Ergenlerde Dijital Bağımlılığın Ebeveyn İlişkileri ve Sosyal Beceri Değişkenleri Açısından İncelenmesi

Öz

Araştırmada; ergenlerde dijital bağımlılık ile ebeveyn ilişkileri ve sosyal beceri düzeyleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Araştırmaya katılan öğrencilerin sosyodemografik bilgileri de dikkate alınarak, değişkenler arasındaki ilişkiler ve değişkenlerin farklılaşıp farklılaşmadığı araştırılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2023-2024 yılında Yalova ilinde eğitimine devam eden, tesadüfi uygulama yöntemiyle seçilmiş Anadolu lisesi öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan öğrencilerin %67,5' i kız (n=477), %32,5' i ise erkek öğrenciden (n=230) oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Ergen Dijital Bağımlılık Ölçeği", "Ebeveyn-Çocuk İlişkileri Ölçeği" ve "Sosyal Beceri Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmış olup, bağımsız grup t-testi analizi, basit doğrusal regresyon ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular, ergenlerin sosyal özelliklerinin geliştirilmesinin dijital bağımlılık düzeylerini azaltabileceğini, ebeveynleri ile ilişkilerine dair olumlu algıların ise dijital bağımlılık düzeylerini artırabileceğini göstermektedir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, literatürde var olan bilgilerle birlikte değerlendirilerek, araştırmacılara ve gelecekte yapılacak çalışmalara yönelik önerilere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• İnternet
• dijital bağımlılık
• ebeveyn-ergen ilişkisi
• ergenler
• sosyal beceri.

Examination of Dijital Addiction in Adolescents in Terms of Parental Relationships and Social Skills Variables

Öz

In the study, the relationships between digital addiction and parental relationships and socialskill levels in adolescents were examined. Taking into account the socio demograph icin formation of the students participating in the study, the relationships between the variables and whether the variables differed were investigated. The sample of the study consists of Anatolian high school students who continue their education in Yalova in 2023-2024, selected by random application method. Of the students participating in the study, 67.5% were female (n=477) and 32.5% were male (n=230). “Personal Information Form”, ‘Adolescent Digital Addiction Scale’, ‘Parent-Child Relationship Scale’ and ‘Social Skills Scale’ were used as data collection tools. In the analysis of the data, arithmetic mean and Standard deviation values were calculated and independent group t-test analysis, simple line arregression and multiple regression analysis were used. The findings indicate that improving adolescents' social characteristics may decrease their digital addiction levels, while positive perceptions about their relationships with their parents may increase their digital addiction levels. The results obtained from the study were evaluated together with the existing information in the literature and suggestions for researchers and future studies were included.

Anahtar Kelimeler

• Internet
• digital addiction
• parental relationships
• adolescents
• socialskill.

Kaynakça

1. American Psychiatric Association (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5). 5th Ed. Washington: American Psychiatric Association.
2. Arıkan, R. (2004). Araştırma teknikleri ve rapor hazırlama. Ankara: Asil Yayın.
3. Atalay, D. (2018). Ergenlerin anne baba tutum algısı ve arkadaşlık ilişkileri ile duygu düzenlemenin incelenmesi. Yüksek lisans tezi. Karabük Üniversitesi, Sağlık Bilimler Enstitüsü, Karabük.
4. Aslan, H., Başcıllar, M., & Karataş, K. (2022). Ergenlerde dijital oyun bağımlılığı ile sosyal beceriler arasındaki ilişki. Bağımlılık Dergisi, 23(3), 1-1.
5. Avşar, A. H. (2013). Ergen bireylerde sosyal beceri düzeyinin kardeşli ve tek çocuk olma açısından incelenmesi. Yüksek lisans tezi. İstanbul Arel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
6. Batıgün A. D., & Hasta D. (2010). İnternet bağımlılığı: Yalnızlık ve kişilerarası ilişki tarzları açısından bir değerlendirme. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 11, 213-219.
7. Beyens I., & Nathanson A. I. (2019). Electronic media use and sleep among preschoolers: Evidence for time-shifted and less consolidated sleep. Health Commun, 34, 537–544.
8. Biçer, U. (2014). Sosyal beceri eğitiminin ortaokul öğrencilerindeki internet bağımlılığı düzeylerine etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.

9. Cheng C., & Li A. Y. L. (2014). Internet addiction prevalence and quality of (real) life: A Meta-Analysis of 31 nations across seven world regions. Cyberpsychology Behav. Soc. Netw., 17:755–760.
10. Çelik, T. O., Tunç, Y., Candemir, B., Kapkın İçen, B., & Açar, D. (2023). Validity and reliability study of the Turkish adaptation of the digital addiction scale for eenagers (DAST). İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 11(3),1715-1728.
11. Çiftçi, A. (2023). Ergenlik dönemi ve aile ilişkilerinin benlik algısı ve sosyal anksyete üzerindeki etkileri. Kapadokya Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(1), 219-225.
12. Çukurluöz, Ö. (2016). Lise öğrencilerinin dijital bağımlılıklarının incelenmesi: ankara ili çankaya örneği. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Büro Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı, Ankara.
13. Ding, K., Shen, Y., Liu, Q., & Li, H. (2023). The effects of digital addiction on brain function and structure of children and adolescents: A scoping review. Healthcare, 12(1), 15.
14. Domoff, S. E, Borgen, A. L., & Radesky, J. S. (2020). Interactional theory of childhood problematic media use. Human Behavior and Emerging Technologies, 2(4), 343-353.
15. Durmaz, Ö. (2023). İlkokul 4. Sınıf öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeyleri ile sosyal beceri düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Mersin Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Mersin.
16. Fauzi, M. A., Sulaiman, N. S., Nur Muneerah Kasim, N. M., & Harun, S. A. (2020). Digital addiction among young adolescent: Mitigating the impact of media technological adversity. Journal of Physics: Conference Series. 1529(5):052088.
17. Derevensky, J. L., Hayman, V., & Gilbeau, L. (2019). Behavioral addictions: excessive gambling, gaming, internet, and smartphone use among children and adolescents. Pediatric Clinics, 66(6), 1163-1182.
18. Goswami, V., & Singh, D. R. (2016). Impact of mobile phone addiction on adolescent’s life: A literature review. International journal of home science, 2(1), 69-74.
19. Güre, A., & Topçu, A. E. (2022). Anne davranış ölçeği ve anne-ergen ilişki niteliği ölçeği: Ergen ve Anne Formlarının Psikometrik Özelliklerinin Sınanması, Nesne, 10(25), 377-398.
20. Hong, J. S., Lee, J., Espelage, D. L. , Hunter, S. C., Patton, D. U., & Rivers, T. (2016). Understanding the correlates of face-to-face and cyberbullying victimization among U.S. adolescents: A social-ecological analysis. Violence Victims, 31, 638–663.
21. Hutton J. S., Dudley J., Horowitz-Kraus T., DeWitt T., & Holland S. K. (2020). Associations between screen-based media use and brain white matter integrity in preschool-aged children. JAMA Pediatr, 174, e193869.
22. Işıkoğlu N., Erol A., Atan A.,& Aytekin S. A. (2021). Qualitative case study about over use of digital play at home. Current Psychology, 1-11.
23. Kabali H. K., Irigoyen M. M., Nunez-Davis R., Budacki J. G., Mohanty S. H., & Leister K. P. (2015). Exposure and use of mobile media devices by young children. Pediatrics, 136,1044–1050.
24. Keçialan, R. (2013). Ergenlere yapılan sosyal beceri eğitiminin iletişim ve öfke kontrolüne etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Maltepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
25. Kesici A., & Fidan Tunç N. (2018). Üniversite öğrencileri için dijital bağımlılık ölçeğinin geliştirilmesi: Güvenilirlik ve geçerlilik çalışması. Evrensel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 91–98.
26. Kocayörük, A. (2000). İlköğretim Öğrencilerinin Sosyal becerilerini geliştirmede dramanın etkisi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
27. Leung L. (2004). Net-generation attributes and seductive properties of the internet as predictors of online activities and internet addiction. Cyberpsychology and Behavior, 7(3), 333-48.
28. Liu Q. X., Fang X. Y., Yan N., Zhou Z. K., Yuan X. J., Lan J., & Liu C. Y. (2015). Multi-family group therapy for adolescent Internet addiction: Exploring the underlying mechanisms. Addict. Behav. 42:1–8.
29. Lissak G. (2018). Adverse physiological and psychological effects of screen time on children and adolescents: Literature review and case study. Environmental Research, 164, 149-157.
30. Malarmathi, S., Joe, A., & Safeekh, A. T. (2022). Problematic Internet use among adolescents and the impact of COVID-19 Pandemic on mental health an overview. Archives ofMedicine and Health Sciences, 10(1), 118-125.
31. Martinez, I., Murgui, S., Garcia, O. F., & Garcia, F. (2019). Parenting in the digitalera: Protective and risk parenting styles for traditional bullying and cyberbullying victimization. Computers in Human Behavior, 90, 84–92.
32. Milani L., Osualdella D., & Diblasio P. (2009). Quality of interpersonal relationships and problematic internet use in adolescence. Cyberpsychology Behavior, 12(6), 681- 684.
33. Muhammad S. A., Muhammad Z. R., & Werner S. (2024). Compulsive digital use: the risk and link of loneliness among adolescents. International Journal of Adolescent Medicine and Health, 36(4), 419-423.
34. Müller, K. W. & Scherer, L. (2022). Exzessive nutzungs muster und Internet nutzungs störungen: Effekte auf die psychosoziale und kognitive Entwicklung von Jugendlichen. Praxis der Kinder psychologie und Kinder psychiatrie, 71,4.
35. Mylona, I., Deres, E.S., Dere, G.D. & Tsinopoulos, I. (2020). The ımpact of internet and video gaming addiction on adolescent vision: a review of the literature. Front. Public Health, Sec. Public Mental Health, 8.
36. Park, S. & Schepp, K. G. (2015). A systematic review of research on children of alcoholics: Their inherent resilince and vulnerability. Journal of Child and Family Studies, 24(5), 122-1231.
37. Phan O., Prieur C., Bonnaire C., & Obradovic I. (2020). Internet gaming disorder: exploring its impact on satisfaction in life in pelleas adolescent sample. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(1), 3.
38. Pontes H. M., Kuss D. J., & Griffiths M. D. (2015). Clinical psychology of Internet addiction: a review of its conceptualization, prevalence, neuronal processes, and implications for treatment. Neurosci. Neuroecon, 4,11–23.
39. Reid Chassiakos Y., Radesky J., Christakis D., Morano M. A., & Cross C. (2016). Aap council on communications and media. children and adolescents and digital media. Pediatric, 138(5), 2593.
40. OECD, (2019). PISA 2018 Results (Volume III): What School Life Meansfor Students Lives. OECD Publishing. https://www.oecd.org/en/publications/pisa-2018-results-volume-iii_acd78851-en.html.
41. Özer R., & Özden Yıldırım M.S. (2023). Ergenlik döneminde algılanan ebeveyn kabul reddi, duygu dışavurum ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişki. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 372-386.
42. Samancı, O., & Uçan, Z. (2017). Çocuklarda sosyal beceri eğitimi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(1), 281-288.
43. Sangeetha S. R. & Kumar S. (2021). Addiction of smart phones among adolescents. International Journal of Indıan Psychology, 9(3), 872-880.
44. Süt, M. A. (2014). Ortaöğretim Öğrencilerinin spor yapma düzeylerine göre sosyal beceri özelliklerinin karşılaştırılması. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. On dokuz Mayıs Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Samsun.
45. Şenol, Y., Şenol, F. B., & Can Yaşar, M. (2023). Digital game addiction of preschool children in the Covid-19 pandemic: Social emotional development and parental guidance. Curr. Psychol. 43,839-847.
46. Tanveer G. & Raja Krishnan R. (2023). Electronic gadget addiction among adolescents: Facts, impacts and measures to give up: A review article. International Journal Advanced Psychiatric Nursing, 5(1), 92-96.
47. Ting, C. H., & Chen, Y. Y. (2020). Smartphone addiction. epidemiology, assessment, and treatment practical resources for the mental health professional. Akademic Press, 215-240.
48. Thompson R. A., & Nelson C. A. (2001). Developmental science and the media: Early brain development. American Psychologist, 56(1), 5-15.
49. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), (2024). Hane halkı bilişim teknolojileri kullanım araştırması. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index=Hanehalki-BilisimTeknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2024.
50. Xia M., Fosco G. M., & Feinberg M. E. (2016). Exam in inreciprocal influences among family climate, school attachment and academic self-regulation: Implications for school success. Journal of Family Psychology, 30 (4), 442-452.
51. Wasinski, A., & Tomczyk, L. (2015). Factors reducing the risk of internet addiction in young people in their home environment. Children and Youth Services Review, 57, 68–74.
52. Yalçın Irmak, A., & Erdoğan, S. (2016). Ergen ve genç yetişkinlerde dijital oyun bağımlılığı, güncel bir bakış. Türk Psikiyatri Dergisi, 27(5), 128-137.
53. Yıldırım, İ. (2021). Sosyal medya, dijital bağımlılık ve siber zorbalık ekseninde değişen Aile ilişkileri üzerine bir değerlendirme. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(5), 1237-1258.
54. Young, K. S. (2004). Internet addiction: A new clinical phenomenon and its consequences. American Behavioral Scientist, 48(4), 402-415.
55. Yu L., & Shek D. T. L. (2013). Internet addiction in Hong Kong adolescents: A three-year longitudinals study. Journal Pediatr. Adolesc. Gynecol, 26,10–17.
56. Yücel N. (2009). Ergenlerin akran ilişkileri ve yalnızlık düzeylerinde evde internet kullanımının etkisinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı, Ankara.
57. Yıldırım, İ. (2021). Sosyal medya, dijital bağımlılık ve siber zorbalık ekseninde değişen aile ilişkileri üzerine bir değerlendirme. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(5), 1237-1258.
58. Yücel N. (2009). Ergenlerin Akran İlişkileri ve Yalnızlık Düzeylerinde Evde İnternet Kullanımının Etkisinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı, Ankara.
59. Yükselgün, Y. (2008). İlköğretim dördüncü ve beşinci sınıf öğrencilerinin internet kullanım durumlarına göre saldırganlık ve sosyal beceri düzeylerinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Osmangazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.