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1 2 (1), 59 72.
4. Ahmed, M. U., Muzib, M., & Roy, A. (2013). Price wage spiral in Bangladesh: Evidence from ARDL bound testing approach. International Journal of Applied Economics 10 (2), 77 103.
5. Akgul, O., ve Bukey, A. M. (2020, June). Türkiye’de enflasyon ile asgari ücretler arasındaki ilişki ve ücret fiyat sarmalı. In Journal of Social Policy Conferences (No. 78, pp. 257 282). Istanbul University. https://doi.org/10.26650/jspc.2020.78.0026
6. Aktan, C. C. (2010). Monetarizm ve rasyonel beklentiler teorisi. Ekonomi Bilimleri Dergisi 2 (1), 168 182.
7. Altıok, M. (2009). Keynes ve Keynesçi kuramda kriz ve iktisat politikası tartışmaları. Toplum ve Demokrasi Dergisi 3 (6), 75 102.
8. Bal, O. (2019). Makro Ekonomide teorik karşılaştırmalar ve öneriler. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi 6 (3), 543 555.

9. Baskaya, Y. S., ve Ozmen, M. U. (2013). Turkiye’de asgari ucret UFE enflasyonu iliskisi uzerine ampirik bir analiz (No.1323). Research and Monetary Policy Department, Central Bank of the Republic of Turkey.
10. Bilir, H. (2017). Yeni Keynesyen iktisatta ücret yapışkanlıkları. Politik Ekonomik Kuram, 1 (1), 188 213. https://doi.org/10.30586/pek.310262.
11. Bocutoglu, E. (2012). Karşılaştırmalı makro iktisat: Teoriler ve politikalar. Murathan
12. Bulut Cevik, Z. B., ve Macit, S. S. (2017). Türkiye’de asgari ücretin kısa dönem belirleyicileri: Nedensellik analizi. Ulu slararası Ekonomik Araştırmalar Dergisi 3 (3), 429 445.
13. Campos Vazquez, R. M., & Esquivel, G. (2020). The effect of doubling the minimum wage and decreasing taxes on inflation in Mexico. Economics Letters , 189, 109051. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2020.109051
14. Cuong, N. V. (2011). Do minimum wage increases cause inflation? Evidence from Vietnam. ASEAN Economic Bulletin ,337 359 . https://doi.org/10.1355/ae28 3d
15. Deniz, P., Tekce, M., & Yilmaz, A. (2016). Investigating the determinants of inflation: A panel data analysis. International Journal of Financial Research 7 (2), 233 246. https://doi.org/10.5430/ijfr.v7n2p233
16. Domac, İ. (2003). Explaining and forecasting inflation in Turkey. Working Papers 0306, Research and Monetary Policy Department, Central Bank of the Republic of Turkey. https://doi.org/10.1596/1813 9450 3287
17. Eryilmaz, F., & Bakir, H. (2018). Real wages, inflation and labor productivity: An evaluation within Turkish context. Hitit University Journal of Social Sciences İnstitute 11 (3), 1946 1959. https://doi.org/10.17218/hititsosbil.436936
18. Festić, M. (2000). Are wages an important determinant of inflatio n in Slovenia? Eastern European Economics , 36 59. https://doi.org/10.1080/00128775.2000.11648729
19. Friedman, M. (2012). Enflasyon ve işsizlik. ( Çev. U. Çetin). Liberal Düşünce Dergisi , (65), 5 28.
20. Gumus, İ., ve Akgünes, A. O. (2020). Türkiye'de asgari ücretin makroekonomik değişkenlerle ilişkisi. Journal of Management and Economics Research 18 (2), 110 127. https://doi.org/10.11611/yead.742670
21. Hetzel, R. L. (2012). Milton Friedman’ın iktisat bilimine katkıları. (Çev. Ü. Çetin). Liberal Düşünce Dergisi , 17 (65), 29-56.
22. Islatince, H. (2017). Para arzı ve enflasyon ilişkisi: Türkiye için nedensellik analizi (1988-2016). Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(3), 43-56. https://doi.org/10.18037/ausbd.417274 Jacobsson, L., & Lindbeck, A. (1969). Labor market conditions, wages and inflation: Swedish experiences 1955-67. The Swedish Journal of Economics, 64-103. https://doi.org/10.2307/3438989
23. Kablamacı, B. (2012). İçeridekiler–dışarıdakiler teorisi üzerine bir değerlendirme. Sosyal Bilimler Dergisi, (2), 54-62.
24. Kara, O., Kanberoglu, Z., ve Oguz, A. (2020). Işgücü verimliliği, enflasyon ve ücret düzeyi arasındaki ilişki: seçili gelişmekte olan ülkeler örneği. International Journal of Economic & Social Research, 16(2), 461-473.
25. Korkmaz, Ö. (2017). Enflasyon oranını etkileyen faktörlerin belirlenmesi: Türkiye üzerine bir uygulama. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 32(2), 109-142. https://doi.org/10.24988/deuiibf.2017322589
26. Korkmaz, A., ve Çoban, O. (2006). Emek piyasasında asgari ücret, işsizlik ve enflasyon arasındaki ilişkilerin ekonometrik bir analizi: Türkiye örneği (1969-2006). Maliye Dergisi, 151(2), 16-22.
27. Kucukefe, B., ve Demiroz, D. M. (2018). Türkiye ekonomisi fiyat katılıklarının favar modeli ile analizi. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 36(4), 75-94. https://doi.org/10.17065/huniibf.292785
28. Lemos, S.; (2003) The effect of minimum wages on prices in Brazil. (Discussion Papers in Economics 04-01). Department of Economics, University College London: London, UK
29. Lucas Jr, R. E., & Rapping, L. A. (1969). Real wages, employment, and inflation. Journal of Political Economy, 77(5), 721-754. https://doi.org/10.1086/259559
30. Majchrowska, A. (2022). Does minimum wage affect inflation. Ekonomista, (4), 417-436. https://doi.org/10.52335/ekon/156331
31. Mehra, Y. P. (1991). Wage growth and the inflation process: An empirical note. The American Economic Review, 81(4), 931-937. https://doi.org/10.2139/ssrn.2123529
32. Oguz, O. (2020). Paranın yansızlığı hipotezinin Türkiye ekonomisi için testi. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(1), 163-182. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.518999
33. Ozyigit, M., Celik, A., & Petek, A. (2019). Türkiye’de 1980 sonrası reel asgari ücretin belirleyicileri. Çalışma ve Toplum, 2(61), 1029-1068.
34. Parasiz, İ. (1991). Monetarizm ve Friedmanci düşüncelerin temelleri. Tekstil ve Mühendis, 5(25), 46-50.
35. Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289-326. https://doi.org/10.1002/jae.616
36. Saatcioglu, C. (2005). Türkiye ekonomisindeki enflasyonist sürecin incelenmesine yönelik bir uygulama, ODTÜ Gelişme Dergisi, 32(6), 155-184.
37. Saydam, İ. (2010). Yeni-Keynesçi yaklaşımda ücret katılıkları. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 59(2), 239-262.
38. Sevinc, D. (2022). Türkiye’de asgari ücret ile enflasyon, bölgesel enflasyon, açlık ve yoksulluk sınırı arasındaki ilişki ve bölgesel asgari ücret. Maliye Çalışmaları Dergisi, (68), 107-131. https://doi.org/10.26650/mcd2022-1164349
39. Shin, Y., Yu, B., & Greenwood-Nimmo, M. (2014). Modelling asymmetric cointegration and dynamic multipliers in a nonlinear ARDL framework. Festschrift in honor of Peter Schmidt: Econometric Methods and Applications, 281-314. https://doi.org/10.1007/978-1-4899-8008-3_9
40. Sunal, O., ve Alp, Ö. S. (2015). Türkiye'de reel asgari ücretler ve reel GSYİH değişmeleri arasındaki nedensellik ilişkisi: Enflasyon oranına endekslenmiş bir nominal asgari ücret politikası. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 70(1), 111-129. https://doi.org/10.16987/ausbf.80017
41. Sahinoglu, T., Ozden, K., Basar, S., & Aksu, H. (2010). Türkiye'de enflasyonun oluşumu: ARDL yaklaşımı. Sosyoekonomi, 11(11), 28-46.
42. Tarhan, A., ve Kaya, M. V. (2011). Keynesyen iktisatta ücretlerin katılığı sorunu. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (31), 223-236.
43. Tuleykan, H. (2019). Asgari ücret zammının enflasyon ve işsizlik üzerine etkilerinin değerlendirilmesi Türkiye örneği (1988-2018). Third Sector Social Economic Review, 54(1), 205-221. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.19.03.1085.
44. Yildiz, E. B. (2022). Türkiye’de ücret-fiyat sarmalı ve enflasyon üzerindeki etkisi: ARDL sınır testi yaklaşımı. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 8(2), 289-309. https://doi.org/10.20979/ueyd.1160762